4.4.2. Gevluchte gravenzoon?

In paragraaf 4.4.1. zijn negen overeenkomsten tussen personen genoemd die het gewettigde vermoeden vestigen dat de Nederlandse stamvader een zoon was van een Zweedse graaf. Dat roept de vraag op of de stamvader gelijk had met zijn bewering dat hij een echte zoon was. Omdat de Zweedse graaf Carl Fredrik jr niet gehuwd was, komt alleen Johan August jr (1725-1800) voor het echte vaderschap in aanmerking.

Johan August jr huwde eind 1763 Lovisa Augusta Sparre. Zij hadden geen eerdere huwelijken, ondanks de 38-jarige leeftijd van Johan August jr. Lovisa was bij het huwelijk pas 18 jaar oud en had volgens de literatuur daarvóór nog geen omgang met de graaf.

Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren. In het derde huwelijksjaar (1766) werd een zoon Johan August III geboren, die ten gevolge van oorlogsverwondingen ongehuwd en kinderloos stierf in 1791. In het zesde huwelijksjaar (1769) werd een zoon Axel Fredrik geboren, die ten gevolge van nekkramp ongehuwd en kinderloos stierf in 1795. In het tiende huwelijksjaar (1773) werd een kind geboren dat levenloos en naamloos bleef.

Uit deze feiten moet worden geconcludeerd dat de Nederlandse stamvader geen echte zoon van het Zweedse echtpaar geweest kan zijn.

Echter, volgens hardnekkige geruchten binnen de Nederlandse familie is de dood van één van de echte zoons van de Zweedse graaf geënsceneerd om hem vanwege een samenzwering kans te geven naar het buitenland te vluchten. Welke samenzweringen zijn er geweest die de verbanning of vlucht van Johan of Axel en een enscenering van hun dood zouden kunnen verklaren? Rond die tijd komen er vier verbanningen of vluchten uit Zweden in aanmerking:
1788: de ontmanteling van het Anjala-verbond,
1792: de moord op koning Gustaaf III,
1793: de staatsgreep van Armfeldt en
1809: de arrestatie van koning Gustaaf IV Adolf.
Een vijfde mogelijkheid is een schandaal binnen de familie.

Het Anjala-verbond is uitvoerig beschreven in het eerste deel. De samenzweerders worden op 7 januari 1789 door generaal Meijerfeldt zelf gearresteerd. Beide zoons zijn rond die tijd bij het Zweedse leger in Finland, Johan August III als luitenant in het regiment dragonders Letland en Axel Fredrik als adjudant bij zijn vader in diens regiment van Närke en Värmland. Beide zoons krijgen nadien een bevordering tot kapitein, Johan kort daarop (15 mei), Axel na het sluiten van de vrede in 1790. Bovendien wordt Johan onderscheiden tot Ridder in de Zwaard Orde en wordt Axel benoemd tot adjudant bij de koning. Betrokkenheid van één van beiden bij het Anjala-verbond is dus vrijwel uit te sluiten.

De moord op koning Gustaaf III: De samenzweerders, die in 1792 op een gemaskerd bal in de Opera van Stockholm toesloegen, werden hard aangepakt door politiechef Nils Henrik Liljensparre. Op de lange lijst verdachten en aangeklaagden komen Johan August III en Axel Fredrik niet voor. Voordat die lijst werd opgesteld vonden er lukraak arrestaties plaats onder de hoge adel en de aanhangers van opponent Armfeldt, op dat moment burgemeester van Stockholm. Zij kunnen aan de arrestaties zijn ontsnapt door een snelle vlucht of zijn ontslagen uit eerste arrestatie met de belofte in het geheim naar Nehringen, Finland of Nederland af te reizen om de eer van de familie Meijerfeldt te redden. Bij Johan moeten we dan aannemen dat hij mei 1791 niet aan zijn verwondingen overleden zou zijn, dat zijn opbaring en begrafenis een maskerade waren en dat hij een klein jaar wist onder te duiken. Axel’s aanwezigheid in Örebro in 1794 sluit een vlucht uit.

De staatsgreep van Armfeldt: Na de moordaanslag op koning Gustaaf III weet Reutelholm al snel het vertrouwen van de regent prins Karel te winnen. Zijn opponent Armfeldt weet hij in 1793 naar Napels te verbannen. Axel is begin 1793 bevorderd tot majoor en adjudant-kolonel bij de minderjarige koning. Als Armfeldt’s plannen om een staatsgreep te plegen uitlekken, vlucht hij naar Rusland om aan zijn doodvonnis in 1794 te ontkomen. Axel kan als protégé van Armfeldt rekenen op een onaangename behandeling, maar zijn vader is nog wel Rijksheer. Het is ook niet goed denkbaar dat Axel is mee gevlucht naar Rusland, want eind 1794 staat hij voor de rechter in Örebro. Bovendien is relevant dat de Nederlandse stamvader zich nu ver weg in Suriname bevindt.

De arrestatie van koning Gustaaf IV Adolf: In 1809 wordt de Zweedse koning gearresteerd. Dit speelt zich af 18 jaar na de dood van Johan August III, 14 jaar na de dood van Axel – die de toenmalige kroonprins wel zeer nabij stond – en 16 jaar na de komst van de stamvader naar Amsterdam. Dit is de meest onwaarschijnlijke versie. Overigens is het Armfeldt – die door de koning in 1799 uit Rusland was teruggehaald – die vanwege de komst van de nieuwe koning wel naar Finland vertrekt en weer in dienst treedt van de Russische tsaar.

Familieschandaal: Van de beide jonge graven Meijerfeldt zijn enkele jeugdanekdotes bekend, maar over een schandaal is niets te vinden, ondanks de enorme stapels documenten en literatuur over het Zweedse hofleven van die tijd. Er zijn vele familieschandalen terug te vinden: denk aan de liefdesaffaire van hun nicht Brita Horn met prins Karel, aan haar latere zelfmoord, aan de vergeefse pogingen van hun oom Adam Horn om van zijn geesteszieke vrouw te scheiden en aan de bastaard van de kroonprins op de stoep van hun moeder’s huis.

Samengevat zijn er de volgende argumenten vóór en tegen de stelling dat de Nederlandse stamvader één van de twee bekende echte zonen van graaf Johan August Meijerfeldt sr en gravin Louise Sparre was:

Johan August von Meijenfeldt is dezelfde als: Argumenten vóór: Argumenten tegen:
graaf Johan August Meijerfeldt III Heeft dezelfde voornamen

Opbaring in Köpinge en begrafenis in Stockholm de volgende dag is ongeloofwaardig

Geboortejaar is zes jaar later dan het gereconstrueerde geboortejaar 1760 van de stamvader

Is volgens alle bronnen en zijn ouders juli 1789 verwond en mei 1791 overleden en begraven

graaf Axel Fredrik Meijerfeldt Geboortejaar klopt met opgegeven leeftijd (38 jaar) van de stamvader bij diens huwelijk in 1807

Behoort in 1793 e.v.j. tot het in ongenade gevallen Armfeldt-kamp

Heeft in 1795 een onbekende begraafplaats

Geboortejaar is negen jaar later dan het gereconstrueerde geboortejaar 1760 van de stamvader

Heeft andere voornamen

Zou in november 1794 tegelijk in Örebro en Paramaribo zijn

Is volgens de registers en zijn ouders overleden januari 1795

Gegeven al deze argumenten vóór en tegen de aanname dat de Nederlandse stamvader een echte zoon van een Zweedse graaf was, kan de conclusie niet anders luiden dan dat vrijwel uitgesloten moet worden.