{"id":320,"date":"2016-09-11T09:29:25","date_gmt":"2016-09-11T09:29:25","guid":{"rendered":"http:\/\/celinevonmeijenfeldt.nl\/?page_id=320"},"modified":"2026-04-01T10:22:32","modified_gmt":"2026-04-01T10:22:32","slug":"schrijfwijze-familienaam","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=320","title":{"rendered":"iv.a. Spelling & Uitspraak"},"content":{"rendered":"

\u00a0Met of zonder puntjes?<\/a> \u00a0<\/span> ***\u00a0 \u00a0Lettertekens<\/a>\u00a0 \u00a0***<\/span>\u00a0 \u00a0Uitspraak<\/a><\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Bij het familieonderzoek is van veel verschillende spellingen van persoons- en plaatsnamen uitgegaan, teneinde geen verbanden over het hoofd te zien. In het verhaal is vervolgens d<\/span>e lokale en historische spelling zoveel mogelijk gevolgd. Alleen bij bekende vorsten en landen en grote steden is voor de Nederlandse spelling gekozen. Bij plaatsen is de huidige spelling cursief tussen haakjes toegevoegd. <\/span><\/p>\n

Het Zweedse geslacht is afkomstig uit Lijfland. Zij maakte onderdeel uit van de bovenlaag en sprak Duits. Dat blijkt uit hun voornamen Andreas, Carl, Friedrich en Johann. In Zweedse bronnen zijn deze namen verzweedst tot Anders, Karl, Fredrik en Johan, maar in het verhaal is de oorspronkelijk Duitse schrijfwijze gehandhaafd.<\/span><\/p>\n

De spelling van de achternaam kent vele varianten:<\/span><\/p>\n\n\n\n
von<\/span><\/em><\/strong>
\nvan<\/span><\/em><\/strong>
\nde<\/span><\/em><\/strong>
\n–<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		<\/td>\nM<\/span><\/em><\/strong><\/td>\ne<\/span><\/em><\/strong>
\na<\/span><\/em><\/strong>
\n\u00e4<\/span><\/em><\/strong>
\n–<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		ij<\/span><\/em><\/strong>
\ny<\/span><\/em><\/strong>
\ni<\/span><\/em><\/strong>
\nj<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		e<\/span><\/em><\/strong>
\n–<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		n<\/span><\/em><\/strong>
\nr<\/span><\/em><\/strong>
\nrn<\/span><\/em><\/strong>
\nren<\/span><\/em><\/strong>
\nrs<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		f<\/span><\/em><\/strong>
\nv<\/span><\/em><\/strong>
\nw<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		e<\/span><\/em><\/strong>
\n\u00e4<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n		l<\/span><\/em><\/strong><\/td>\ndt<\/span><\/em><\/strong>
\nd<\/span><\/em><\/strong>
\nt<\/span><\/em><\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

De varianten per letter komen in verschillende combinaties voor, al naar gelang het land en de tijd waarin c.q. de persoon door wie de familienaam wordt gedragen.<\/span><\/p>\n

La Libert\u00e9<\/a><\/span><\/em>\u00a0Freiburg 11 mei\u00a01968<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Essentieel\u00a0is dat de naam uit\u00a0drie lettergrepen bestaat. Het geslacht Von Merveldt uit M\u00fcnster en het daaraan verwante Koerlandse geslacht\u00a0Von Meerfeldt vallen\u00a0dus buiten het onderzoek (zie ook\u00a0Spelfouten<\/a><\/span>)<\/span>.\u00a0Ook de Nederlandse familie (Van Zuylen van) Nyeveld en de Vinkeveens plaats\u00a0Muyeveld vallen er buiten.<\/span><\/p>\n

Hier wordt zoveel mogelijk voor de door de familieleden en de bevoegde instanties aangehouden spelling gekozen, onder de erkenning dat deze pas vanaf het begin van de negentiende eeuw nauwkeurig wordt, dankzij de invoering van de Burgerlijke Stand in de meeste Europese staten. <\/em>In Nederland bijvoorbeeld voert de Bataafse regering in 1804 de eerste offici\u00eble uniforme Spelling-Siegenbeek<\/a> <\/span>in en de Burgerlijke Stand wordt in 1811 ingevoerd.\u00a0<\/span>De verschillen tussen de laatste letters d, dt en t<\/em> behoeft hier geen betoog, omdat de klank identiek is.\u00a0<\/span>Hetzelfde geldt voor de middelste letters f<\/em> en v.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

In Duitse originelen van het Zweedse geslacht staat het tussenvoegsel von<\/em>\u00a0bij de naam<\/span>, terwijl de<\/em>\u00a0in Franse geschriften wordt gebruikt. Zo schrijft de Zweedse koning Gustaaf III aan de Comte de Meijerfeldt. I<\/span>n Zweedse wapenbriefen en andere originelen ontbreekt het tussenvoegsel. <\/span>Bij de familieleden zelf is het beeld ongeveer gelijk: zij gebruiken het in hun <\/span>Duitse en <\/span>Franse brieven, maar niet in hun Zweedse. Hier wordt van de verzweedsing van voornamen en de achternaam afgezien en blijft het tussenvoegsel von<\/em> staan. Bij de Nederlandse familienaam ontbrak het tussenvoegsel aanvankelijk of stond er van<\/em>, maar het wordt von<\/em> vanaf 1810 en blijft zo na <\/span>de invoering van de Burgerlijke Stand enkele jaren later.<\/span><\/p>\n

Wisselingen van tussenvoegsel doen zich vaker voor. Een bekend voorbeeld is de naam van de Oostenrijkse politicus Van der Bellen<\/i>. In 1673 emigreerde deze familie vanuit de Spaanse Nederlanden naar Pskov in het Russische Rijk en werd in de adelstand verheven met de naam von der Bellen<\/i>, maar in de hoop aan vervolging tijdens de Russische revolutie te ontkomen werd in 1919 snel het oude Nederlandse van<\/i> hersteld.<\/span><\/p>\n

Het Zweedse geslacht heeft een r<\/em> in het midden van de achternaam, terwijl de Nederlandse daar een n<\/em> heeft staan. Dat lijkt op het eerste gezicht een belangrijk verschil, want het klinkt anders. In\u00a0<\/span>Zweedse en Duitse <\/span>handschriften komt de <\/span>n<\/em> soms ook wel voor en andersom de<\/span> r <\/em>in Nederlandse. In toenmalige handschriften lijken de twee letter nogal op elkaar, waardoor een schrijf- of leesfout of -slordigheid snel is gemaakt.\u00a0<\/span>Deze kwestie en die van het tussenvoegsel komen terug in de speurtocht<\/a><\/span> naar de afkomst.<\/span><\/p>\n

<\/a>Met of zonder puntjes?<\/b><\/span><\/p>\n

In de Duitse, Zweedse en Nederlandse familienaam komt zowel een ij<\/em> als een y<\/em> in de naam voor, soms ook alleen een i<\/i> of een j<\/i>. De klank is in alle vier gevallen identiek, omdat er een e<\/em> voor staat. <\/span><\/p>\n

Handgeschreven\u00a0<\/span>is de ij<\/em> in alle drie talen dominant. Deze is voortgekomen uit de lettercombinatie ii<\/em> om een lange\u00a0i<\/em> aan te geven, maar omdat dit vaa<\/span>k als \u00fc <\/i><\/span>werd gelezen kreeg tweede i<\/em> een haaltje en werd een j<\/em>. Hoewel in alle drie de talen veel oppositie tegen de Griekse y<\/em> bestond, heeft deze <\/span>de\u00a0<\/span>ij<\/em> in het Duits en Zweeds toch geleidelijk <\/span>vervangen en is dientengevolge de ie<\/em>-klank steeds meer veranderd in een uu<\/em>-klank. De<\/span> eerste offici\u00eble Nederlandse spelling-Siegenbeek uit 1804 bepaalde dat alleen de ij<\/em> behoorde te worden gebezigd. Dat zal verklaren waarom in de negentiende eeuw niemand Meijenfeldt met een y <\/i>is gaan schrijven, noch in de Burgerlijke Stand, noch door de familieleden zelf. De onmiskenbaar Ierse familienaam Kennedy – aangetrouwd in de tweede generatie – werd zelfs geschreven als Kennedij, gelukkig wel uit te spreken als ie<\/em>.\u00a0<\/span><\/p>\n

In de Nederlandse familie is na 1900 de y<\/i> komen opzetten. Tot op de dag van vandaag komt zowel de ij<\/em> als de y<\/em> voor. Hoe heeft dat kunnen gebeuren? Een eerste verklaring is dat in <\/span>de handgeschreven overheidsregisters het onderscheid niet zo scherp blijkt te zijn, zelfs niet met goede kennis van de paleografie. De i en j worden meestal aan elkaar geschreven. Er boven staat of duidelijk ..<\/sup><\/span>\u00a0 (puntjes) \u00f2f minder duidelijk ~ (tilde).\u00a0<\/span>Op het moment dat de eerste typemachines\u00a0<\/span>bij de Burgerlijke Stand <\/span>hun intrede doen, wordt het een duidelijke ij, maar gaat <\/span>het overgrote deel van de fami\u00adlieleden in alle takken na 1900 een y<\/em> in de fami\u00adlienaam schrijven. De reden \u00advan deze ommezwaai is niet bekend. De laat\u00adste jaren gebruikt de meerderheid weer de ij<\/em>, vaak na\u00a0bestudering van het paspoort of Bevolkingsregister, al dan niet vanwege de hier gelezen teksten.<\/span><\/p>\n

In dit verhaal\u00a0wordt de ij <\/em>aangehouden, omdat deze in Zweden, Pommeren en Nederland overheerst, zeker in de offici\u00eble bronnen. De y <\/em>is goed verdedigbaar en van familieleden die daar aan gehecht zijn of geen paspoortproblemen willen krijgen wordt niet verwacht over te stappen. Hopelijk verwachten zij evenmin een y<\/em> aan te treffen in de hier gebruikte genealogie\u00ebn en\u00a0foto-onderschriften.<\/span><\/p>\n

<\/a>Lettertekens<\/span><\/strong><\/p>\n

In het onderzoek naar de familiegeschiedenis is veel gebruik gemaakt van handgeschreven bronnen van v\u00f3\u00f3r 1800. Dat vereist de nodige paleografische kennis, omdat de letters behoorlijk anders worden geschreven. Hieronder volgt het alfabetische overzicht:<\/span><\/p>\n

\"IMG_0495\"
\nIn uitzonderlijke gevallen moest\u00a0een niet-Latijnse schrijfwijze\u00a0worden ontcijferd. Hieronder een rijtje voorbeelden van Meyenfeldt:<\/span><\/p>\n

Grieks: \u03bc \u03b5 y \u03b5 \u03bd \u03c6 \u03b5 \u03bb \u03b4 \u03c4<\/span>
\nCyrillisch: \u043c e y e \u043d \u03c6 e \u043b \u0434 \u0442<\/span>
\nHebreews: \u05de \u05d9\u00a0 \u05e0 \u05e3\u00a0 \u05dc \u05d3 \u05ea\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span>
\nArabisch: \u0645\u00a0 \u064a\u00a0 \u0646 \u0641\u00a0 \u0644 \u062f \u062a\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

<\/a>Uitspraak<\/strong><\/span><\/p>\n

Afzonderlijke aandacht is nodig voor de juiste uitspraak van de achternaam, zowel in Nederland als daarbuiten. In Nederland geven von, <\/em>de y<\/em>, de f en de dt <\/em>soms aanleiding de familienaam dan ook maar Duits uit te spreken als Ma<\/em>yenfeldt. Dat doet zich zelfs voor bij de ij,<\/em> maar deels om een andere reden: de plattere uitspraak ai<\/em> boekt in Nederland terreinwinst (\u201cSai hout fan mai\u201d). Of het nu Duits of plat is, de Nederlandse familieleden zijn het er wel over eens dat het pijn aan de oren doet.<\/span><\/p>\n

In het buitenland zijn er daarnaast problemen met de uitspraak van de ij. <\/em>De j wordt vaak als aparte letter gezien en met name in het Engels als z<\/em> uitgesproken. Dan wordt het dus Maizjenfelt<\/em>. Familieleden hebben wel eens hun vlucht gemist als ze op die manier werden omgeroepen.\u00a0<\/span><\/p>\n

Als de kans zich aan dient is het handig de fonetische spelling te geven volgens de International Phonetic Alphabet:<\/p>\n

[m\u025bi\u0259nf\u025blt].<\/p>\n

Terug<\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0Met of zonder puntjes? \u00a0 ***\u00a0 \u00a0Lettertekens\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Uitspraak Bij het familieonderzoek is van veel verschillende spellingen van persoons- en plaatsnamen uitgegaan, teneinde geen verbanden over het hoofd te zien. In het verhaal is vervolgens de lokale en historische spelling zoveel mogelijk gevolgd. Alleen bij bekende vorsten en landen en grote steden is voor de … Verder lezen iv.a. Spelling & Uitspraak<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-320","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/320","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=320"}],"version-history":[{"count":75,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52264,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/320\/revisions\/52264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}