{"id":80492,"date":"2026-04-27T10:01:30","date_gmt":"2026-04-27T10:01:30","guid":{"rendered":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=80492"},"modified":"2026-04-27T12:14:44","modified_gmt":"2026-04-27T12:14:44","slug":"1-8-3-prinses-beatrix-lyceum","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=80492","title":{"rendered":"2.8.1. Prinses Beatrix Lyceum"},"content":{"rendered":"

Een bijzondere periode voor\u00a0<\/span><\/strong>Govert von Meijenfeldt als <\/span><\/strong>docent en schoolleider <\/span><\/strong>is <\/span><\/strong>aan\u00a0<\/span><\/strong>het Prinses Beatrix Lyceum in Zwitserland. Van het begin in <\/span><\/strong>1939 tot aan het eind in 1950 <\/span><\/strong>vecht hij voor<\/span><\/strong> het openhouden van de school en het opvangen van Joodse kinderen.<\/span><\/strong><\/p>\n

Na het overlijden van zijn moeder Anna Augustijn in Alkmaar in 1939 solliciteert Govert<\/a><\/span> met succes om <\/span>naast jonkvrouw Chr. Snouck Hurgronje leraar<\/span> klassieke talen te worden aan het <\/span>net opge\u00adrich\u00adte Nederlandse<\/span> P.B.L. in het stadje Flims-Waldhaus in het Zwitserse Graub\u00fcnden. <\/span>Daar komt hij al vroeg in aanra\u00adking met vernieu\u00adwingen in het onder\u00adwijs. Het is een bijzonde\u00adre school van basisonderwijs tot eindexamen voor kinderen van gegoe\u00adde ouders, ouders die in Nederlands-Indi\u00eb verblijven en kinderen die vanwege asthma baat hebben bij goede klimatologische omstandigheden (veel UV-licht, droge stofvrije lucht, weinig wind, hoogte van 1150 meter).<\/span><\/p>\n

Het Ministerie van Onderwijs in Nederland geeft voor zes jaar onderwijs- en examenbevoegdheid aan het P.B.L. Sinds <\/span>de Nederlandse bezetting komen er echter geen eindexamenopgaven en gecommitteerden meer naar Flims-Waldhaus. De docenten lossen het zelf op, met hulp van landgenoten in Zwitserland. De Nederlandse gezant in Bern wordt bereid gevonden alle zes geslaagde kandidaten een officieel stempel te geven. Een ander probleem is dat de instroom van nieuwe leerlingen opdroogt, waardoor het aantal rond de 70 stagneert en de inkomsten te klein zijn. Van subsidie uit Den Haag was en is geen sprake.\u00a0<\/span><\/p>\n

Govert begint meer taken op zich te nemen dan alleen klassieke talen. Bij de jaarlijkse feestdag op 31 januari 1941 (de geboortedag van Prinses Beatrix) geeft hij een verhandeling over alle coupletten van het Wilhelmus. Eind februari regisseert hij het toneelstuk “Het geheim van het medaillon”. De jaren daarop doet hij dat steeds, zoals in 1946 “Het spook in Summerfield Castle”.<\/span><\/p>\n

De situatie van het P.B.L. begint problematisch te worden. Het Duit\u00adse bevel om de school te sluiten wordt genegeerd. De drang van de plaatselijke autoriteiten om er een internationale Zwitserse school van te maken ook. Er zijn echter flinke verliezen en er wordt een deviezenstop verwacht. Minister Gerrit Bolkestein in Londen stelt vast dat het P.B.L. normaal onderwijs verzorgt en recht heeft op reguliere schoolfinanciering. De kosten zullen voor 75% worden gedekt, mits naar een goedkopere locatie wordt verhuisd en een nieuw onafhankelijk bestuur wordt gevormd. Met steun van de gezant en de Zwitserse regering valt het oog op het leegstaande ‘<\/span>Hotel du Parc’<\/span> in <\/span>Glion bij Montreux. De docenten verhuizen met 7 wagonladingen en nemen ge\u00adnoegen met kost en inwoning, een beetje zakgeld en een uit voet\u00adtochten door half Zwit\u00adserland bestaande vakantie. Er zijn veel personeelswisselingen. Een nieuwe collega van Govert, mejuffrouw Jongbloed uit Tessin, gaat binnen een jaar al weer naar huis en haar opvolger Pater-Jezu\u00efet Hertogh van het klooster in Sion mag na een ruim jaar van de Zwitserse autoriteiten geen les meer geven.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"Ansichtkaarten van het P.B.L. in Flims-Waldhuis en Glion<\/span><\/em><\/p>\n

Engelandvaarders stranden in Zwitserland en moeten in internering, maar hun kinderen krijgen van de autoriteiten toestemming aan het P.B.L. les te krijgen. Het leerlingental groeit naar 90 en verder en de tot dan toe kleine internaten voor jongens en voor meisjes groeien sterk. Een be\u00adslag door een deur\u00adwaar\u00adder wordt ongedaan ge\u00admaakt ten gevolge van een bedelactie bij alle Nederlanders die in het telefoon\u00adboek worden gevonden.\u00a0<\/em>(1)<\/a>\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Op het eind van de oorlog onderhouden docenten contact met een aantal voor\u00adaanstaande Zwit\u00adsers, die onderhandelen met een SS-generaal, gevoelig voor geld om auto\u2019s te kunnen kopen bij de te verwachten wederopbouw. Het lukt 1100 volwassenen waaronder 400 Nederlanders uit There\u00adsienstadt<\/a><\/span> vrij te krijgen. Zij reizen naar St. Gallen. De Zwitsers willen met de toelating van Joden nog v\u00f3\u00f3r het einde van de oorlog laten zien dat ze, hoewel neutraal, aan de goede kant staan. Een deel gaat in Les Avants in quarantaine en reist daarna door naar Glion. In de paasvakantie 1945 ontvangt het Lyceum 60 Joodse kinderen,\u00a0 Door verontreiniging van de waterleiding breekt tyfus uit en sommige kinderen overleven dat niet, nota bene in het zicht van de veilige haven.<\/p>\n

In\u00a0<\/span>1947 arriveren kinderen uit Jappen\u00adkampen op Java en Sumatra om hun clandes\u00adtiene onder\u00adwijs af te ma\u00adken. Voor hen wordt een Indi\u00adsche Afdeling opgericht. Daarna ko\u00admen weer steeds meer astmapati\u00ebnten. Begin<\/span> 1948 wordt Govert hoofd-internaatsleider over 60 kinderen, “wat de volledige goedkeuring kan wegdragen van alle jongens.” Zijn voor\u00adganger was na drie dagen weggepest. <\/span>(2)<\/a><\/span><\/p>\n

“Ik moest de volgende ochtend de lei\u00adding van dit opstandige internaat van 60 jongens tussen 16 en 20 jaar overne\u00admen. Ik heb toen mijn idee\u00ebn van inter\u00adne demo\u00adkratisering in praktijk ge\u00adbracht. Dat had soms een goed resul\u00adtaat, maar soms leek alles voor niets. Ik herinner me een zeer onaangenaam inci\u00addent, dat in positieve zin werd opgelost, doordat de gemeen\u00adschap zich vrijwillig een kollek\u00adtieve straf opleg\u00adde. Het was al\u00adtijd een hache\u00adlijke on\u00adderneming een stel Ne\u00adderlandse jongeren op te voeden in een land, dat een heel ander gevoel voor humor had dan wij.” (3)<\/span><\/span><\/p>\n

Govert moet hiervoor zijn eerder verkregen conrectorschap opgeven. Voor ouders verzorgt Govert een cursus Zweeds, is nog steeds regisseur van alle toneel\u00advoorstellingen en doet veel aan sport met de leerlingen: berg\u00adtoch\u00adten, paardrijden en ski\u00ebn tot de \u2018zilve\u00adren test\u2019. <\/span>Het P.B.L. krijgt begin 1949 de garantie en subsidie uit Den Haag voor een groei naar 160 leerlingen, <\/span>Govert is weer conrector en viert in september zijn 10-jarig jubileum. Diezelfde maand <\/span>devalueert de gulden met ruim 30%, waardoor in 1950 geen Zwitserse francs meer beschikbaar zullen komen. <\/span>Verplaatsing van het P.B.L. naar een goedkoop land (zoals Frankrijk) is voor de tweede keer noodzakelijk. <\/span><\/p>\n

\"\"Amote Speciaal 1989, pag. 37<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Na vergeefse beroepen op Den Haag om het deviezenkanaal open te houden en pogingen een locatie in Frankrijk te vinden valt het doek. Alle partijen leggen zich bij de sluiting neer. De verhuiskisten arriveren in juni 1950. Op zoek naar een vacature voor een schoolleider komt Govert in Heerlen uit.<\/span><\/p>\n

<\/a>Terug<\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a>
\n<\/span><\/span><\/p>\n

1. Nationaal Archief, <\/span>2.05.49 Inventaris van het archief van het Nederlandse Gezantschap in Zwitserland, (1912) 1914-1954 (1955), 344. Joods vluchtelingen 1942-1943.<\/span>
\n2. W.G. Noordegraaf, “Historisch overzicht van het P.B.L. tijdens zijn bestaansperiode 1939-1950”, Amote Speciaal 1989.<\/span><\/span>
\n3. “<\/span>Tot mijn spijt”, afscheidsbundel Corderius College 1973.<\/span>
\n<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een bijzondere periode voor\u00a0Govert von Meijenfeldt als docent en schoolleider is aan\u00a0het Prinses Beatrix Lyceum in Zwitserland. Van het begin in 1939 tot aan het eind in 1950 vecht hij voor het openhouden van de school en het opvangen van Joodse kinderen. Na het overlijden van zijn moeder Anna Augustijn in Alkmaar in 1939 solliciteert … Verder lezen 2.8.1. Prinses Beatrix Lyceum<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-80492","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/80492","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80492"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/80492\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80515,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/80492\/revisions\/80515"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}