{"id":76225,"date":"2025-10-29T08:21:01","date_gmt":"2025-10-29T08:21:01","guid":{"rendered":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=76225"},"modified":"2025-11-16T09:37:41","modified_gmt":"2025-11-16T09:37:41","slug":"2-1-1-gereserveerd","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=76225","title":{"rendered":"2.1.1. Scheepsrol"},"content":{"rendered":"

Het openbare document van de Admiraliteit van Amsterdam waarop de stamvader <\/span>genoteerd staat is een betaalsrol. E\u00e9n van de bladzijden is helemaal gewijd aan Johan A\u00fag\u00fast Meynfeld v Straalsond<\/em>.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>
\nfolio 21<\/a><\/span>, bovenstuk
\n<\/span><\/em>Nationaal Archief, Admiraliteitscolleges, Toegang 1.01.46, Inventaris 2254\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Het betreft de betaalsrol van de opvarenden van het oorlogsschip “De Erfprins van Brunswijk” onder kapitein Pieter Hartsinck. Een betaalsrol is een boekwerk van de Eerste Schrijver op een oorlogsschip, bestaande uit honderden bladen met gegevens van de bemanning.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"Betaalsrol “De Erfprins van Brunswijk, capitein Pieter Hartsinck, <\/span><\/em><\/span>1793<\/span><\/em>“<\/span><\/em><\/p>\n

Het schip is vernoemd naar Karel van Brunswijk-Wolfenb\u00fcttel (1766-1806), eind 1790 <\/span>getrouwd met prinses Louise van Oranje, dochter van de stadhouder.<\/span> Hij is <\/span>de oudste zoon van de regerend hertog van Brunswijk, die in 1787 aan het hoofd stond van de veldtocht in Holland en zich dertig jaar eerder in de Slag bij Hastenbeck ontfermde over de jonge Zweedse graaf Johann August von Meijerfeldt jr. Ondanks de titel Erfprins wordt hij vanwege zijn zwakke begaafdheid, toenemende slechtziendheid en kinderloze huwelijk\u00a0<\/span>uiteindelijk geen hertog, maar <\/span>zijn jongere broer. Zijn vrouw volgt haar vader als oudste kind evenmin op als stadhouder. V<\/span>anwege de regel dat mannen voorrang krijgen is <\/span>haar jongere broer Willem Frederik de Erfprins en later koning Willem I.<\/span><\/p>\n

Kapitein Pieter Hartsinck is <\/span>de dertigjarige jongste zoon van de vijf jaar eerder overleden vice-admiraal Andries Hartsinck. Zijn eerste wapenfeit was in de Vierde Nederlands-Engelse Oorlog, toen hij\u00a0<\/span>in 1781 <\/span>op net achttienjarige leeftijd <\/span>dapper\u00a0<\/span>als luitenant <\/span>deelnam aan de beroemde Slag bij de Doggersbank<\/span>. Daarna was hij vijf jaar lang kapitein tweede<\/span>\u00a0klasse van de schoener De Vliegende Visch<\/em> op de Middellandse Zee. Toen Frankrijk op 1 februari 1793 de oorlog verklaarde aan het op land en ter zee nauwelijks voorbereide Nederland, was hij o<\/span>p 15 maart <\/span>commandant geweest op een Scheveningse pink met 12 man en twee 12-ponders op de Merwede voor Hardinxveld. Zo hielp hij <\/span>de Frans-Bataafse invasie onder Dumouriez een halt toeroepen.<\/span><\/p>\n

Het College van de Admiraliteit <\/span>geeft Hartsinck op 21 mei 1793 opdracht om <\/span>u<\/span>ltimo oktober 230 koppen (matrozen en soldaten) aan boord te hebben. De dag daarop opent het College <\/span>de monsterrol<\/span>. Hij begint meteen met de bemanning die nodig is voor <\/span>het bevaren van het <\/span>fregat (schippers, stuurmannen, timmermannen, zeilmakers en een smit), voor het voeren van oorlog (luitenants, konstabels) en voor het verzorgen van <\/span>de bemanning (chirurgijns, koks, bakkers en botteliers). (1)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Al een week later monstert <\/span>Johan August aan op het Prinsenhof. <\/span>Z<\/span>ijn dienst begint terstond dezelfde dag: 29 mei 1793. <\/span>Hij hoeft zich niet van een ander schip los te maken, want hij gaat voor het eerst in dienst, althans op een <\/span>Nederlands<\/span>\u00a0<\/span>oorlogsschip. De aanstelling is alleen voor de komende vaart. Vaste dienst is voorbehouden aan de hoogste officieren<\/span>.\u00a0<\/span>Zijn soldij bedraagt 26 gulden per maand. <\/span>D<\/span>e marine van de Republiek behoort op dat moment tot de best betalende in Europa, vanwege veel officieren maar weinig manschappen. Johan August kan in het gebouwencomplex meteen doorlopen naar <\/span>het Comptoir Hoofdelijke Betaling om e<\/span>en voorschot van \u00e9\u00e9n maand soldij in klinkende munt uitbetaald te krijgen.<\/span><\/p>\n

Met zijn geld en spullen <\/span>loopt\u00a0 Johan August <\/span>in een half uurtje van het Prinsenhof\u00a0<\/span>naar <\/span>de Admiraliteitswerf. Die ligt <\/span>op <\/span>Kattenburg, het voorste van de Oostelijke Eilanden. Rond de <\/span>brug naar het eiland speelde zich op de dag nauwkeurig <\/span>zes jaar eerder ‘Bijltjesdag’ af<\/span>.<\/span><\/p>\n

\"\"Kattenburgerbrug 29 mei 1787
\n<\/span><\/span><\/em><\/span>Patriottische vrijkorpsen voor de brug, opgehaald d<\/span>oor <\/span>Prinsgezinde scheepstimmerlieden (Bijltjes). Na kappen van de brugtouwen bestormen zij een dag later Kattenburg en nemen bloedig wraak. De aanhouding van prinses Wilhelmina bij Goejanverwellesluis <\/span>een maand later <\/span>leidt alsnog tot de Pruisische inval en de vlucht van Patriotten naar Frankrijk.\u00a0<\/span><\/span><\/p>\n

Op het eiland ligt links vooraan het enorme <\/span>Zeem<\/span>agazijn. Het is net helemaal <\/span>hersteld en wit bepleisterd, nadat het t<\/span>wee jaar eerder\u00a0<\/span>totaal was uitgebrand, <\/span>tot\u00a0<\/span>op d<\/span>e zwart geblakerde buitenmuren<\/span>, al dan niet door sabotage van de Patriotten<\/span>. De <\/span>voorraden tuigage, <\/span>zeilen, vlaggen, scheepsuitrusting, artillerie, voedsel en opgevangen regenwater in het tonnengewelf onder de binnenplaats.<\/span><\/p>\n

Rechts liggen smalle straatjes en woningen met verdiepingen en links de langgerekte scheepswerf, waar de werklieden wonen en werken. B<\/span>ijna zestig jaar later komt <\/span>zoon Carl hier als Scheepstimmerman der Eerste Klasse werken en <\/span>met zijn gezin <\/span>wonen.<\/span><\/p>\n

\"\"’s Lands Dok, Werf en Zeemagazijn op Kattenburg
\n<\/span><\/em>Johann Wilhelm Winther 1730<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Op ’s Lands Werf vond de kiellegging van zijn schip <\/span>in 1790 plaats en de naamgeving na het huwelijk van het prinselijk paar eind dat jaar. De tewaterlating was in 1791, kort voor de grote brand in het Zeemagazijn. Nu ligt <\/span>’s Lands Schip van Oorlog De Erfprins van Brunswijk duidelijk zichtbaar afgemeerd i<\/span>n ’s Lands Dok<\/span>. Het is <\/span>een <\/span>fregat van de zesde klasse of charter met twee dekken. In die tijd krijgt dat de voorkeur boven een linieschip<\/span>, omdat het kleiner, lichter en daardoor sneller en wendbaarder is in een zeeslag en beter konvooi\u00a0<\/span>kan verlenen <\/span>aan handelsschepen.\u00a0<\/span><\/p>\n

Eenmaal aan boord maakt Johan August kennis met Eerste Schrijver Verhulsdonk, die hem zijn slaapplaats in de achtersteven wijst en e<\/span>en psalmboekje en hangmat overhandigt. E<\/span>en deken, kussen en bultzak (matras) moet hij zelf meenemen of <\/span>van zijn voorschot in het Zeemagazijn kopen.\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/a>Terug<\/a>\u00a0<\/span>\u00a0\u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. Resoluti\u00ebn Admiraliteit van Amsterdam, Nationaal Archief 1.01.46, Inv 1506, 22 en 28 mei 1793<\/a>.<\/span>
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het openbare document van de Admiraliteit van Amsterdam waarop de stamvader genoteerd staat is een betaalsrol. E\u00e9n van de bladzijden is helemaal gewijd aan Johan A\u00fag\u00fast Meynfeld v Straalsond. folio 21, bovenstuk Nationaal Archief, Admiraliteitscolleges, Toegang 1.01.46, Inventaris 2254\u00a0 Het betreft de betaalsrol van de opvarenden van het oorlogsschip “De Erfprins van Brunswijk” onder kapitein … Verder lezen 2.1.1. Scheepsrol<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-76225","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/76225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=76225"}],"version-history":[{"count":21,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/76225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76748,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/76225\/revisions\/76748"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=76225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}