1.4. Saksen

Carl Friedrich von Meijerfeldt blijft in Sehlburg om Lijfland te verdedigen. Zijn jongere broers volgen de Zweedse koning Karel XII met de hoofdmacht over  de grens van Litouwen naar Polen. Van Johan August kan bijna elke stap gevolgd worden omdat hij dicht bij de koning staat. Dat staat in schil contrast tot Wolmar Johan, wiens regiment, rang en meeste bewegingen onbekend zijn.

Karel XII heeft in Travendal en Narva bewezen twee invallen in zijn koninkrijk te hebben afgeslagen, maar de derde inval leidt niet tot een beslissend treffen.  August van Saksen continueert in Polen zijn eerder bij Riga en in Litouwen beproefde terugtrekkende beweging en kat-en-muis-spel.


Karel XII kris-kras door Midden-Europa

Vele tienduizenden soldaten worden in barre omstandigheden onafgebroken tegen elkaar in het veld gestuurd. De bevolking van het  vaderland moet de soldij opbrengen. De kleine gevechten hebben toch een verwoestende werking op de steden en de velden en de bevolking moet rantsoenen opbrengen, de vrouwen worden verkracht en de huizen in brand gestoken, hetzij door de vijandelijke troepen, hetzij door de zich terugtrekkende vaderlandse troepen of bezettingsmacht.

Bij zoveel ellende komt dan nog de deceptie dat de zaak waarvoor gevochten wordt voor slechts weinigen duidelijk is. Natuurlijk liggen de bekende machtsvraagstukken aan de oorlog ten grondslag: de religieuze macht (Lutheranen tegen Roomsen), de militaire macht en de economische macht (vooral over de Oostzeehavens). Maar bovenal wordt het strijdverloop bepaald door drie eigenzinnige vorsten. Steeds als alle andere argumenten voor vrede pleiten, besluiten zij hun onderlinge wraakacties voort te zetten. Karel XII voelt zich als degene die aangevallen is onverslaanbaar en is het minst tot compromissen bereid. Vredesvoorstellen beantwoordt hij telkens weer met de voorwaarde tot onvoorwaardelijke capitulatie. Peter de Grote wil wel steeds akkoorden sluiten, maar breekt zijn gegeven woord voortdurend om zijn doelstelling te bereiken: het ontsluiten van de Oostzee. August tenslotte droomt van een grote Duitse natie; opportunisme is zijn strategie.

De drie gebroeders Von Meijerfeldt bemoeien zich niet met de hogere politiek. Zij ondergaan de veldtochten als officieren onder koning Karel XII als één groot militair avontuur. Johan August en Wolmar Johan vechten in het kielzog van de koning. Johan August mag een eigen regiment opzetten. Hiermee en met nog twee anderen leidt hij een opmars door Groot-Polen en verdedigt de stad Posen met succes. Hij raakt betrokken bij een conflict met de vrije stad Danzig en krijgt daarna bijzondere opdrachten. Johan August gaat mee met de hoofdmacht en overrompelt Saksen. Daar viert hij zijn bruiloft in Günthersdorff.

Terug   ***   Verder