{"id":66956,"date":"2024-10-15T09:24:03","date_gmt":"2024-10-15T09:24:03","guid":{"rendered":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=66956"},"modified":"2026-11-05T13:09:51","modified_gmt":"2026-11-05T13:09:51","slug":"2-1-5-konvooi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=66956","title":{"rendered":"2.2.4. Konvooi"},"content":{"rendered":"

Aan boord van de Erfprins van Brunswijk vaart Johan August op 31 juli 1793 de Noordzee op. Van<\/span> de Doggersbank gaat het richting de Noorse havenstad Bergen, al kruisend op jacht naar Franse kapers, zonder incidenten. Op<\/span> 900 kilometer ten noorden van Texel gaat het schip na drie weken voor anker in <\/span>de haven van Lerwick op Hitland (Shetland<\/em>)<\/span>. Johan August lost saluutschoten als groet voor de wal en iets later voor <\/span>de Eensgezindheid en Snelheid, <\/span>die op 25 augustus komen binnenvaren.\u00a0<\/span>Enkele dagen later varen de drie schepen uit om verder te kruisen en elkaar te seinen als zij vreemde schepen zien. Meestal zijn het geen vijandelijke maar Engelse of Amerikaanse handelsschepen. <\/span><\/p>\n

Hartsinck ontvangt begin september een schrijven van stadhouder Willem V<\/span> om met <\/span>de drie schepen naar Texel terug te keren, teneinde m<\/span>edio oktober konvooi te gaan geven aan een uitvarende vloot naar West-Indi\u00eb. Op 17 september begint hij aan zijn terugkeer zuidwaarts, gelijk konvooi gevend aan een groepje handelsschepen. Op 22 september ligt de Erfprins van Brunswijk opnieuw op de Rede van Texel. Het College geeft toestemming om voor tien maanden victuali\u00ebn (voedselvoorraden) en medicijnen aan boord te brengen.\u00a0<\/span><\/p>\n

Op 1 oktober ontvangt Johan August voor de tweede keer muntgeld: 24,4 gulden. Hij gaat namelijk aan wal om de vier kanonnen te wisselen en zal hier en daar wat persoonlijke uitgaven doen. Contanten om voorschotten en soldij uit te betalen zijn niet aan boord aanwezig. Dat is niet zo erg, want op zee slaapt, eet en drinkt iedereen op kosten van de kapitein. Extra uitgaven noteert de Eerste Schrijver als schuld. B<\/span>ij Johan August staat wat <\/span>extra jenever en eenmaal barbierbezoek. Contant geld wordt in een haven door de agent van de Admiraliteit aan boord gebracht om <\/span>maandvoorschotten te betalen aan <\/span>hen die toestemming krijgen aan wal te gaan. De<\/span> afrekening van het soldij komt pas <\/span>aan het einde van de tocht in de thuishaven. De Eerste Schrijver telt dan het aantal maanden verrichte dienst op, vermenigvuldigt dat met het daarbij behorende maandsoldij, en trekt daarvan de genoten voorschotten en kleine onkosten af. Dit saldo noteert hij op een papieren geldwissel, die de zeeman te gelde kan maken.<\/span><\/p>\n

Voor de Rede van Texel zijn maar liefst <\/span>20 t<\/span>immerlieden <\/span>de Erfprins van Brunswijk opnieuw aan het breeuwen gedurende <\/span>twee weken. Zij ontdekken nu al houtworm. De controleur brengt een stuk <\/span>hout gevuld met diertjes naar <\/span>de equipagemeester <\/span>in Amsterdam. Dat overtuigt<\/span> het College om een grondige inspectie en reparatie uit te laten voeren. <\/span>Het College volgt bovendien Hartsincks voorstel om een aanvulling jenever aan de tien maanden proviand toe te voegen.<\/span><\/p>\n

Van het nieuwe volk dat op Texel aan boord moet komen zal\u00a0<\/span>Johan August niet enthousiast raken van d<\/span>e benoeming iemand boven hem: konstabel-majoor Frederik Bon uit Keulen voor 32 gulden per maand. Voor hem zal hij het achterdeel van het fregat moeten ontruimen, waar hij tot nu toe met bediening goed te eten krijgt, <\/span>in een eigen ruimte <\/span>goed kan slapen en dankzij hygi\u00ebne en een latrine <\/span>gezond blijft<\/span>. Tot zijn grote opluchting blijkt Bon voor de afvaart niet scheep te gaan.<\/span><\/p>\n

\"\"S<\/span>‘ LANDS FREGAT de ERFPRINS VAN BRONSWYK. Onder Commando van den Capi<\/span>tn<\/sup>\u00a0Pr<\/sup><\/span> HARTSINCK in den jaare 1793 tot den jaare 1799, Zeijlende met Convooy.
\n<\/span>Bemanning haalt voorin fok neer en sjort lijnen op dek, <\/span>zwart-wit aquarel, 3<\/span>50 x 472 mm
\n<\/span><\/em>A. Herkel 1807, <\/span>National Maritime Museum Greenwich, PAH0755\u00a0<\/span><\/p>\n

Begin november 1793 krijgt Johan August opdracht het geschut af te blazen. Het is een laatste proef en een sein dat het vertrek aanstaande is. De handelsvloot die langs Frankrijk gaat varen is inmiddels gegroeid tot <\/span>46 handelsschepen. Johan August is inmiddels bekend met zijn eindbestemming: Paramaribo. Andere schepen gaan naar Spanje-<\/span>Portugal of <\/span>Oost-Indi\u00eb. <\/span>Kapitein <\/span>Bosch op het linieschip Overijssel<\/em> <\/span>krijgt het commando over de gehele vloot. (1)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

In de vroege morgen van 7 november krijgt Bosch eindelijk het bericht dat de wind op Texel gunstig is om met de hele vloot uit te varen. Naast de twee genoemde oorlogsschepen geven de fregatten Eensgezindheid, Waakzaamheid en Alliantie konvooi. Elk schip meet en noteert de <\/span>wind, neerslag, <\/span>gepompt water<\/span>, zeediepte en positie meer dan dagelijks. Ook ziekten, overlijden en straffen voor diefstal en gevechten staan genoteerd. Johan August staat nergens vermeld, gelukkig maar.<\/span><\/p>\n

Het konvooi vaart het Kanaal in, met d<\/span>e Erfprins van Brunswijk <\/span>op de rechterflank langs de Engelse kust en de marinehaven Porthmouth. Aan de andere zijde laat <\/span>de linkerflank <\/span>op grote afstand\u00a0<\/span>met<\/span> vlagsignalen weten waar zij is: <\/span>na een week voorbij <\/span>Kijkduin en na de tweede week is zelfs Duinkerken gepasseerd. De kapiteins kunnen moeilijk voor overleg in een sloep heen en weer varen, zeker niet als<\/span> de schepen<\/span>\u00a0<\/span>onder vol zeil intussen razendsnel uit het zicht verdwijnen<\/span>. Zij communiceren daarom met<\/span>\u00a0<\/span>vlagsignalen, ook om te melden dat <\/span>bevriende schepen zijn gesignaleerd. Bij een vijandelijk schip laat Johan August de vlagsignalen vergezeld gaan van een los kanonschot als actie verwacht wordt. Zijn schip gaat veel op verkenning uit. Drie <\/span>keer maken zij jacht, \u00e9\u00e9n keer leidend tot praaien (van afstand aanroepen op zee). Bij het eiland Wight vraagt Hartsinck het fregat Enckhuysen zich bij het konvooi te voegen, terwijl schout-bij-nacht Melville aan de Waakzaamheid en Alliantie vraagt zich bij zijn vloot naar Plymouth te voegen.<\/span><\/p>\n

Omdat hij met de kapitein op het achterschip eet is het menu dat Johan August drie keer per dag voorgeschoteld <\/span>krijgt<\/span>\u00a0<\/span>gevarieerder dan dat van de overige bemanning. Hij kan rekenen op kruiden, kazen en wijn. Verder wordt het menu van de bemanning gevolgd, met <\/span>vaste vlees- en visdagen. Soms zijn er verse aanvullingen in havens, maar verder is het eten eenzijdig, <\/span>calorierijk en <\/span>vitaminearm<\/span>. H<\/span>et gezouten vlees, spek en vis, de gedroogde erwten, bonen en vis en het keihard <\/span>gebakken brood moeten eetbaar worden gemaakt door inweken in bier of water. Voor de houdbaarheid wordt het voedsel zo droog <\/span>en afgesloten mogelijk opgeborgen, bijvoorbeeld in aparte brood- en beschuitkamers.<\/span><\/p>\n

<\/a>Terug<\/span><\/a><\/span>\u00a0\u00a0\u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. Amsterdamsche Courant, 9 november 1793<\/a><\/span>.
\n<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aan boord van de Erfprins van Brunswijk vaart Johan August op 31 juli 1793 de Noordzee op. Van de Doggersbank gaat het richting de Noorse havenstad Bergen, al kruisend op jacht naar Franse kapers, zonder incidenten. Op 900 kilometer ten noorden van Texel gaat het schip na drie weken voor anker in de haven van … Verder lezen 2.2.4. Konvooi<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-66956","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66956"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66956\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":83917,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/66956\/revisions\/83917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}