1.4. Militair avontuur

Terwijl Carl Fredrik Meijerfeldt in Sehlburg blijft om Lijfland te verdedigen, volgen zijn broers Johan August en Wolmar Johan begin 1702 de Zweedse koning Karel XII met de hoofdmacht over  de grens van Litouwen naar Polen. In plaats van een diplomatiek spel om de meerderheid in de Poolse Landdag te verwerven, is het de bedoeling de Saksische keurvorst Augustus II de Sterke met geweld van de Poolse troon te stoten.

Karel XII heeft in Travendal, Narva en bij de Duna bewezen zijn drie grote opponenten de baas te zijn. Eenmaal de Poolse grens over blijft een beslissende slag net als in Litouwen uit. Wat volgt is een kat-en-muis-spel met een verwoestende werking op de daarbij betrokken mensen en op het gebied. Vele tienduizenden soldaten worden in barre omstandigheden onafgebroken tegen elkaar in het veld gestuurd. De bevolking van het  vaderland moet hun soldij opbrengen en de bevolking van het strijdtoneel hun rantsoenen. Steden en velden worden leeggeroofd en in brand gestoken, hetzij door de vijandelijke troepen, hetzij door de zich terugtrekkende vaderlandse troepen of bezettingsmacht.

Bij zoveel ellende komt dan nog de deceptie dat de zaak waarvoor gevochten wordt voor slechts weinigen duidelijk is. Natuurlijk liggen de bekende machtsvraagstukken aan de oorlog ten grondslag: de religieuze macht (Lutheranen tegen Roomsen), de militaire macht en de economische macht (vooral over de Oostzeehavens). Maar bovenal wordt het strijdverloop bepaald door drie eigenzinnige vorsten. Steeds als alle andere argumenten voor vrede pleiten, besluiten zij hun onderlinge wraakacties voort te zetten. Karel XII is van de drie vorsten het minst tot compromissen bereid. Vredesvoorstellen beantwoordt hij telkens weer met de voorwaarde tot onvoorwaardelijke capitulatie. Ook Peter de Grote wijkt nimmer van zijn doelstelling af (het ontsluiten van de Oostzee), ofschoon hij wel het geduld heeft om dat doel stapje voor stapje te bereiken. Augustus II de Sterke tenslotte droomt van een grote Duitse natie; opportunisme is zijn strategie.

De drie gebroeders Meijerfeldt voelen het niet zo. Zij ondergaan de veldtochten als officieren onder koning Karel XII als één groot militair avontuur.