{"id":68715,"date":"2024-12-13T15:38:50","date_gmt":"2024-12-13T15:38:50","guid":{"rendered":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=68715"},"modified":"2026-03-27T10:32:12","modified_gmt":"2026-03-27T10:32:12","slug":"2-5-mannebroeders","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=68715","title":{"rendered":"2.5. Mannenbroeders"},"content":{"rendered":"

Carl von Meijenfeldt en zijn zonen in Amsterdam zijn mannenbroeders, zoals dat later is gaan heten. In navolging van de Statenvertaling van de bijbel spreken de mannen <\/span>elkaar aan als broeder, met name als bestuurder in kerk, <\/span>onderwijs, <\/span>vakbond\u00a0<\/span>en zorg. D<\/span>ominees en professoren zijn de aanvoerders en ondernemers spelen een vooraanstaande rol. De ochtend en avond zijn voor de kerkdienst en tussendoor voor het samenzijn in de voor- en achterkamer van de Amsterdamse familiehuizen.<\/span><\/p>\n

In Amsterdam hadden twee leeftijdgenoten van Carl de toon gezet voor een brede maatschappelijke invulling van de geloofsovertuiging, hoewel niet dezelfde als de zijne: d<\/span>e sefarisch-joodse arts Samuel Sarphati en <\/span>de<\/span> doopsgezinde bankier Christiaan Pieter van Eeghen. In de tweede helft van de negentiende eeuw volgen de lutherse predikant Ferdinand Domela Nieuwenhuis en de <\/span>orthodox-hervormde bierbrouwer <\/span>Willem Hovij dezelfde weg. De eerste sticht de Sociaal-Democratische Bond en noemt zijn broeders kameraad. De tweede is de grote financier van de beweging van Abraham Kuyper.<\/span><\/p>\n

De <\/span>schoolstrijd gaat een volgende fase in<\/span>. Er <\/span>dreigt een einde te komen aan <\/span>d<\/span>oor o<\/span>uders in het leven geroepen <\/span>bijzondere <\/span>Scholen met de Bijbel, die zich verheugen in <\/span>een toestroom van <\/span>protestantse <\/span>leerlingen<\/span>. In 1877 ligt e<\/span>en nieuwe Lager Onderwijswet gereed met op zich begrijpelijk zwaardere en daardoor dure eisen aan gebouwen, materialen en leerkrachten voor alle scholen, maar subsidie is er alleen voor openbare scholen. De wet behaalt in beide Kamers een meerderheid, nadat de opgekomen helft van de <\/span>100.000\u00a0<\/span>vermogende en daardoor <\/span>stemgerechtigde mannen dankzij een <\/span>districtenstelsel de absolute meerderheid aan de liberalen geven. <\/span><\/p>\n

Arme c<\/span>hristelijke families zijn de dupe: zij hebben geen stemrecht en moeten wel het hogere schoolgeld opbrengen, mede door hun grotere gezinnen. Hun <\/span>hoop richt zich nu op koning Willem III. <\/span>Evert neemt actie. Hij laat zich na zijn jongelingenwerk in januari 1878 in de kerk verkiezen tot diaken, net als zwager Jan drie jaar eerder. Bovendien neemt hij zitting in een comit\u00e9 voor een volkspetitionnement van alle gelovigen in Nederland om het bijzonder onderwijs te redden.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De Amsterdamse christelijke scholen formeren een stuiversvereniging. Deze groeit snel naar 2200 leden en verkrijgt rechtspersoonlijkheid dankzij koninklijke goedkeuring van de statuten. Evert neemt zitting in het bestuur <\/span>en draagt bij aan de verspreiding van het periodiek ‘Ne\u00earlands Hope’.<\/span>\"\"<\/a><\/p>\n

Medio 1878 zijn Hovij en zijn vrouw eerste ondertekenaar voor Amsterdam van een Smeekschrift aan de koning om de wet niet te tekenen. Op de tweede lijst staan de handtekeningen van Jan van der Tas en <\/span>Carl Frederik <\/span>von Meijenfeldt bovenaan. Onder Jan staat zijn vrouw Cato, onder Carl Frederik staat Margaretha de Haas, de vrouw met wie hij 3\u00bd jaar later in het huwelijk treedt. Op de 161ste lijst staan de handtekeningen van Carl en Nel en hun zonen Evert, Frits en Jan. Onder het smeekschrift zetten uiteindelijk 470.000 protestanten en katholieken hun handtekening, bijna vijf keer zo veel als er in het hele land stemgerechtigden zijn. De koning ontvangt een delegatie, maar kan ondanks sympathie staatsrechtelijk zijn handtekening onder de wet niet weigeren.\u00a0(1)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Carl nadert de 65-jarige leeftijd. Dat is dan al\u00a0<\/span>de pensioengerechtigde leeftijd <\/span>voor rijksambtenaren. Hem komt een bescheiden pensioen toe, zo bescheiden <\/span>dat het minder is dan zijn wachtgeld. Aan zijn wachtgeld is geen leeftijdslimiet verbonden, zodat hij dat hogere bedrag behoudt<\/span>. <\/span><\/p>\n

In de jaren tachtig speelt Willem Hovij een nog grotere rol voor het gezin Von Meijenfeldt.\u00a0<\/span>Evert gaat in zijn brouwerij werken, waar wekelijks besprekingen plaatsvinden over de bijbel, zending en algemene, vaderlandse en kerkgeschiedenis. De arbeiders hebben vrije zondagen en christelijke feestdagen met behoud van loon, plus extra loon voor degenen die op die dagen soms doorwerken. Hovij stelt fondsen in voor 65-jarigen, weduwen en wezen en arbeidsongeschikten door bij iedereen twee procent loon in te houden en dat zelf te verdubbelen. In de Czaar Peterstraat laat hij 62 arbeiderswoningen en een koffiehuis bouwen. <\/span>Frits en Jan verwelkomen hem b<\/span>ij de Amsterdamsche Duinwater-Maatschappij als commissaris, omdat <\/span>hij grootverbruiker van het zuivere water is. <\/span><\/p>\n

H<\/span>et ouderlijk h<\/span>uis op de Kattenburgergracht 13 wordt na het eerdere vertrek van Cato nog leger in de jaren tachtig door drie huwelijken<\/span>. Alleen Jan en Hendrik blijven thuis. De laatste loopt als 15-jarige een soort<\/span> stage van zes maanden op het kantoor bij Willem B. Posno in Amsterdam, van wie hij na afloop een getuigschrift meekrijgt, waarin staat dat “<\/span>het slechts met leedwezen is, dat hij ge\u00adnoem\u00adden heer, op ver\u00adzoek zijns vaders, uit zijnen dienst ont\u00adslaat”.<\/span>\u00a0<\/em>(2)<\/a><\/span><\/p>\n

<\/a>Terug<\/a><\/span>\u00a0\u00a0\u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. Smeekschrift <\/span><\/span><\/span>om een School met den Bijbel aan Zijne Majesteit den Koning, <\/span>Nationaal Archief 2.02.04, <\/span>Inv 4482, 4484 en 4494<\/a>.<\/span>
\n<\/span>2. Brief van Willem B. Posno, Amsterdam 8 november 1879<\/a>.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Carl von Meijenfeldt en zijn zonen in Amsterdam zijn mannenbroeders, zoals dat later is gaan heten. In navolging van de Statenvertaling van de bijbel spreken de mannen elkaar aan als broeder, met name als bestuurder in kerk, onderwijs, vakbond\u00a0en zorg. Dominees en professoren zijn de aanvoerders en ondernemers spelen een vooraanstaande rol. De ochtend en … Verder lezen 2.5. Mannenbroeders<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-68715","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/68715","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68715"}],"version-history":[{"count":90,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/68715\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79278,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/68715\/revisions\/79278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68715"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}