{"id":61057,"date":"2023-11-28T12:44:02","date_gmt":"2023-11-28T12:44:02","guid":{"rendered":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=61057"},"modified":"2024-12-30T14:49:19","modified_gmt":"2024-12-30T14:49:19","slug":"1-8-2-de-laatste-graven","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=61057","title":{"rendered":"1.8.7. De laatste graaf"},"content":{"rendered":"

Het jaar 1800 belooft feestelijk te worden. De kroning van de 21-jarige Zweedse koning Gustaaf IV Adolf en de koningin gaat op 3 april plaatsvinden. De plechtigheid moet wel sober zijn en zal plaatsvinden tijdens de maandenlange Rijksdag in Norrk\u00f6ping. De koning bemoeit zich met alle details. De rijksadmiraal Wachtmeister, de rijksmaarschalk Von Meijerfeldt, de rijksschatmeester Posse en de rijksstalmeester Essen worden opgeroepen om de koninklijke taken bij de ceremonie te verrichten. De overige Rijksraden mogen hun ambtsgewaden dragen, maar dan wel in precies aangegeven wijdere en langere maten dan normaal. (1)<\/a> <\/span><\/span><\/p>\n

Bij Johan August is d<\/span><\/span><\/span>e tuberculose <\/span>zo ver gevorderd dat zijn bijzondere rol voor het koninklijk paar in het water valt. Tijdens de kroning ligt hij ziek te bed in het Meijerfeldtska Palatset, huis nr. 5 en 6 H\u00e4sthuvudet in Stockholm. <\/span><\/span>Om \u00e9\u00e9n uur in de nacht van 21 april 1800 overlijdt daar de laatste graaf Von Meijerfeldt. <\/span>Hij is net geen 75 jaar oud. Omdat hij een Serafijnen Ridder is wordt zo spoedig mogelijk bericht uitgebracht aan de Ordesecretaris graaf C. M\u00f6rner. Deze zorgt er voor dat op 24 april <\/span>om 13:00 uur<\/span>\u00a0<\/span>de speciale Serafijnen bel luidt. De klank en het tijdstip wijken voldoende af van normaal klokgelui, zodat het publiek weet dat een Ridder overleden is. Nieuwsgierigen kunnen bij de deur lezen dat het de veldmaarschalk is.<\/span><\/p>\n

De uitvaart vindt op 2 mei vindt plaats. Het lichaam van Johan August jr wordt opgebaard in de St. Clara kerk in zijn woonwijk. Vanaf de Jakobskerk, de Johanneskerk en vermoedelijk alle kerken in Stockholm luiden de klokken, omdat het overlijden van E\u00e9n van ’s Rijks Heren, een veldmaarschalk en Serafijnen Ridder een bijzonderheid is. Diezelfde dag start ook een processie vanuit de Serafijnenzaal in het Koninklijk Slot. <\/span>De Hoge Garde draagt zijn koperen wapenplaat vooraan mee in de stoet. De processie loopt een stukje op de Gamla Stan en eindigt om 16:00 uur voor de<\/span> Riddarholm kerk. Dan wordt de baar in het schip van de kerk opgesteld. De uitvaartdienst begint met muziek en redevoeringen. De weduwe mag niet aanwezig zijn omdat zij geen Serafijnen Ridder is. De door G.J. Adlerbeth geschreven lange rede met loftuitingen aan het adres van Johan August jr wordt uitgesproken door de Rijksheraut en C<\/span>eremoniemeester <\/span>L. von Hauswolff. Daarna spreekt M\u00f6rner zijn personalia uit. <\/span>(2)<\/a><\/span><\/p>\n

Na het overlijden van Johan August jr v<\/span>on Meijerfeldt <\/span>is er niemand meer die de adellijke geslachtsnaam en -wapen draagt, behalve weduwe Louise die de samengestelde naam en het alliantiewapen met Sparre gebruikt. <\/span>Om <\/span>plagiaat, onwettig en ongeoorloofd gebruik of usurpatie door vreemden te voorkomen bestaat bij <\/span>hooggeplaatste geslachten het eigenaardige gebruik, om de be\u00ebindiging van naam en wapen onderdeel te laten uitmaken van de ceremonie van de uitvaart. <\/span>De meest vergaande vorm is het ter plaatse kapotslaan en begraven van een houten replica van het wapenschild en de minst vergaande is het (gedeeltelijk) spiegelen van een wapenschild bij het graf.<\/span><\/p>\n

In de titel van de rede van Von Hauswolff staat “d\u00e5 Dess Vapen vid Jordf\u00e4stningen krossades<\/em>” (waar het wapen tijdens de uitvaart werd vernield). In de heraldiek staat deze gewoonte bekend als ‘briser les armoiries sur la tombe<\/em>‘ of ‘das Wappen am Grab <\/em><\/span>zerbrechen\/st\u00fcrtzen<\/em>.’ Het protocol schrijft in dat geval voor dat de heraut het voornemen vooraf publiceert, tijdens de dienst <\/span>driemaal plechtig vraagt of iemand recht op het wapen doet gelden, bij stilte de gammele houten replica m<\/span>et een zilveren bijl stuk slaat, de restanten in de grafkist werp of daarop vasttimmert en hiervan na afloop een proces-verbaal opmaakt.\u00a0<\/span>Voor het kapotslaan van het wapen zijn geen verdere aanwijzingen gevonden. Von Hauswolff zegt in zijn rede alleen dat Johan August jr als laatste het schild draagt, dat hem “f\u00f6lje i f\u00f6rg\u00e4ngesen stoftet<\/em>” (<\/span>volgt in het vergankelijke stof). <\/span><\/p>\n

Op de<\/span> door de Hoge Garde meegedragen koperen wapenplaat is net genoeg ruimte gevonden om in dezelfde letters de overlijdensdatum in te schilderen. Omdat naam en wapen Von Meijerfeldt zijn afgesloten wordt de koperen plaat na afloop van de dienst niet teruggebracht naar de Serafijnenkamer van het Koninklijk Slot, maar goed zichtbaar – tot op de dag van vandaag – aan een wand van de kerk opgehangen. <\/span>In die wapenplaat blijkt wel een spiegeling aangebracht (zie punt 3 hieronder).\u00a0<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n
\"\"Serafijnenschild<\/strong><\/em><\/span>
met gravenwapen, gravenkroon, twee orden en wapenspreuk<\/em><\/span>
Tekst:<\/em>\u00a0Grefwe Johan August Meijerfelt.<\/span>
Utn\u00e4md den 1 Nov: 1797. D\u00f6d den 21 apr: 1800.
\nArtiest:\u00a0<\/em>Pehr Anders Liedstr\u00f6m (1765-1804) in 1798
\nMateriaal:\u00a0<\/em>Verf op koperen plaat
\nFoto:<\/em>\u00a0Met QR-code gedownload van de besloten website ter plaatse,
\nna eerdere zwart-wit-foto van Govert (1934) en kleurenfoto van Jelle Terluin (1984)<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\"\"<\/td>\n\"\"<\/td>\n<\/tr>\n
Het koperen wapenschild aan de rechterwand van de Riddarholm kerk<\/span><\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Pehr Anders Liedstr\u00f6m maakte 30 Serafijnenschilden. Net als bij andere schilden in de kerk wijken hij en zijn collega’s af van de afbeelding in het Ridderhuis en de beschrijving in de gravenbrief:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

    \n
  1. \n
      \n
    1. De<\/span> versiering boven het wapenschild ontbreekt: geen\u00a0 geopende toernooihelmen, geen vlaggen met adelaarskop, geen gekruiste zwaarden en geen steigerend paard met ridder. In plaats daarvan een brede vergulde gravenkroon en een wapenspreuk (zie punt 4 hieronder).<\/span><\/span><\/li>\n
    2. De versiering opzij van het wapenschild ontbreekt: geen rood-goud en blauw-zilver lofwerk links of rechts. In plaats daarvan de ketens van de twee hoogste ridderlijke onderscheidingen<\/a><\/span>: een binnenketen van de Zwaard Orde met medaillon van Commandeur Grootkruis en een buitenketen van de Serafijnen Orde.<\/span><\/span><\/li>\n
    3. De drie rode kogels tussen twee rode schuinbalken (\u00abtre r\u00f6da k\u00fahlor emellan tw\u00e4nne bander af samma f\u00e4rg<\/em>\u00bb) maken plaats voor drie gouden kogels binnen twee rode schuinbalken. Dit kan een slordigheidje zijn, maar lijkt eerder een bewuste spiegeling vanwege de afsluiting van naam en wapen. Toen d<\/span>e Nederlandse familieleden in 1934 voor het eerst met <\/span>het familiewapen werden geconfronteerd was dat deze versie, die zij tot de ontdekking van het oorspronkelijke wapenschild in het Stockholmse Ridderhuis in 1983 als de enig juiste hebben beschouwd.<\/span><\/span><\/li>\n
    4. Boven het wapen staat een spreuk: \u00abAnimus Secundis Dubiisque Rectus\u00bb<\/em>. Een jaar eerder bij de uitreiking van de Serafijnen Orde had Johann August een keuze moeten maken. Voor wapenspreuken was de Romeinse dichter Horatius een dankbare bron. Hoogstwaarschijnlijk gebruikte hij diens archa\u00efsche lyriek uit Oden (Carmina) boek IV, hoofdstuk 9, regel 34-36, waarin rond 13 v. Chr. gouverneur Lollius wordt geprezen: \u201cEst animus tibi Rerumque prudens et secundis Temporibus dubiisque rectus<\/i>\u201d. Vrij vertaald: Je hebt een verstandige geest, die opgericht blijft onafhankelijk van voor- en tegenspoed.\u00a0In Zweedse biografische handboeken staat de vertaling: “En sj\u00e4l, som \u00e4r uppr\u00e4tt i med- och m\u00e5tgang<\/em>“. De Riddarholm kerk geeft een Engelse vertaling: “A soul that is upright in both prosperity and adversity<\/em>“. Classicus Govert von Meijenfeldt gaf in 1934 de Nederlandse vertaling “De geest opgericht in voor- en tegenspoed” en zijn neef dominee Frits moderniseert het later tot: “Kop op in voor- en tegenspoed”.<\/span><\/span><\/li>\n
    5. Onder aan de <\/span>wapenplaat staan twee data: 1 november 1797 en 21 april 1800. Dat betekent niet dat de graaf maar 2,5 jaar oud werd. Op de eerste datum werd hij in de Serafijnen Orde benoemd (\u00abutn\u00e4md\u00bb<\/em>), terwijl hij op de tweede datum stierf\u00a0 (\u00abd\u00f6d\u00bb<\/em>). Bij de gegevens staat dat Liedstr\u00f6m het wapen al in 1798 schildert. Door het iets kleinere handschrift is het aannemelijk dat een ander de precieze overlijdensdatum heeft bijgeschilderd.<\/span><\/span><\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ol>\n

      Vaak wordt geschreven dat Johan August vervolgens ook in de Riddarholm kerk in Stockholm begraven is. Dat is echter <\/span>alleen voor Zweedse koningen en prinsen weggelegd. Overeenkomstig zijn testamentaire wens wordt d<\/span>e lijkkist naar Stralsund verscheept en na een <\/span>begrafenisdienst <\/span>in de St. Andreas kerk in Nehringen\u00a0<\/span>o<\/span>p 15 juli 1800 <\/span>zonder pracht en praal <\/span>in de Meijerfeldtgruft bijgezet. <\/span>(3)<\/span><\/a> In of op zijn grafkist zijn overigens geen sporen van een stukgeslagen wapen opgemerkt. Integendeel, op de kist is het volledig intacte wapenschild te zien, maar dat kan van de oude graaf zijn.<\/span><\/p>\n

      \"\"
      \nE\u00e9n van de metalen wapenschilden aan de doodskisten<\/span><\/em><\/p>\n

      Terug<\/span><\/a>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

      1. A.W.N. Ahnfelt, \u201cUr svenska hofvets och aristokratiens lif. Skildringar hemtade \u201c, deel 4, Stockholm 1881, pag. 105-106<\/a><\/span>.
      \n2.<\/span>       Tal<\/a><\/span> \u00f6fver Hans Excellence den H\u00f6gv\u00e4lborne Grefven, Herr Johan August Mejerfelt, En af Rikets Herrar, F\u00e4ltmarskalk, Riddare och Commend\u00f6r af Kongl. Maj:ts orden, samt Riddare med Stora Korset af Kongl. Sv\u00e4rds-Orden, Uppl\u00e4st d\u00e5 Dess Vapen vid Jordf\u00e4stningen i Kongl. Riddareholms-Kyrkan krossades, Den 2 Maj 1800. Stockholm. Tryckt hos Carl Deleen och J, G. Forsgren. 1800. S. Rosenhane, “Anteckningar h\u00f6rande till Kongl. Vetensk. Akademiens Historia”, Stockholm 1811, pag. 351<\/a><\/span>.
      \n<\/span>3. Evangelisches Pfarrambt Glewitz, “Todten=Buch oder Register der Gestorbenen f\u00fcr die Kirche zu Nehringen angefangen mit dem Jahre 1792”, folio 38, no. 11.
      \n<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Het jaar 1800 belooft feestelijk te worden. De kroning van de 21-jarige Zweedse koning Gustaaf IV Adolf en de koningin gaat op 3 april plaatsvinden. De plechtigheid moet wel sober zijn en zal plaatsvinden tijdens de maandenlange Rijksdag in Norrk\u00f6ping. De koning bemoeit zich met alle details. De rijksadmiraal Wachtmeister, de rijksmaarschalk Von Meijerfeldt, de … Verder lezen 1.8.7. De laatste graaf<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-61057","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61057"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69379,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/61057\/revisions\/69379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}