{"id":37108,"date":"2021-02-12T14:03:55","date_gmt":"2021-02-12T14:03:55","guid":{"rendered":"http:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=37108"},"modified":"2026-05-18T11:05:06","modified_gmt":"2026-05-18T11:05:06","slug":"2-6-1-tweede-wereldoorlog","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=37108","title":{"rendered":"Nk.2. Van Apeldoorn"},"content":{"rendered":"

Carl<\/a><\/span> (1886-1944)<\/strong><\/span><\/p>\n

De oudste zoon in het gezin De Koe is Carl von Meijenfeldt. Hij is in Amsterdam geboren op 4 november 1886 thuis in de Commelinstraat 34 en op 28 november gedoopt in de eigen Nieuwe Kerk aan de Keizersgracht. Op grond van zijn gereformeerd lager onderwijs is hij de eerste in de familie die naar het Gere\u00adformeerd Gymnasium aan de Keizersgracht 495 mag. In 1905 behoort hij tot de 15 geslaagden voor het eindexamen. Hij krijgt vrijstelling voor de Nationale Militie wegens broederdienst. Dat is curieus voor een oudste zoon, maar heeft dat te danken aan zijn jongere broer Frits, die al vrijwillig in dienst is gegaan.<\/span><\/p>\n

Carl is ook de eerste die <\/span>aan de Vrije Universi\u00adteit van Amsterdam gaat studeren. Het gebouw ligt maar een paar honderd meter verder aan de Keizersgracht. Hij <\/span>wil graag dominee worden en krijgt daarvoor een getuig\u00adschrift. Met inschrijfnummer 426 kiest hij op 20 september toch voor de studie rechten. Hij behaalt 12 juni 1906 zijn propedeuse, 27 maart 1908 zijn kandidaats. Hij is lid van het dispuut NCSV en Forum<\/span>. De Senaat van het Studentencorps benoemt hem medio oktober 1907 tot redacteur van het tweewekelijkse Nil Desperandum Deo Duce, waarin hij drie jaar zit. Op <\/span>27 juni 1911<\/span> behaalt hij zijn <\/span>doctoraal rechten. <\/span>Zijn leermeester is de aartsconservatieve hoogleraar D.P.D. Fabius, een onwankelbare discipel van de staatsman Groen van Prinsterer. <\/span>Op maandag 1 juli 1912 verdedigt Carl zijn proefschrift <\/span>\u201cDe gren\u00adzen van het recht van amende\u00adment in de practijk van de Tweede Kamer der Sta\u00adten-Gene\u00adraal\u201d. (1)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Carl trouwt in Amsterdam op 27 december 1912 met de 25-jarige Maria van Apeldoorn, onderwijzeres op de School met de Bijbel in Watergraafsmeer.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Maria van Apeldoorn en Carl von Meijenfeldt\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

In de familie Van Apeldoorn was grootvader Maas (1811-1898) net als die van haar bruidegom timmerman (van wagens, niet van schepen) en van de Afscheiding. Maas had zich daar al in 1843 bij aangesloten, was meteen theologie gaan studeren, had in Heerde zijn huis verkocht en had een kerk gebouwd. Hij was tweemaal getrouwd en had 22 kinderen gekregen. Maria’s vader is het zevende kind uit het eerste huwelijk Gerhardus Willem (1853-1930), hoofdonderwijzer aan de Oosterparkschool in Amsterdam, gehuwd met Gerridina\u00a0 van der Bend (1853-1937), de oudere zus van Willem van der Bend, die samen met Johann Wilhelm Wester\u00adhoff de koekfabriek in de Quellijnstraat 80 heeft. In dat gezin is Maria het vijfde kind, geboren op 10 augustus 1887 in de Noorderstraat 43 in Amsterdam. Op de school en in de koekfabriek brengen de Van Apeldoorns en Von Meijenfeldts samen heel wat tijd door. (2)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Carl kiest voor een loopbaan in de rechterlijke macht. In Nederland zijn de mogelijkheden beperkt, omdat rechters vooral uit rijke en adellijke families komen. Dat ligt anders in Oost-Indi\u00eb, waar volgens prof. F<\/span>abius de Christen-ambtenaren bovendien zijn onderver\u00adtegenwoordigd. Daarom vertrekken <\/span>Carl en Maria eind 1912 per schip naar Indi\u00eb. <\/span>Onder\u00adweg in het Suez-kanaal overvalt Carl een zware depressie, niet alleen omdat Indi\u00eb hem weinig lokt, maar vermoede\u00adlijk ook in verband met overvloedig bloed\u00adver\u00adlies na een aman\u00addel-operatie.<\/span><\/p>\n

In Batavia start Carl op 27 januari 1913 als Griffier van de Algemeen Secretaris. Voor een jaarcontributie van f<\/em> 25 is hij lid van de Nederlandsch-Indische Juristen-Vereeniging en krijgt haar Indisch Tijdschrift van het Recht met benoemingen en vonnissen op zijn adres toegestuurd. Op 14 januari 1914 wordt hij Griffier van de Land\u00adraad te Bui\u00adten\u00adzorg. De eerste verhuizing volgt door zijn benoeming per 5 juni 1916 tot Griffier van de Raad van Justitie te Semarang op Midden-Java. Hij vervult v<\/span>oor het eerst de positie van rechter door zijn benoeming per 2 maart 1917 tot tijdelijk Bui\u00adten\u00adge\u00adwoon Voor\u00adzit\u00adter van de\u00a0 Land\u00adraad in de regio Indra\u00adma\u00adjoe op West-Java. De volgende verhuizing is naar\u00a0<\/span>Su\u00adra\u00adbaya op Oost-Java, waar hij<\/span> per 11 februari 1918 Vice-Voor\u00adzitter van de Landraad wordt met een maandsalaris van f<\/em> 600. Daar is hij tevens bestuurslid voor de School met de Bijbel. In de <\/span>Gereformeerde Kerk<\/span> is hij ouderling en scriba (secretaris).<\/span><\/p>\n

Tegen het eind van zijn termijn schrijft Carl op 27 februari 1920 aan de Zendingsdeputaten: \u201cEr zijn vele moeilijkheden geweest bij de bouw van kerk en pastorie. De zaak is nu afgedaan, maar de twisten steken telkens de kop weer op, b.v. bij de verkiezing van ambtsdragers en de besprekingen omtrent de afbouw van de kerk. Enkele leden hebben \u201cbedankt\u201d. <\/em>Hij zet verder de financi\u00eble toestand uiteen. De oude kerk en pastorie waren voor f<\/em> 60.000 verkocht, maar na aftrek van de hypotheek bleef minder dan de helft over, te weinig voor het nieuwbouwplan. De verbittering is zo groot, dat het een tijdje geen avondmaal wordt gevierd. Volgens Carl werkt de dominee Pera met veel zegen, maar had veel teleurstellingen ondervonden. Zie ik het goed, dan kan hij tegen deze toestand niet op en ontbreekt het de kerk aan leiding<\/em>. Architect Rijksen ontwerpt een eenvoudiger bouwplan, dat aannemer Ligthelm realiseert als een soort moskee, waardoor de Japanse bezetter het later met eerbied zal behandelen. (3)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"Gereformeerde Kerk van Surabaya 1920<\/span><\/em><\/p>\n

Nog voor het gebouw is opgeleverd vertrekt Carl naar <\/span>Tebing Tinggi op Noord-Sumatra, waar hij <\/span>op 1 juli 1920 begint als Voorzitter van de Landraad.\u00a0<\/span><\/p>\n

Op 2 augustus 1921 gaat Carl met zijn gezin met groot Europees Verlof na acht jaar dienst met tien maanden naar Nederland. Terug in Indi\u00eb is hij kort tweede buitengewoon voorzitter van de Landraad in Surabaya tot hij op 26 juni 1922 voorzitter wordt van de Landraad te Kraksaan in Probolinggo op Oost-Java.<\/span><\/p>\n

Inmiddels heeft Maria van Apeldoorn vijf kinderen ter wereld gebracht, van wie vier meegingen naar Nederland:<\/span>
\n\u2014 Enny<\/a><\/span>, Buitenzorg 17 november 1913.
\n\u2014 Gerard<\/a><\/span>, Buitenzorg 19 januari 1915.
\n\u2014 Dien<\/a><\/span>, Semarang 11 maart 1917.
\n\u2014 Frits<\/a><\/span>, Surabaya 23 oktober 1919.
\n\u2014 Maria<\/a><\/span>, Probolinggo 12 mei 1923.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Maria van Apeldoorn en Frits von Meijenfeldt
\nmet hun kinderen Gerard, Maria, Dien, Nel en Carl\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n

Het hele gezin onderneemt een reis van Java naar Celebes (Sulawesi<\/em>), bijna 1000 kilometer. Carl is per 28 juli 1923 benoemd tot lid van de Raad van Justitie van Makassar op Zuid-Celebes. In die periode is zijn cause c\u00e9l\u00e8bre<\/em> de zaak Margadant.<\/span><\/p>\n

H.E.J. Margadant was Controleur Binnenlands Bestuur in het aangrenzende regentschap. De Officier van Justitie eiste vier jaar gevangenisstraf wegens het wegnemen van f<\/em> 18.000 uit de kas en het vervalsen van de boeken. De Raad van Justitie (Elshout, De Vos, Von Meijenfeldt) veroordeelde hem bij vonnis van 30 september 1925 op basis van de vaststaande feiten, vele getuigenissen en fysiek bewijs. Het Hooggerechtshof te Batavia bekrachtigde dit bij arrest van 10 december 1925. Tijdens de procesvoering en zijn gevangenschap en na zijn vrijlating in 1928 tot zijn dood in 1935 bleef Margadant beweren dat niet hij maar de zoon van zijn voorganger Kuen de dader was. De media in Indi\u00eb en Nederland spraken van een gerechtelijke dwaling van de proportie van de recente affaires Dreyfus in Frankrijk en Sacco & Vanzetti in de Verenigde Staten. In 1938 heropende het Openbaar Ministerie het onderzoek, veroordeelde de Raad van Justitie in Makasser een getuige wegens meineed, <\/span>maar anders dan de Procureur-Generaal zag <\/span>het Hooggerechtshof bij arrest van 12 januari 1942 geen aanleiding om het mede door Carl geschreven vonnis te vernietigen.<\/span><\/p>\n

Het hele gezin vertrekt op 20 juni 1928 op het schip ‘Insulinde’ voor een tweede verlofreis naar Rotterdam en keert i<\/span>n 1929 terug naar Surabaya, waar Carl lid van de Raad van Justitie is. Hij krijgt zaken over het, ondernemingsrecht en de verhouding tot het inlandse en Chinese recht. Eind 1930 volgt zijn benoeming in<\/span> Batavia, waar <\/span>Maas van Apeldoorn, een volle neef van Maria, zijn collega-rechter is. Hij oordeelt over geschillen op uiteenlopende terreinen als auteursrecht, erfpacht, vruchtgebruik, huurkoop van een auto, arbeidsovereenkomst, huwelijk en hypotheek. Ook in deze periode <\/span>speelt Carl een actieve rol in het kerkelijk leven, houdt op de buitenplaatsen zonder dominees soms preken en wordt uitein\u00addelijk beschouwd als \u00e9\u00e9n van de kerkevaders.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Uit bovenstaande advertentie is op te maken dat het gezin Van Apeldoorn\u00a0<\/span>definitief terugkeert<\/span>. Op 20 oktober 1933 wijst Carl zijn laatste vonnis en vertrekt vijf dagen later op het schip <\/span>‘Christiaan Huygens’ met bestemming Amsterdam.<\/span><\/p>\n

Zij gaan in Heemstede wonen aan de Van Slingenlandtlaan 16<\/span>. Bij de verkiezingen van 26 juni 1935 wordt Carl lid van de <\/span>Gemeenteraad <\/span>voor de Anti-Revolutionaire Partij. De kinderen ervaren hun tijd in Heemstede als somber. Hun 46-jarige vader is\u00a0gefrustreerd dat hij zijn beroep niet meer kan uitoefenen en vaak driftig. Hun inwonende ongetrouwde tante Wilhelmina G. van Apeldoorn overvleugelt hun moeder. In 1936 schrijft Carl een artikel, waarin hij instemming met en enkele bezwaren heeft tegen de mengvorm van Adatrecht en het Burgerlijke Wetboek. <\/span>(4)<\/a><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bij de verkiezingen van 14 juni 1939 is Carl lijstaanvoerder voor de ARP en wordt voor een tweede periode lid van de Gemeenteraad, die in 1941 door de bezetter wordt ontbonden. Hij is lid en scriba van de Gereformeerde Kerkenraad. Bij hem wordt blaaskan\u00adker geconstateerd, die gepaard gaat met maagbloedingen en hikaanvallen. Bij de buren\u00a0<\/span>Boelhouwer <\/span>op nummer 14 is dat te horen. Zoon Gerard en dochter Dien trouwen na de bevrijding bij dat buurgezin in.<\/span><\/p>\n

\"\"Haarlemsche Courant<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Op 57-jarige leeftijd overlijdt Carl op 31 januari 1944. Weduwe Maria blijft in het huis wonen. Zij overlijdt veel later op 21 juni 1965 op 77-jarige leeftijd. De echtelieden en de oudere zus Van Apeldoorn liggen samen op de Algemene Begraafplaats van Heemstede.<\/span><\/p>\n

<\/figure>\n

<\/a>Terug<\/span><\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. Academisch proefschrift “De grenzen van het recht van amendement in de practijk van de Tweede Kamer der Staten-Generaal” ter verkrijging van den graad van doctor in de rechtswetenschap op gezag van den rector dr. R.H. Woltjer, in het openbaar te verdedigen op maandag 1 juli 1912 in het gebouw der Maatschappij voor den Werkende Stand, door Carl von Meyenfeldt, geboren te Amsterdam. “Aan mijne ouders<\/em>“. Een-na-laatste stelling: “Het instituut der schoolartsen is voor het voldoen aan de eischen der schoolhygi\u00ebne onnoodig; in strijd met het recht en de taak der ouders; niet in overeenstemming met het karakter der school; en daarom afkeurenswaardig<\/em>.” ♣ bibliotheek en digitaal
\n2. Piet Heres, website Stamboom Heres\/Heeres en Veldkamp, genealogie Van Apeldoorn<\/a><\/span>.
\n3. Algra, “<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>De gereformeerde kerken in Nederlands-Indi\u00eb Indonesi\u00eb: 1877-1961″, Franeker 196<\/span>6<\/span>, pag. 87-89<\/a><\/span>.<\/span>
\n4. “De Huwelijksordonnantie voor de Inlandsche Christenen”, Anti-Revolutionaire Staatskunde 1936, orgaan van de dr. Abraham Kuyperstichting, <\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>overdruk <\/span>M 333.1, 12 blz<\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Carl (1886-1944) De oudste zoon in het gezin De Koe is Carl von Meijenfeldt. Hij is in Amsterdam geboren op 4 november 1886 thuis in de Commelinstraat 34 en op 28 november gedoopt in de eigen Nieuwe Kerk aan de Keizersgracht. Op grond van zijn gereformeerd lager onderwijs is hij de eerste in de familie … Verder lezen Nk.2. Van Apeldoorn<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-37108","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=37108"}],"version-history":[{"count":126,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37108\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81329,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/37108\/revisions\/81329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=37108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}