Nieuwjaarsbrief 2020

Terugblik 2017-2019 & Vooruitblik 2020

Bilthoven, 5 januari 2020

Alle leden van de familiegroep Von Meijenfeldt een gelukkig Nieuw Jaar & Decennium toegewenst! Na twee keer verzuim eindelijk weer een Nieuwjaarsbericht. Daarom een driejarige terugblik (soms herhaalde berichten van LinkedIn of Facebook) en een vooruitblik op het verdere onderzoek naar de geschiedenis van de familie Von Meijenfeldt.

***.  New Year Letters 2013-2016    ***    Ander Nieuws   ***

NIEUWS: Gevluchte gravenzoon — Spaanse Nederlanden — Eerdere Baltische landadel en Zweedse dienst — Kerkboeken St. Petri

Toch een gevluchte gravenzoon?

Familiesite 1.9.4. Eén van de verhalen die in de familie de ronde doen is dat de eerste Von Meijenfeldt in Nederland een gevluchte Zweedse gravenzoon was. Zelf beweerde hij ook dat zijn vader een echte Zweedse graaf was. Dit spoort niet met de officiële gegevens dat de twee zoons van die graaf in 1791 en 1795 overleden. Nu duikt er een verhaal op dat het vluchtverhaal toch weer aanwakkert. De Stockholmse politiechef Liljensparre stelde na de fatale aanslag op koning Gustaaf III na 16 maart 1792 een lange lijst van verdachten op. Graaf Axel Fredrik Meijerfeldt kwam daar niet op voor en was de speelmakker van de 13-jarige Kroonprins, maar toch was hij 8 september de klos. Hij werd in zijn kamer gearresteerd wegens luidkeels protesteren tegen de verbanning van zijn regimentschef Armfelt naar Napels en het niet dragen van zijn uniform bij het Stenborg Theater. De politiechef was uit op verdere promotie, blies de kwestie buiten proportie op, werd snel daarna benoemd tot burgemeester en liet Axel Fredrik al weer op 7 oktober vrij met het bevel binnen 24 uur naar zijn woonplaats te vertrekken. Chronologisch zou het goed kloppen als hij kort daarna via zijn ouders in Stralsund op een Frans schip zou zijn gevlucht en op 1 mei in dienst van de Amsterdamse Admiraliteit zou zijn getreden in de relatief hoge rang van konstabel-majoor. Maar nee, hij werd dat jaar adjudant-kolonel bij de Zweedse Kroonprins en maakte promotie tot majoor in zijn regiment. Daarna volgt het nauwgezet opgetekend incident in de clubzaal van Örebro op 18 november 1794 en zijn overlijden aan nekkramp op 13 januari 1795.

Carl Fredrik niet in de Spaanse Nederlanden?

Familiesite 1.3.1. Volgens de Zweedse Biografische Lexicon vocht Carl Fredrik Meijerfeldt sr van 1682 tot en met 1685 in Franse dienst en op 1 juli 1690 in de Slag bij Fleurus. Was hij in de Spaanse Nederlanden? Bij nader inzien is dat onzeker. In 1682 lag zijn regiment onder commando van de 23-jarige Carl Johan (ook wel: Hans Karl) Königsmarck in Landau (de Pfalz). Oktober 1683 vertrok het vanwege de Frans-Spaanse Oorlog naar Roussillon in Catalonië om de toevoer van Spaanse troepen te stuiten. Na  een succesvolle veldtocht veroverde het Girona. Door de wapenstilstand van Regensburg en de herroeping van het Edict van Nantes ontbond Königsmarck zijn regiment. Terug in Riga werd Carl Fredrik op 10 januari 1685 luitenant. In Fleurus, wel in de Spaanse Nederlanden, vochten Zweedse regimenten in dienst van de Nederlands-Britse vorst Willem III. Zij werden door de Fransen krijgsgevangen gemaakt, met uitzondering van een bataljon onder Magnus Stenbock. Carl Fredrik wordt daarbij niet genoemd en zijn vastgestelde aanwezigheid in Riga op 20 mei en 12 december 1690 laat zich moeilijk plooien met een reis van twee keer 2000 km naar de Spaanse Nederlanden.

Meijers vanaf begin van Baltische landadel en eeuw vroeger in Zweedse dienst

Familiesite 1.2.1. Anders Meijer werd in 1674 in de adelstand van het Zweedse Rijk verheven. Zijn voorouders blijken daarvóór al tot de adel te hebben behoord en al in Zweedse dienst te hebben gestaan. Dat de Meijers tot de lagere Baltische landadel behoorden kan worden geconcludeerd uit vier papieren van A.A. von Stiernman, die zijn erfgenamen nalieten aan de Universiteitsbibliotheek van Uppsala. Er zijn vier redenen: de Duits-Baltische vazalgeslachten achtten de Meijers geschikte huwelijkspartners, Johan Meijer voerde in 1480 de aanhef “Herre”, bezat het leengoed Búbbús (tegenwoordig Babbusch, 50 km ten noorden van Riga) en voerde  een azuren wapenschild met zilveren sikkel (de bovenhelft van het hartschild van het latere Zweedse gravenwapen).

Het FamilieArchief is in 2018 trotse eigenaar geworden van dit tweedelige werk van Stiernman, dat voor € 45 kon worden aangekocht. Het is de oudste inschrijvingslijst van het Ridderhuis in Stockholm waarin het geslacht Mejerfelt voorkomt (deel 1, pag. 44-45 en 648) en de eerste bron die aangeeft dat het geslacht uit Lijfland komt.

Familiesite 1.2.3. Uit de papieren van Stiernman blijkt bovendien dat de keuze van Anders Meijer om in 1656 ingenieur in het Zweedse leger te worden logisch voortvloeide uit het feit dat zijn voorouders ook al in Zweedse militaire of bestuurlijke dienst stonden. Deze traditie ontstond toen de Lijflandse Orde in maart 1562 door de Reformatie en de verliezen tegen Iwan de Verschrikkelijke ophield te bestaan en de ridders bescherming gingen zoeken. In het zuiden kozen ze voor Polen-Litouwen en in het noorden voor Eric XIV, koning van Zweden. Hinrik Meijer volgde de ridders naar Estland en werd ritmeester in de Zweedse cavalerie.

Kerkboeken St. Petri in Riga onthullen huwelijk en dood Catharina Wulff

Familiesite 1.3.2. De boeken van de St. Petri Kirche in Riga werpen licht op vragen rondom de vrouw van Anders Meijer. In 1660 ging Catharina Wulff – ondermeer volgens het Nationaal Archief in Stockholm – het huwelijk in als weduwe van koopman Herman Rötelsdorff. Was zij daartussen ook nog met advocaat Johann Christoff von Kirstein getrouwd geweest? Waarschijnlijk niet, want in de St. Petri boeken staat dat hij met Catharina Rötelsdorff trouwde, een dochter uit een eerder huwelijk van Herman, en dus niet diens weduwe. In het Leichenbuch van dezelfde kerk is te vinden dat Carl Fredrik Meijerfeldt – inmiddels in de rang van kapitein – zijn moeder op 7 maart 1692 liet begraven. Tenzij ze is herbegraven ligt ze dus niet in het familiegraf in Nehringen.

Familieberichten (* ∞ †) — Een blijk van hulde en trouw — Kopergravure gravenwapen — Oudste krantenbericht — Voortgang van het onderzoek

Familieberichten

De details van de geboorten, huwelijken en sterfgevallen zijn opgenomen in de e-mail aan de leden van de Familiegroep. Ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer worden die details op de Familiesite niet vermeld, alleen de aantallen. In de periode 2017-2019 zijn er 6 geboorten, 3 huwelijken en 4 sterfgevallen bekend.

Blijk van hulde en trouw

Van de eerste Nederlander Johan August von Meijenfeldt waren drie tekeningen bekend. De originelen bevinden zich in het FamilieArchief. In het Gelders Archief blijkt een vierde tekening aanwezig te zijn. Het gaat om een gekleurde gravure op papier van 15,5 x 19,2 cm. Deze ontdekking is te danken aan de digitalisering van de Alexander Ver Huell collectie. In de tekst wordt een verzoek gericht aan Lodewijk Napoleon Bonaparte, Koning van Holland. Diens familiewapen staat bovenaan.

Gravenwapen Meijerfeldt

Het FamilieArchief heeft van Antiquariat Steffen Völkel in Seubersdorf voor  € 11 een originele  kopergravure van het Zweedse gravenwapen gekocht. De artiest was  Carl Eric Bergquist (1711-1781).

De afmetingen zijn slechts 0,48 x 0,65 cm. De reden daarvan is dat de afdrukken moeten passen op de bladzijden van “Svea Rikes Ridderskaps och Adels Vapn-bok” uit 1764.

Oudste krantenbericht

Het eerste familielid dat in een krant stond was Johan August Meijerfeldt. Het bericht gaat over zijn successen tegen de overmacht van de Litouwse vorst Oginski.

Het staat te lezen in de Leidse internationale krant Nouvelles Extraordinaires de Divers Endroits van 29 december 1701.

Voortgang van het onderzoek

Website. http/meijenfeldt.nl bestaat sinds 2008 en is in 2017 geheel vernieuwd, van Word naar WordPress. De hoofdstructuur van de site is nog dezelfde als van de twee boeken en de vorige website, maar is enorm in omvang gegroeid naar meer dan 450 lange pagina’s. De bijlagen Archieven, Boeken en Correspondentie zijn rijk gevuld en gaan dit jaar verder in de hoofdtekst verwerkt worden.

Scans. In plaats van reizen naar het buitenland om originele teksten in archieven en bibliotheken over te schrijven of te laten fotokopiëren, kunnen elke dag meer scans op internet worden gedownload of besteld. Minder avontuur, maar de ratio tussen tijdsbesteding en opbrengst is aanzienlijk gunstiger. Via hyperlinks zijn flinke hoeveelheden oude handschriften uit Zweden, Lijfland en Oostenrijk te bekijken, maar ze wachten nog grotendeels op ontcijfering; introductie voor particulieren van het Nederlandse programma SCRATCH (SCRipt Analysis Tools for the Cultural Heritage) zou veel tijdwinst opleveren.

Studiereis. Lester en Hugo zien toch nog voldoende redenen om een studiereis te maken. In augustus van dit jaar worden Duitsland (Stralsund en Nehringen) en Zweden (Stockholm en zuidwaarts) bezocht. Doelen zijn het bezichtigen van relevante landgoederen en gebouwen (kerken, paleizen), het maken van foto’s en het ontmoeten van hun bewoners en beheerders.