{"id":23567,"date":"2020-02-24T13:45:03","date_gmt":"2020-02-24T13:45:03","guid":{"rendered":"http:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=23567"},"modified":"2022-11-28T14:35:00","modified_gmt":"2022-11-28T14:35:00","slug":"krman","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=23567","title":{"rendered":"Krman"},"content":{"rendered":"

Daniel Krman, \u201eItinerarium\u201c
\n<\/span>Latijns <\/span>handschrift <\/span>in<\/span> Weens<\/span>e\u00a0<\/span>H<\/span>ofbibliotheek<\/span><\/b><\/span><\/p>\n

\u201eHistoria ablegationis dni superintendentis Danielis Krmann et dni Samuelis Pohorszky ad regem Sueci\u00e6 Carolum XII. ex manuscripto pr\u00e6fati dni \u00a0superintendentis transcripta\u201d, \u00a0rkp. asi z roku 1780\u201c,\u00a0<\/span>in \u201cMonumenta Hungari\u00e6 historica\u201d,\u00a0<\/span>deel 23, Budapest 1894.<\/span><\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n
Gust\u00e1v Viktor\u00fd, pastor, vertaling Latijn-Slowaaks, \u201e<\/span>Cestovn\u00fd denn\u00edk z\u00a0rokov 1708-1709<\/span><\/a><\/span>\u201c, Bratislava 1969<\/span><\/span><\/td>\nGoogle Translate Slowaaks-Nederlands, \u201eReisdagboek 1708 \u2014 1709\u201c, <\/span>met correctie van enkele woorden (bijv. kroeg = herberg)<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\u010ealej kr\u00e1\u013e Karol, na duchu sotva nejako zdesen\u00fd, v takom ve\u013ekom nebezpe\u010denstve poradil sa so \u013es\u0165ou, po\u0161l\u00fac k c\u00e1rskemu veli\u010denstvu gener\u00e1la Meijerfelta, <\/span>[611] <\/span>ktor\u00fd by v mene svojho kr\u00e1\u013ea chv\u00e1lil c\u00e1rovu mu\u017enos\u0165, \u017ee priviedol myse\u013e kr\u00e1\u013eovu k za\u010datiu bitky a \u017ee zaujal bojisko, a z\u00e1rove\u0148 by prosil o smutn\u00e9 dobrodenie pohrebu v boji padl\u00fdch, ako aj o zoznam zajat\u00fdch a zabit\u00fdch, v skuto\u010dnosti v\u0161ak za t\u00fdm cie\u013eom, aby v\u00ed\u0165aza zmiatol a aby ho, uchv\u00e1ten\u00e9ho ne\u010dakan\u00fdm v\u00ed\u0165azstvom, od prenasledovania porazen\u00fdch ve\u013emi zdr\u017eal. Ani Karola jeho les\u0165 nesklamala, lebo c\u00e1r, rozpl\u00fdvaj\u00fac sa samou rados\u0165ou a spokojn\u00fd s dosiahnut\u00fdm v\u00ed\u0165azstvom, prijal gener\u00e1la Meijerfelta <\/span>[612]<\/span> s v\u00fdstrelmi nieko\u013ek\u00fdch diel a pripusten\u00e9ho pred svoj zrak oslovil: \u201e\u010co sa deje,\u201c <\/span>vraviac, \u201e\u017ee predt\u00fdm chtiac vst\u00fapi\u0165 do Poltavy, ste nemohli, dnes v\u0161ak nechtiac vstupujete?\u201c \u2014 \u201eDeje sa to,\u201c vrav\u00ed tento, \u201enevyhnutnos\u0165ou osudu a hrou nest\u00e1leho \u0161\u0165astia, predov\u0161etk\u00fdm z v\u00f4le v\u0161etko spravuj\u00faceho boha\u201c. Potom pohostil Meijerfelta ve\u013ekolepou hostinou a \u017eiadostiam vyhovel, ale zadr\u017eal ho pri sebe nad o\u010dak\u00e1vanie ve\u013ea dn\u00ed a prepustil ho od seba iba na dan\u00fd reverz <\/span>[613] <\/span>\u2014 \u017ee alebo sa s\u00e1m vr\u00e1ti do v\u00e4zenia, alebo \u017ee miesto seba po\u0161le in\u00e9ho gener\u00e1la \u2014 predstieraj\u00fac d\u00f4vod, \u017ee aj kr\u00e1\u013e Karol, ktor\u00e9ho v\u017edy men\u00faval svoj\u00edm bratom, u seba zadr\u017eal nejak\u00fdch \u0160v\u00e9dov, <\/span>[614] <\/span>vyslan\u00fdch k nemu s vyslanstvom. Meijerfelt kv\u00f4li lie\u010dbe svojej minulej zimy zlomenej nohy v niektor\u00fdch k\u00fape\u013eoch \u017eiadal od c\u00e1rskeho veli\u010denstva slobodn\u00fd prechod cez panstv\u00e1 jeho veli\u010denstva a ke\u010f ho dostal, do\u0161iel s n\u00e1le\u017eit\u00fdm sprievodom, ktor\u00fd mu ustanovilo c\u00e1rske veli\u010denstvo, na tureck\u00e9 panstv\u00e1 ak sam\u00e9mu kr\u00e1\u013eovi, ke\u010f u\u017e bol na benderskom \u00fazem\u00ed.<\/span><\/td>\nBovendien behandelde koning Charles, in zijn groot gevaar nauwelijks in zijn gedachten, de lust en stuurde hij naar de keizerlijke majesteit van generaal Meijerfelt, <\/span>[6<\/span>11<\/span>] <\/span>die de mannelijkheid van de keizer namens zijn koning zou prijzen voor het voeren van de geest van de koning en en tegelijkertijd smeekten om het trieste avontuur van de begrafenis in de strijd van de gevallenen, evenals een lijst van de gevangen en gedode, maar in feite om de winnaar te verwarren en hem te houden, geboeid door onverwachte overwinning, van het vervolgen van de verliezers. Noch was zijn teleurstelling voor Karol, want de tsaar, vervaagd van vreugde en blij met zijn overwinning, ontving generaal Meijerfelt <\/span>[612]<\/span> met foto’s van verschillende werken en gaf voor zijn ogen toe en zei: “Wat is er aan de <\/span>hand”, zei hij, “dat hij wilde binnenkomen Poltavy, dat zou je niet kunnen doen, maar vandaag onbewust naar binnen gaan? Hij organiseerde vervolgens Meijerfelt met een groot feest en accepteerde de verzoeken, maar onthield hem vele dagen boven verwachting en liet hem alleen vrij voor een gegeven omkering <\/span>[613] <\/span>– dat hij zou terugkeren naar de gevangenis, of dat hij een andere generaal in plaats van zichzelf zou sturen – dat zelfs koning Charles, die altijd zijn broers had genoemd, sommige Zweden <\/span>[614] <\/span>achterhield die hem met een ambassade waren gestuurd. Meijerfelt, om zijn gebroken been vorige winter in sommige kuuroorden te behandelen, vroeg van de keizerlijke majesteit een vrije doorgang door de landgoederen van zijn majesteit, en toen hij het ontving ging hij naar de Turkse landgoederen en naar de koning zelf toen hij zich in Bender-grondgebied bevond.<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\n
\n

[<\/span>611<\/span><\/a><\/span>] <\/span>po\u0161l\u00fac k c\u00e1rskemu veli\u010denstvu gener\u00e1la Meijerfelta<\/span> \u2014 \u00fadaj o vyslan\u00ed Meijerfelta u\u017e 8. j\u00fala je myln\u00fd. S\u00e1m Meijerfelt ud\u00e1va, \u017ee kr\u00e1\u013e ho poslal k c\u00e1rovi 29. j\u00fana\/9. j\u00fala o 6. hod. r\u00e1no a okolo 7. hodiny nast\u00fapil Meijerfelt z Nov\u00fdch Sen\u017eiar cestu do Poltavy. Meijerfelt v\u00fdslovne uv\u00e1dza, \u017ee cie\u013eom jeho cesty k c\u00e1rovi bolo: prekazi\u0165 skor\u00e9 prenasledovanie kr\u00e1\u013ea. Naopak, <\/span>\u0161v\u00e9dsky historik Einar Carlsson sa domnieva, \u017ee Krmanova spr\u00e1va je myln\u00e1, \u201ehoci odzrkad\u013euje medzi \u0160v\u00e9dmi roz\u0161\u00edren\u00fd n\u00e1zor, \u017ee Meijerfeltovo poslanie tak\u00fd \u00fa\u010del a \u00fa\u010dinok skuto\u010dne malo\u201c.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[<\/span>612<\/span><\/a>] <\/span>c\u00e1r\u2026 prijal gener\u00e1la Meijerfelta<\/span> \u2014 opis tohto prijatia sa nevyskytuje ani v jednom z pou\u017eit\u00fdch prame\u0148ov. Priama re\u010d pri podan\u00ed rozhovoru c\u00e1ra s Meijerfeltom nazna\u010duje, \u017ee Krman mohol ma\u0165 t\u00fato spr\u00e1vu od Meijerfelta, s ktor\u00fdm potom spolo\u010dne cestoval z Bendier do Uhorska.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>613<\/span><\/a>] <\/span>prepustil ho od seba iba na dan\u00fd reverz<\/span> \u2014 pod\u013ea c\u00e1rovho \u017eelania bol za Meijerfelta zo zajatia prepusten\u00fd gener\u00e1lmajor Ivan Ivanovi\u010d Buturlin<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>614<\/span><\/a>] <\/span>aj kr\u00e1\u013e Karol\u2026 u seba zadr\u017eal nejak\u00fdch \u0160v\u00e9dov<\/span> \u2014 pod\u013ea logickej s\u00favislosti sa tu Krman m\u00fdli a miesto slova \u201e\u0160v\u00e9dov\u201c mal nap\u00edsa\u0165 \u201eRusov\u201c. V nijakom pou\u017eitom prameni sa nevyskytuje \u00fadaj, \u017ee by bol Peter poslal ako svojich poslov ku Karolovi nejak\u00fdch \u0160v\u00e9dov, ktor\u00fdch by bol Karol zadr\u017eal.<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/td>\n

\n

[ <\/span><\/a>611<\/span><\/a> ] <\/span>het <\/span>sturen naar de tsaristische majesteit van generaal Meijerfelt<\/span> – een indicatie van het sturen van Meijerfelt al op 8 juli is verkeerd. Meijerfelt zelf verklaart dat de koning hem op 29\/9 juni naar de tsaar stuurde. Juli om 18.00 uur ’s morgens en rond 7 uur ging Meijerfelt uit Nove Senarar naar Poltava. Meijerfelt verklaart expliciet dat het doel van zijn reis naar de <\/span>tsaar was om de vroege vervolging van de koning te dwarsbomen. Integendeel, de Zweedse historicus Einar Carlsson is van mening dat het Krman-rapport fout is, “hoewel het de wijdverbreide overtuiging onder de Zweden weerspiegelt dat de missie van Meijerfelt echt zo’n doel en effect had”. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>612<\/span><\/a> ]<\/span> Tsaar … ontving generaal Meijerfelt<\/span> – een beschrijving van deze acceptatie komt niet voor in een van de gebruikte bronnen. Een directe toespraak in het interview van de tsaar met Meijerfelt suggereert dat Krman dit rapport misschien had van Meijerfelt, met wie hij vervolgens van Bendier naar Hongarije reisde. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>613<\/span><\/a> ]<\/span> liet hem alleen voor een gegeven omkering vrij<\/span> – volgens de wens van Tsaar, majoor Ivan Ivan Ivanovich Buturlin werd vrijgelaten uit gevangenschap onder Meijerfelt <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>614<\/span><\/a> ]<\/span> Koning Charles … heeft ook enkele Zweden met hem vastgehouden<\/span> – volgens de logische context had Krman het mis en werd verondersteld om “Russen” te schrijven in plaats van “Zweden”. Er zijn geen aanwijzingen in welke bron dan ook dat Peter als zijn boodschappers naar Karol werd gestuurd door enkele Zweden die Karol had vastgehouden.<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n
\n

K\u00fdm sme sa zotavovali na na\u0161ej hospode,\u00a0<\/span>[<\/span>711<\/span><\/a><\/span>]<\/span> jeho kr\u00e1\u013eovsk\u00e9 veli\u010denstvo, hodlaj\u00fac vysla\u0165 p\u00e1na Meijerfelta do \u0160v\u00e9dska cez Uhorsko a susedn\u00e9 provincie, rozpomenulo sa na m\u0148a a vyzvedalo sa od ministrov, ak\u00e9ho\u017ee druhu blahosklonnos\u0165 prejavili vo\u010di mne, k\u00fdm som sa zdr\u017eoval v t\u00e1bore. A ke\u010f oni odpovedali, \u017ee som pre zlobu on\u00fdch \u010dias nebol obdarovan\u00fd nijakou <\/span>blahosklonnos\u0165ou zvl\u00e1\u0161tneho druhu, kr\u00e1\u013eovsk\u00e9 veli\u010denstvo nadhodilo, \u017ee to nie je dobre uroben\u00e9, \u017ee toti\u017e ja \u2014 ktor\u00e9ho naz\u00fdvalo n\u00e1bo\u017en\u00fdm, u\u010den\u00fdm, skromn\u00fdm a v\u0161etku protive\u0148 rad\u0161ej trpezlivo nes\u00facim, ne\u017e sp\u00f4sobuj\u00facim dakomu nejak\u00fa \u0165a\u017ekos\u0165 \u2014 som hoden v\u00e4\u010d\u0161\u00edch slu\u017eieb. Tento \u00fasudok jeho veli\u010denstva o mne mi pr\u00e1ve to\u013ek\u00fdmi slovami vyjavil \u2014 stretn\u00fac ma tej istej hodiny \u2014 p\u00e1n Klingenstierna, pr\u00edsediaci kr\u00e1\u013eovskej komory a pre znalos\u0165 tureck\u00e9ho jazyka kr\u00e1\u013eovi vtedy iste ve\u013emi cenn\u00fd, a prik\u00e1zal mi by\u0165 dobrej mysle.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Nasleduj\u00faceho d\u0148a, 19. augusta, dal ma p\u00e1n Meijerfelt h\u013eada\u0165 a ke\u010f ma na\u0161li, pozval ma k sebe. Len \u010do som sa k mu\u017eovi dostanovil, vrav\u00ed: \u201eAzda \u0161\u0165astne pri\u0161la va\u0161a urodzenos\u0165, je mi najvz\u00e1cnej\u0161\u00edm hos\u0165om.\u201c Pr\u00edtomn\u00fd tu bol aj p\u00e1n Klingenstierna a obaja ma oboznamuj\u00fa s nast\u00e1vaj\u00facou cestou do Uhorska, k\u00e1\u017eu mi, aby som bol na zajtra pripraven\u00fd, a napom\u00ednaj\u00fa, nech neod\u00eddem, nepozdraviac kr\u00e1\u013ea, lebo jeho veli\u010denstvu bude moja odobierka mil\u00e1. P\u00e1n Meijerfelt v\u0161ak preru\u0161il, \u017ee on o tom, \u017ee sa k nemu ja m\u00e1m pripoji\u0165, u\u017e s kr\u00e1\u013eom hovoril a \u017ee hne\u010f nav\u0161t\u00edvi kr\u00e1\u013ea a bude mi \u017eiada\u0165 audienciu. Vst\u00e1vame od <\/span>stola a nasledujem p\u00e1na Meijerfelta, kr\u00edvaj\u00fac pre napuchlinu n\u00f4h, od ktorej som e\u0161te nebol celkom osloboden\u00fd. <\/span><\/span><\/p>\n

K\u00fdm sa p\u00e1n Meijerfelt vy\u0161e hodiny zhov\u00e1ra s kr\u00e1\u013eom, ja som u p\u00e1na D\u0171bena, velite\u013ea kr\u00e1\u013eovsk\u00e9ho dvora, a zhov\u00e1ram sa s n\u00edm o rozli\u010dn\u00fdch veciach, pocten\u00fd rozli\u010dn\u00fdmi prejavmi blahov\u00f4le. Potom ke\u010f p\u00e1n Meijerfelt vyjde od kr\u00e1\u013ea, som zavolan\u00fd a voveden\u00fd ku kr\u00e1\u013eovi, v tureckom stane odpo\u010d\u00edvaj\u00facemu, ku ktor\u00e9mu som asi na tento sp\u00f4sob prehovoril: <\/span><\/p>\n

Najjasnej\u0161\u00ed a najmocnej\u0161\u00ed kr\u00e1\u013eu, pane, pane najmilostivej\u0161\u00ed! Bude zn\u00e1me v\u00e1\u0161mu najposv\u00e4tenej\u0161iemu veli\u010denstvu, \u017ee teraz bol uplynul pr\u00e1ve cel\u00fd rok, po\u010das ktor\u00e9ho som sa zdr\u017eoval v t\u00e1bore v\u00e1\u0161ho posv\u00e4ten\u00e9ho veli\u010denstva. A hoci ma d\u00f4vern\u00ed ministri v\u00e1\u0161ho veli\u010denstva napomenuli, aby som sa odobral k Moskovanom, hodlaj\u00fac si vy\u017eiada\u0165 listinu bezpe\u010dn\u00e9ho prechodu, to som predsa nechcel urobi\u0165 len preto, aby som uk\u00e1zal st\u00e1lu \u00factu a najpokornej\u0161iu \u00factivos\u0165 svoju a uhorsk\u00e9ho n\u00e1roda vo\u010di v\u00e1\u0161mu veli\u010denstvu. <\/span><\/p>\n

Preto\u017ee v\u0161ak som dnes vyrozumel, \u017ee najmilostivej\u0161ia v\u00f4\u013ea v\u00e1\u0161ho najposv\u00e4tenej\u0161ieho veli\u010denstva je t\u00e1to: nech <\/span>sprev\u00e1dzam p\u00e1na gener\u00e1la Meijerfelta a\u017e do Uhorska, nechcel som sa vzdiali\u0165, nepozdraviac va\u0161e veli\u010denstvo. Preto vzd\u00e1vam najpokornej\u0161ie v\u010faky v\u00e1\u0161mu veli\u010denstvu za najmilostivej\u0161ie rozhodnutie na\u0161ich \u017eiadost\u00ed, za poskytnutie tejto pr\u00edle\u017eitosti navr\u00e1tenia sa k mojim predstaven\u00fdm a aj za sto toliarov, ned\u00e1vno mne, pripravuj\u00facemu n\u00e1vrat do vlasti, udelen\u00fdch p\u00e1nom gr\u00f3fom Piperom.<\/span>[<\/span><\/span><\/a>712<\/span><\/a>]<\/span> Nech najdobrotivej\u0161\u00ed boh r\u00e1\u010di naj\u0161tedrej\u0161ie odplati\u0165 t\u00fato tak\u00fa ve\u013ek\u00fa milos\u0165 v\u00e1\u0161ho kr\u00e1\u013eovsk\u00e9ho veli\u010denstva, prinavr\u00e1ti\u0165 v\u00e1\u0161mu veli\u010denstvu b\u00fdval\u00e9 zdravie a urobi\u0165 tak\u00fdm \u0161\u0165astn\u00fdm, aby mohlo svoju teraj\u0161iu nehodu zn\u00e1\u0161a\u0165 svoj\u00edm udatn\u00fdm a hrdinsk\u00fdm duchom, spo\u010d\u00edva\u0165 v milostivej v\u00f4li bo\u017eej, ktor\u00e1 v\u0161etko nepriazniv\u00e9 obracia na dobro, a pevne s\u00fadi\u0165, \u017ee t\u00e1to nehoda, vsunut\u00e1 po nepretr\u017eitej n\u00e1slednosti v\u00ed\u0165azstiev, bude t\u00fdm sl\u00e1vnej\u0161ou pr\u00edle\u017eitos\u0165ou na rozvinutie hrdinskej cnosti, \u017ee aj v\u0161etk\u00fdch najv\u00e4\u010d\u0161\u00edch biedny osud rob\u00ed t\u00fdm sl\u00e1vnej\u0161\u00edmi, \u010d\u00edm viacej s\u00fa tr\u00fdznen\u00ed, \u010do aby va\u0161e veli\u010denstvo zakr\u00e1tko spoznalo, ja s na\u0161imi evanjelick\u00fdmi stavmi neome\u0161k\u00e1m n\u00e1bo\u017en\u00fdmi modlitbami \u017eiada\u0165. <\/span><\/span><\/p>\n

Teraz va\u0161e veli\u010denstvo por\u00fa\u010dam bo\u017eej milosti, op\u00e4\u0165 a op\u00e4\u0165 prosiac, nech sa va\u0161e veli\u010denstvo r\u00e1\u010di <\/span>milostivo rozpomen\u00fa\u0165 na na\u0161e zmu\u010den\u00e9 evanjelick\u00e9 stavy a ak je nie\u010do, \u010do by im mohlo by\u0165 odk\u00e1zan\u00e9, milostivo odk\u00e1za\u0165; iste tak s\u00fa odu\u0161evnen\u00e9 za va\u0161e veli\u010denstvo, \u017ee viem, \u017ee si bud\u00fa poklada\u0165 za \u00falohy svojho najv\u00e4\u010d\u0161ieho \u0161\u0165astia, ak by pri ka\u017edej pr\u00edle\u017eitosti, ktor\u00e1 sa naskytne, mohli v\u00e1\u0161mu veli\u010denstvu prejavi\u0165 v\u010fa\u010dnos\u0165 ducha. <\/span><\/span><\/p>\n

Jeho kr\u00e1\u013eovsk\u00e9 veli\u010denstvo na to odpovedalo, \u017ee \u010fakuje za moje n\u00e1bo\u017en\u00e9 \u017eelanie a preuk\u00e1zan\u00e9 slu\u017eby, nie je vraj ni\u010d, \u010do viacej by mohlo na\u0161im stavom odk\u00e1za\u0165, svoju milos\u0165 im v\u0161ak s\u013eubuje. <\/span><\/p>\n

Ke\u010f som toto vypo\u010dul, za\u010dal som predklada\u0165 svoju \u017eiados\u0165 o ur\u00fdchlenie vyslobodenia p\u00e1na Hermelina a chcel som pre jeho z\u00e1chranu padn\u00fa\u0165 k noh\u00e1m jeho veli\u010denstva. Ke\u010f jeho veli\u010denstvo po\u010dulo spomen\u00fa\u0165 \u017eiados\u0165, op\u00fdtalo sa, za koho\u017ee zakro\u010dujem. A ke\u010f po\u010dulo spomen\u00fa\u0165 Hermelina, chcelo vedie\u0165, pre\u010do za\u0148ho pon\u00ed\u017eene pros\u00edm. <\/span><\/p>\n

Odpovedal som, \u017ee preto zakro\u010dujem za tohto mu\u017ea, lebo bezpe\u010dne viem, \u017ee je n\u00e1bo\u017en\u00fd a horliv\u00fd za zabezpe\u010denie evanjelick\u00e9ho n\u00e1bo\u017eenstva, a nielen jeho najposv\u00e4tenej\u0161iemu veli\u010denstvu zvl\u00e1\u0161\u0165 potrebn\u00fd, ale aj n\u00e1m, cudzincom, srde\u010dne <\/span>oddan\u00fd. Jeho veli\u010denstvo odvetilo: \u201eAk \u017eije, ak \u017eije, bezpe\u010dne ho \u010do najr\u00fdchlej\u0161ie vyslobod\u00edme.\u201c Ke\u010f som potom za\u010fakoval aj za t\u00fato milos\u0165, jeho veli\u010denstvo, podopret\u00e9 svojimi rukami, dv\u00edhaj\u00fac telo, prepustilo ma od svojej k veselosti naladenej tv\u00e1re. <\/span><\/span><\/p>\n

Vr\u00e1til som sa na hospodu s p\u00e1nom Pohorsk\u00fdm \u2014 ktor\u00fd, neviem pre ak\u00fa pr\u00ed\u010dinu, nevyst\u00fapil z predsiene pred kr\u00e1\u013eov zrak \u2014 a s akou ve\u013ekou r\u00fdchlos\u0165ou sa mohlo vykona\u0165, zaopatrili sme potreby na cestu a \u017eid n\u00e1m ne\u010dakane priviedol tat\u00e1rsku kobylu, n\u00e1\u0161mu vozu zvl\u00e1\u0161\u0165 u\u017eito\u010dn\u00fa, ktor\u00fa sme z\u00edskali, zaplatiac dvan\u00e1s\u0165 toliarov a bez dlh\u00fdch a plan\u00fdch slov. <\/span><\/p>\n

Okolo polnoci sa dostavil tajomn\u00edk p\u00e1na Meijerfelta, zvan\u00fd Bardili a odkazuj\u00fac mi od p\u00e1na D\u0171bena, majstra kr\u00e1\u013eovsk\u00e9ho dvora, ve\u013emi ve\u013ea zdravia, vlo\u017eil do mojich r\u00fak me\u0161tek pe\u0148az\u00ed, ur\u010den\u00fdch na moju cestu z rozkazu kr\u00e1\u013eovsk\u00e9ho veli\u010denstva. U\u017easol som nad poslom neo\u010dak\u00e1vanej veci, ani som v hustej tme \u010dloveka nemohol pozna\u0165, ten v\u0161ak, ke\u010f vypo\u010dul po\u010fakovanie, ihne\u010f odi\u0161iel. <\/span><\/p>\n

Len \u010do svitol de\u0148, za\u010dal som p\u00e1nu Pohorsk\u00e9mu, zamestnan\u00e9mu okolo voza a kon\u00ed, rozpr\u00e1va\u0165 o bo\u017eej <\/span>prozrete\u013enosti, ktor\u00e1 sa dokonale zjavila mne, teraz spiacemu a predt\u00fdm \u010dastej\u0161ie ju zvestuj\u00facemu ned\u00f4ver\u010divcom i jemu s jeho filozofuj\u00facim rozumom, a k\u00fdm sa nazd\u00e1val, \u017ee rozpr\u00e1vam sny, predlo\u017eil som me\u0161tek naplnen\u00fd hrub\u00fdmi toliarmi a dal som ho ohmata\u0165; ke\u010f ho uvidel, u\u017easnut\u00fd za\u010dal ve\u0161ti\u0165, ako mnoho v sebe obsahuje, ale vr\u00e1til som ho nasp\u00e4\u0165 k povinn\u00e9mu uv\u00e1\u017eeniu bo\u017eej prozrete\u013enosti a vzdaniu v\u010faky. Uvidiac sluhov p\u00e1na Meijerfelta, d\u00e1vaj\u00facich sa na cestu, bez me\u0161kania aj my v mene P\u00e1novom s nekone\u010dnou rados\u0165ou podnik\u00e1me cestu do sladkej vlasti, podobn\u00ed \u017eidom navracaj\u00facim sa z babylonsk\u00e9ho zajatia<\/span>[<\/span>713<\/span><\/a>]<\/span> s takou ve\u013ekou rados\u0165ou, \u017ee sa im sam\u00fdm zdalo, \u017ee svoju rados\u0165 len sn\u00edvaj\u00fa. <\/span><\/span><\/p>\n

Bol de\u0148 20. augusta, na \u00fasvite ktor\u00e9ho sme odi\u0161li,<\/span>[<\/span>714<\/span><\/a>]<\/span>a 22. augusta sme do\u0161li okolo \u0161tvrtej popolud\u0148aj\u0161ej do mesta Jasy, min\u00fac po\u010das putovania dvadsa\u0165p\u00e4\u0165 hod\u00edn a vykonaj\u00fac pr\u00e1ve to\u013eko m\u00ed\u013e. Tak\u00e9 ve\u013ek\u00e9 bolo n\u00e1hlenie p\u00e1na gener\u00e1la Meijerfelta. Temer vy\u0161e dve m\u00edle od mesta Jasy vzdialen\u00fa splavn\u00fa rieku, nazvan\u00fa Prut, sme museli prekona\u0165 pomocou lo\u010fky. Pramen\u00ed z karpatsk\u00fdch vrchov priamo naproti Marmaro\u0161skej stolici, prech\u00e1dza cez zem hali\u010dsk\u00fa a zv\u00e4\u010d\u0161uje sa <\/span>riekou \u010ceremo\u0161 a Moldava,<\/span>[<\/span>715<\/span><\/a>]<\/span> h\u013abkou prevy\u0161uje o\u0161tep, medzi brehmi plynie r\u00fdchlo a zavla\u017euje Moldavsko. <\/span><\/span><\/p>\n

Jasy je mesto polo\u017een\u00e9 medzi kopcami, na susednom kopci m\u00e1 neoby\u010dajn\u00fd a dobre opevnen\u00fd kl\u00e1\u0161tor,<\/span>[<\/span>716<\/span><\/a>]<\/span> ktor\u00fd predstavuje podobu hradu, mesto samo v\u0161ak je podlhovast\u00e9, obsahuje mal\u00e9 dreven\u00e9 domy, medzi ktor\u00fdmi sa ukazuje s\u00eddlo vojvodu, neodli\u0161uj\u00face sa kr\u00e1sou od ostatn\u00fdch. Moldavsk\u00fd vojvoda, obyvate\u013emi zvan\u00fd \u201ehospod\u00e1r\u201c, mal meno Michal Voda Rakovica,<\/span>[<\/span>717<\/span><\/a>]<\/span>ktor\u00fd ke\u010f dostal list bendersk\u00e9ho ba\u0161u, poslal p\u00e1nu Meijerfeltovi s\u00fadok v\u00edna a veci oso\u017en\u00e9 kuchyni a na sprievod ustanovil dvoch kapit\u00e1nov s dvadsiatimi \u0161tyrmi vojakmi<\/span>[<\/span><\/span><\/a>718<\/span><\/a>]<\/span> a odk\u00e1zal, \u017ee u\u017e sa neskr\u00fdva nijak\u00e9 nebezpe\u010denstvo, preto\u017ee ned\u00e1vno o\u010distil moldavsk\u00e9 vrchy od zbojn\u00edkov. Okrem t\u00fdchto dvadsa\u0165\u0161es\u0165 os\u00f4b sme v Benderoch kv\u00f4li bezpe\u010dnosti dostali jedn\u00e9ho tureck\u00e9ho kapit\u00e1na, zvan\u00e9ho aga, ktor\u00fd celou touto cestou obstar\u00e1val po dedin\u00e1ch pokrm, n\u00e1poj a \u010derstv\u00e9 kone. <\/span><\/span><\/p>\n

D\u0148a 23. augusta sme sa odtia\u013eto pohli a d\u0148a 25. sme do\u0161li do Su\u010davy, vzdialenej okolo p\u00e4tn\u00e1s\u0165 m\u00ed\u013e. Na celej tejto ceste sme uvideli dve alebo tri dediny, naopak <\/span>najpustej\u0161ie pustatiny, zbaven\u00e9 kame\u0148ov a dreva. Obce a dediny Po\u013eska, Litovska a Ukrajiny, \u010di\u017ee Koz\u00e1kie, s\u00fa toti\u017e temer v\u0161etky z dreva a od m\u00e1la \u013eahko m\u00f4\u017eu zhorie\u0165 v\u0161etky vybudovan\u00e9 miesta a tak\u00e1 ve\u013ek\u00e1 je n\u00fadza v\u0161etk\u00fdch t\u00fdchto zem\u00ed aj o kamene, \u017ee v sever\u010dianskom knie\u017eatstve ani za nieko\u013eko zlat\u00fdch sa nedostane ani jedna skalka, ani vtedy, ak preputuje\u0161 dvadsa\u0165 alebo tridsa\u0165 m\u00ed\u013e. Aj p\u00e1len\u00e9 tehly sme tam ve\u013emi zriedka zazreli. V Moldavsku v\u0161ak, ktor\u00e9 je vrchom bli\u017e\u0161ie, nie bez obdivu sme zazreli kamenn\u00e9 mosty, ktor\u00fdmi boli pod\u013ea nariadenia Turkov preklenut\u00e9 aj tie najmen\u0161ie rie\u010dky. <\/span><\/span><\/p>\n

Z Jasov je Su\u010dava vzdialen\u00e1 p\u00e4tn\u00e1s\u0165 m\u00ed\u013e, od v\u00fdchodu m\u00e1 hrad, ktor\u00fd bol kedysi dobre opevnen\u00fd, ale ke\u010f potom padol pod tureck\u00e9 pr\u00e1vo, bol zo v\u0161etk\u00fdch str\u00e1n rozboren\u00fd. Te\u0161ila sa aj kostolom, vari p\u00e4tn\u00e1stim, z najv\u00e4\u010d\u0161ej \u010dasti spustnut\u00fdm a zboren\u00fdm, ako aj ka\u0161tie\u013eu postaven\u00e9mu z kame\u0148a. Temer v\u0161etky ostatn\u00e9 domy s\u00fa dreven\u00e9, alebo ktor\u00e9 boli kedysi kamenn\u00e9, le\u017eia v rozvalin\u00e1ch. Turci toti\u017e zo strachu pred vzburou nechc\u00fa ma\u0165 v tomto kraji nijak\u00e9 hrady. Postavenie sam\u00e9ho moldavsk\u00e9ho vojvodu v\u0161ak je biedne, lebo nijak\u00fd de\u0148 nem\u00e1 <\/span>bezpe\u010dn\u00fd pred spolun\u00e1padn\u00edkmi. Ak ktor\u00fdko\u013evek z nich pris\u013e\u00fabi Jasnej Otomanskej Porte ove\u013ea viac nad stanoven\u00fd poplatok, dosiahne hodnos\u0165 a pr\u00e1va vojvodu a ke\u010f v pr\u00edtomnosti svojho predchodcu predlo\u017e\u00ed p\u00edsmo, dan\u00e9 mu od Jasnej Porty, vy\u017eenie ho a zaberie v\u0161etok jeho majetok. <\/span><\/span><\/p>\n

Zo Su\u010davy sme sa pohli do Kimpulungu a do\u0161li sme tam nasleduj\u00faceho d\u0148a, 26. augusta.<\/span>[<\/span>719<\/span><\/a>]<\/span> Je to mesto polo\u017een\u00e9 na \u00fap\u00e4t\u00ed Moldavsk\u00fdch vrchov, ktor\u00e9 sa za\u010d\u00ednaj\u00fa v Uhorsku a rozkladaj\u00fa sa k \u010ciernemu moru, ale tam nie s\u00fa rovnako vysok\u00e9 ako tu. N\u00e1m v\u0161ak, prech\u00e1dzaj\u00facim moldavskou pustatinou, z\u010faleka sa uk\u00e1zali pozoruhodn\u00e9 a pod\u0155\u017eaj\u00fa si meno Karp\u00e1t. \u010c\u00edm sme boli k Su\u010dave bli\u017e\u0161ie, t\u00fdm po\u010detnej\u0161ie sa ukazovali, a preto\u017ee sa rozkladaj\u00fa aj do \u0161\u00edrky, mohli sme k nim pr\u00eds\u0165 vari dvoma smermi, a poskytovali n\u00e1m noc\u013eahy tr\u00e1vnat\u00e9, a tomu sa \u010duduj: bezpe\u010dn\u00e9. Medzi vrchmi sa nach\u00e1dzaj\u00fa aj nieko\u013ek\u00e9 hostince, kv\u00f4li cestuj\u00facim postaven\u00e9 bl\u00edzko hradskej cesty, v ktor\u00fdch sa na\u0161lo v\u00edno, p\u00e1lenka, chlieb, syr a stromov\u00e9 ovocie. Kimpulung v\u0161ak m\u00e1 ve\u013ea domov, umelecky zhotoven\u00fdch z jedl\u00ed, a aj kupcov Rus\u00ednov, dov\u00e1\u017eaj\u00facich sem rozli\u010dn\u00fd <\/span>tovar z Po\u013eska a Sedmohradska. <\/span><\/span><\/p>\n

P\u00e1n Meijerfelt sa doteraz ve\u013ea radil,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>720<\/span><\/a>]<\/span> \u010di by mal svoju cestu pohn\u00fa\u0165 cez Sedmohradsko, alebo \u010di cez Moldavsk\u00e9 vrchy; bojac sa v\u0161ak, aby ho cis\u00e1rski, ktor\u00ed dr\u017eali Sedmohradsko svojimi pos\u00e1dkami, nezadr\u017eali, k\u00fdm z Viedne nedostane povolenie slobodn\u00e9ho prechodu, vyvolil si cestu cez vrchy. V tom samom \u010dase sem pri\u0161iel nejak\u00fd \u0161tudent, Samuel Meiss, Sedmohrad\u010dan z Herman\u0161tadtu,<\/span>[<\/span>721<\/span><\/a>]<\/span> vracaj\u00faci sa z akad\u00e9mi\u00ed do vlasti cez Po\u013esko, a bol p\u00f4vodcom a radcom, aby sme sa nep\u00fa\u0161\u0165ali ve\u013emi \u00fazkymi a strm\u00fdmi cestami, ved\u00facimi do Sedmohradska, ktor\u00e9 by jazdci \u0165a\u017eko mohli prekona\u0165. Hoci ani cez Moldavsk\u00e9 vrchy sa \u010falej u\u017e nedalo postupova\u0165 na vozoch a museli sme tu na\u0161e vozy s\u010diastky za nepatrn\u00fa cenu preda\u0165, s\u010diastky zahodi\u0165. Za n\u00e1\u0161, obstaran\u00fd za \u0161es\u0165 r\u00fdnskych zlat\u00fdch, sme sotva mohli dosiahnu\u0165 viac ako len jedno sedlo, a to dreven\u00e9 a hol\u00e9 a pravda, s mnoh\u00fdmi prosbami. <\/span><\/span><\/p>\n

Ke\u010f sa teraz kone\u010dne posch\u00e1dzalo v\u0161etk\u00fdch dvadsa\u0165\u0161es\u0165 os\u00f4b,<\/span>[<\/span>722<\/span><\/a>]<\/span>ustanoven\u00fdch n\u00e1m na sprievod, a onen tureck\u00fd aga nariadil privies\u0165 z kimpulunsk\u00fdch pa\u0161ienkov \u010derstv\u00e9 kone, prepustiac prv\u0161ie, odveden\u00e9 <\/span>velite\u013eskou mocou kdeko\u013evek sa mohli chyti\u0165, nastupujeme na\u0161u cestu a rieku Moldavu mus\u00edme prech\u00e1dza\u0165 o ve\u013ea r\u00e1z viacej ne\u017e de\u0148 predt\u00fdm, nach\u00e1dzaj\u00fa sa medzi Su\u010davou a Kimpulungom, kde sa n\u00e1m desa\u0165kr\u00e1t pon\u00fakala na prejdenie. A aby sme \u010dastej\u0161ie nemuseli bojova\u0165 proti bystrine,<\/span>[<\/span>723<\/span><\/a>]<\/span>museli sme si vyvoli\u0165 chodn\u00edky a prte, vy\u0161liapan\u00e9 cez strm\u00fd kopec viacej kozami ne\u017e ko\u0148mi. <\/span><\/span><\/p>\n

\u010coskoro sme vyst\u00fapili na vysok\u00fd vrch, z ktor\u00e9ho sa za\u010d\u00ednal in\u00fd, vy\u0161\u0161\u00ed, ktor\u00e9ho hrebe\u0148 ke\u010f sme prekon\u00e1vali, m\u00f4j k\u00f4\u0148, inak ve\u013emi siln\u00fd, dva alebo tri razy sa s\u00e1m od seba dokola zato\u010diac, pre ve\u013ek\u00fa vy\u010derpanos\u0165 padol. Ke\u010f sme na\u0161im ko\u0148om dali za hodinu odpo\u010dinok, \u0161kriabeme sa na najvy\u0161\u0161\u00ed vrch a po z\u00e1pade slnka odpo\u010d\u00edvame pod jed\u013eov\u00fdmi kon\u00e1rmi,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>724<\/span><\/a>]<\/span>ktor\u00e9 sme proti sile najprudkej\u0161\u00edch, cel\u00e9 dva dni trvaj\u00facich lejakov opevnili pl\u00e1\u0161\u0165ami a kobercami, ale m\u00e1rna snaha, lebo v\u0161etky na\u0161e odevy sa t\u00fdmito denn\u00fdmi a no\u010dn\u00fdmi lejakmi premo\u010dili a vy\u010derpan\u00e9 kone \u0165a\u017eili ove\u013ea viac. <\/span><\/span><\/p>\n

S prv\u00fdm \u00fasvitom pristupujeme k vrchu vy\u0161\u0161iemu od v\u0161etk\u00fdch ostatn\u00fdch a k\u00fdm sa nazd\u00e1vame, \u017ee po jeho prekonan\u00ed neost\u00e1va u\u017e nijak\u00fd, h\u013ea, zazrieme in\u00fd, <\/span>od prv\u0161ieho strm\u0161\u00ed, a u\u017e sme sa nazdali, \u017ee sa dotkneme hranice oblakov. <\/span><\/span><\/p>\n

Okrem nepretr\u017eit\u00e9ho lejaku pristupovali in\u00e9 \u0165a\u017ekosti. Kde boli na\u0161e kopce najvy\u0161\u0161ie, b\u00e1li sme sa zbojn\u00edkov,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>725<\/span><\/a>]<\/span> o ktor\u00fdch sme v\u0161ak verili, \u017ee boli odstra\u0161en\u00ed mno\u017estvom cestovate\u013eov a \u017ee sa vzdialili do tienist\u00fdch h\u00f4r, ke\u010f sa na ktoromsi mieste uk\u00e1zali, aby ich predn\u00ed str\u00e1\u017ecovia, na\u0161i sprievodcovia videli. Na t\u00fdchto vysok\u00fdch vrchoch bol n\u00e1\u0161 chodn\u00edk zahatan\u00fd<\/span>[<\/span>726<\/span><\/a>]<\/span>post\u00ednan\u00fdmi najvy\u0161\u0161\u00edmi stromami, aby sa zdr\u017eoval \u00fatok nepriate\u013eov; nohy kon\u00ed, ktor\u00e9 chodili na jedn\u00fa i druh\u00fa stranu vyh\u013abili jamy, vtedy naplnen\u00e9 vodou, a kone, niekde inde do nich a\u017e po kolen\u00e1 zaboren\u00e9, boli veden\u00e9, aby st\u00fapali do nich, lebo veru ak tieto jamy, vyh\u013aben\u00e9 v rovnakej vzdialenosti, prekra\u010dovali, alebo ich chceli obch\u00e1dza\u0165, museli preskakova\u0165 naprie\u010d zvalen\u00e9 a hrub\u00e9 stromy, alebo vch\u00e1dzali do tienist\u00fdch krov\u00edn. Kde v\u0161ak nebola ani jama, ani zvalen\u00fd strom, tam iste bol nejak\u00fd naj\u0165a\u017e\u0161ie prekonate\u013en\u00fd balvan. Ke\u010f sa na\u0161i sprievodcovia nemohli vy\u0161kriaba\u0165, nes\u00fac sa na koni, boli viacej vle\u010den\u00ed, ne\u017e kr\u00e1\u010dali, pou\u017e\u00edvaj\u00fac na pomoc konsk\u00e9 chvosty; ale ani bez ohrozenia \u017eivota nebolo bezpe\u010dn\u00e9 vzdiali\u0165 <\/span>sa od ostatn\u00fdch na dlh\u0161iu vzdialenos\u0165. <\/span><\/span><\/p>\n

Na hrebe\u0148och t\u00fdchto h\u00f4r sme stretli nieko\u013ek\u00fdch kurucov,<\/span>[<\/span>727<\/span><\/a>]<\/span> vyslan\u00fdch k moldavsk\u00e9mu hospod\u00e1rovi, ktor\u00ed n\u00e1s pou\u010dili o stave vec\u00ed vo vlasti. <\/span><\/span><\/p>\n

Kde sme v\u0161ak museli zostupova\u0165 do marmaro\u0161sk\u00fdch dol\u00edn,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>728<\/span><\/a>]<\/span>tieto tak strmo klesali ako sotva niektor\u00e9 strechy domov; aby sme to prekonali, museli sme \u00eds\u0165 sem i tam a ke\u010f sa v takom ve\u013ekom n\u00e1hlen\u00ed nesmelo zosada\u0165 z kon\u00ed, ja veru, zoslaben\u00fd dlh\u0161ie trvaj\u00facou dyzent\u00e9riou a pr\u00edkros\u0165ou cesty, by som bez vonkaj\u0161ej pomoci zriedka mohol s\u00e1m vysadn\u00fa\u0165 na ko\u0148a, nieko\u013ekokr\u00e1t som sa aj so svoj\u00edm \u0161v\u00e9dskym sedlom, postr\u00e1daj\u00facim chvostov\u00fd reme\u0148, zviezol a\u017e celkom ku konskej hlave, hoci som mal sedlo opaskom dobre op\u00e1san\u00e9. Pom\u00e1hali mi v\u0161ak nieko\u013ek\u00ed mu\u017eovia, povzbuden\u00ed vopred od\u010d\u00edtan\u00fdmi gro\u0161mi. <\/span><\/span><\/p>\n

Ke\u010f sme prekonali v\u0161etky tieto \u0165a\u017ekosti, be\u017eala n\u00e1m v \u00fastrety do \u0161\u00edrky rozliata a dos\u0165 hlbok\u00e1 bystrina,<\/span>[<\/span>729<\/span><\/a>]<\/span>ktor\u00fa ke\u010f sme ve\u013emi \u010dasto pre\u0161li, dostali sme sa a\u017e na marmaro\u0161sk\u00fa p\u00f4du, kde sme na\u0161li str\u00e1\u017e r\u00e1k\u00f3cziovsk\u00fdch vojakov,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>730<\/span><\/a>]<\/span>z ktor\u00fdch jeden jazdec vopred oznamoval n\u00e1\u0161 pr\u00edchod, pon\u00e1h\u013eaj\u00fac sa do dediny <\/span>Bor\u0161e, v ktorej som s Pohorsk\u00fdm a na\u0161imi \u0161tyrmi Valachmi musel robi\u0165 predn\u00fa str\u00e1\u017e. <\/span><\/span><\/p>\n

A tak toto s\u00fa Moldavsk\u00e9 vrchy, odde\u013euj\u00face Po\u013esko od Sedmohradska, uzavret\u00e9ho s\u00favisl\u00fdmi ve\u013emi vysok\u00fdmi a ve\u013emi pr\u00edkrymi hrebe\u0148mi, ktor\u00e9 sa dv\u00edhaj\u00fa temer od sam\u00e9ho \u010cierneho mora a ohnut\u00e9 rozli\u010dn\u00fdmi ohybmi zabiehaj\u00fa a\u017e do Uhorska, medzit\u00fdm \u010do ich doliny ob\u017eivuj\u00fa po\u010detnej\u0161ie bystriny, ktor\u00e9 s\u00fa pam\u00e4tn\u00e9 nielen chladnej\u0161ou vodou, ale aj tokom v\u00f4d, vle\u010d\u00facich so sebou v\u00e4\u010d\u0161ie kamene a stromy a be\u017eiacich medzi ve\u013emi vysok\u00fdmi kopcami \u2014 a tie s\u00fa pam\u00e4tn\u00e9 cestami, pr\u00edkrymi a obsiatymi hustej\u0161ou krovinou, a preto, kde s\u00fa priechody v\u00f4d, nie \u013eahko padn\u00facimi do o\u010d\u00ed. <\/span><\/p>\n

Ud\u00e1va sa, \u017ee hrebene t\u00fdchto h\u00f4r s\u00fa a\u017e nato\u013eko studen\u00e9, \u017ee niektor\u00e9ho roku sotva po\u010das dvoch mesiacov dovo\u013euj\u00fa, prost\u00e9 snehu, pastierom oviec na sebe letova\u0165. Nem\u00f4\u017eem ich dostato\u010dne vykresli\u0165 nijak\u00fdm perom a nijak\u00fdm jazykom, a na ich prekonanie, \u017eel\u00e1m si, nech s\u00fa rad\u0161ej ne\u017e kres\u0165ansk\u00ed \u013eudia ur\u010den\u00e9 kozy, ale div\u00e9 kozy alebo psi, Turci a Tat\u00e1ri, alebo na potupn\u00fa smr\u0165 ods\u00faden\u00ed; svojmu bohu veru vzd\u00e1vam v\u010faky, lebo s pomocou jeho sam\u00e9ho som ich prekonal za dva cel\u00e9 dni, a <\/span>to sam\u00e9ho d\u0148a svojich telesn\u00fdch naroden\u00edn, 28. augusta,<\/span>[<\/span>731<\/span><\/a>]<\/span>ktor\u00e9ho som zak\u013e\u00fa\u010dil \u0161tyridsiaty \u0161iesty rok svojho veku, \u0161tyridsiaty siedmy som v\u0161ak za\u010dal. Iste tak ako de\u0148 onoho m\u00f4jho narodenia bol pre tat\u00e1rsky v\u00fdpad r. 1663<\/span>[<\/span>732<\/span><\/a>]<\/span> a pusto\u0161enie Tren\u010dianskej stolice oh\u0148om a me\u010dom mne, naroden\u00e9mu na samom \u00fateku, ve\u013emi nebezpe\u010dn\u00fd a temer osudn\u00fd, tak aj tento de\u0148 bol pre to\u013ek\u00e9 nehody nebezpe\u010dn\u00fd a na cel\u00fd \u017eivot pam\u00e4tihodn\u00fd. <\/span><\/span><\/p>\n

V dedine Bor\u0161i n\u00e1m kapit\u00e1n miesta pridelil nieko\u013eko domov, v ktor\u00fdch sme vy\u010dk\u00e1vali \u010fal\u0161ie nariadenia p\u00e1na pod\u017eupana,<\/span>[<\/span>733<\/span><\/a>]<\/span> ku ktor\u00e9mu bol zat\u00fdm poslan\u00fd p\u00e1n Pohorsk\u00fd. Nasleduj\u00faceho d\u0148a priletel sl\u00fa\u017eny,<\/span>[<\/span><\/span><\/a>734<\/span><\/a>]<\/span> prin\u00e1\u0161aj\u00fac dve f\u013ea\u0161e dobr\u00e9ho v\u00edna, ktor\u00e9ho hlt, spojen\u00fd s uhorsk\u00fdmi jedlami a so zdrav\u0161\u00edm vzduchom, ma \u00faplne sprostil a oslobodil od mojej dyzent\u00e9rie na mimoriadny \u00fadiv p\u00e1na gener\u00e1la Meijerfelta, lebo kyslej\u0161ie jedl\u00e1, potom syr varen\u00fd v mlieku a uhorsk\u00e1 bryndza zahnali silu choroby, o ktorej sa on nazd\u00e1val, \u017ee sa d\u00e1 zahna\u0165 opa\u010dnou met\u00f3dou, priberaj\u00fac v\u017edy, pod\u013ea svojho bendersk\u00e9ho s\u013eubu, m\u0148a s moj\u00edm spolo\u010dn\u00edkom k svojmu stolu, vystrojen\u00e9mu sladkou om\u00e1\u010dkou, cukrom <\/span>a hrozienkami, a n\u00fatiac aj odporuj\u00faceho bra\u0165 si slad\u0161ie veci. <\/span><\/span><\/p>\n

D\u0148a 30. augusta pod\u013ea nariadenia p\u00e1na pod\u017eupana, zdr\u017euj\u00faceho sa vtedy v sl\u00fa\u017enovskom s\u00eddle, a preto ospravedl\u0148uj\u00faceho svoju nepr\u00edtomnos\u0165, bol na\u0161\u00edm sprievodcom onen sl\u00fa\u017eny<\/span>[<\/span>735<\/span><\/a>]<\/span>po prepusten\u00ed prv\u0161\u00edch vodcov, z ktor\u00fdch bendersk\u00fd aga ako n\u00e1hradu za svoje ust\u00e1vanie a vern\u00e9 slu\u017eby dostal dvadsa\u0165 duk\u00e1tov,<\/span>[<\/span>736<\/span><\/a>]<\/span>jeden p\u00e1r pi\u0161tol\u00ed a jedny umelecky uroben\u00e9 anglick\u00e9 hodinky, moldavsk\u00fd murza v\u0161ak dostal od toho ist\u00e9ho p\u00e1na Meijerfelta desa\u0165 duk\u00e1tov, \u017eid, pre znalos\u0165 jazykov sprev\u00e1dzaj\u00faci bendersk\u00e9ho agu, dostal osem zlat\u00fdch minc\u00ed,<\/span>[<\/span>737<\/span><\/a>]<\/span>ostatn\u00ed dvadsiati \u0161tyria mu\u017ei<\/span>[<\/span>738<\/span><\/a>]<\/span> dostali ka\u017ed\u00fd po tri hrub\u00e9 toliare a tak v\u0161etci dostali okolo tristo r\u00fdnskych zlat\u00fdch okrem hodiniek, ktor\u00e9 st\u00e1li najmenej \u0161tyridsa\u0165 toliarov, a pi\u0161tol\u00ed, ktor\u00e9 by sa sotva mohli obstara\u0165 za desa\u0165 toliarov. Sl\u00fa\u017eny, ke\u010f n\u00e1s sprev\u00e1dzal pol d\u0148a, dostal dva zlat\u00e9, na svoje miesto v\u0161ak ustanovil jedn\u00e9ho zo sprisahan\u00fdch pr\u00edsediacich sl\u00e1vnej stolice Marmaro\u0161skej, ktor\u00fd n\u00e1s doviedol k vysokourodzen\u00e9mu p\u00e1novi pod\u017eupanovi, vy\u010dk\u00e1vaj\u00facemu na pr\u00edchod p\u00e1na Meijerfelta v <\/span>meste Siget, vzdialenom od Bor\u0161e p\u00e4\u0165 m\u00ed\u013e.<\/span><\/span><\/p>\n

Tak\u00e9 ve\u013ek\u00e9 boli tieto m\u00edle,<\/span>[<\/span>739<\/span><\/a>]<\/span> \u017ee hoci sme sa d\u0148a 31. augusta pohli za skor\u00e9ho \u00fasvitu a postupovali do hlbokej noci,<\/span>[<\/span>740<\/span><\/a>]<\/span> predsa sme, bodaj\u00fac kone, nemohli vykona\u0165 tri m\u00edle a do Sigeta sme do\u0161li a\u017e nasleduj\u00faceho d\u0148a, 1. septembra, okolo deviatej hodiny predpolud\u0148aj\u0161ej. P\u00e1n pod\u017eupan Franti\u0161ek Darvay n\u00e1s tam ve\u013emi po\u010destne prijal a tento de\u0148 sme str\u00e1vili tu. Pripadla na\u0148 \u0161trn\u00e1sta nede\u013ea troji\u010dn\u00e1, v ktor\u00fa ml\u00e1de\u017e reformovan\u00e9ho n\u00e1bo\u017eenstva uctila obeduj\u00faceho p\u00e1na Meijerfelta spevom a kr\u00e1tkym vin\u0161om a dostala od neho \u0161es\u0165 toliarov. V ma\u010farskej re\u010di predniesla len dva ver\u0161\u00edky z D\u00e1vidovho \u017ealt\u00e1ra, zv\u00fd\u0161enej\u0161\u00edm a pomal\u0161\u00edm hlasom, u reformovan\u00fdch obvykl\u00fdm, s pridan\u00edm nieko\u013ek\u00fdch latinsk\u00fdch slov, na ktor\u00e9 p\u00e1n Meijerfelt odpovedal moj\u00edm tlmo\u010den\u00edm. <\/span><\/span><\/p>\n

D\u0148a 2. septembra<\/span>[<\/span>741<\/span><\/a>]<\/span> vzal p\u00e1n pod\u017eupan p\u00e1na Meijerfelta na svoj ko\u010d a doviezol ho do svojej \u0161\u013eachtickej k\u00farie, ktor\u00fa m\u00e1 v dedine Vajnag,<\/span>[<\/span>742<\/span><\/a>]<\/span> ke\u010f sme pomocou kompy pre\u0161li najsl\u00e1vnej\u0161iu uhorsk\u00fa rieku Tisu, po latinsky Tibiscus. V tejto dedine sme boli pohosten\u00ed obedom pod\u017eupana najd\u00f4stojnej\u0161\u00edm, na <\/span>ktor\u00e9ho odsl\u00fa\u017eenie venoval p\u00e1n Meijerfelt pani Darvay\u010dke zlat\u00fd prstienok, puncovan\u00fd podobiz\u0148ou<\/span>[<\/span>743<\/span><\/a>]<\/span>svojho kr\u00e1\u013ea Karola. <\/span><\/span><\/p>\n

Pr\u00edtomn\u00ed tu boli nieko\u013ek\u00ed sedmohradsk\u00ed vyhnanci,<\/span>[<\/span>744<\/span><\/a>]<\/span>medzi ktor\u00fdmi bol p\u00e1n J\u00e1n Areltt, sedmohradsk\u00fd Sas, me\u0161\u0165an bystrick\u00fd,<\/span>[<\/span>745<\/span><\/a>]<\/span>d\u00f4vern\u00fd poradca najjasnej\u0161ieho knie\u017ea\u0165a sedmohradsk\u00e9ho, p\u00e1na Franti\u0161ka R\u00e1k\u00f3cziho. S p\u00e1nom Meijerfeltom sme pozdravili aj p\u00e1na gr\u00f3fa Michala Mike\u0161a de Z\u00e1bo\u013ea, rodom Sikula<\/span>[<\/span>746<\/span><\/a>]<\/span> a gener\u00e1la, a zozn\u00e1mil som sa s p\u00e1nom gr\u00f3fom J\u00e1nom Bethlenom, ktor\u00fd poch\u00e1dzal zo starod\u00e1vneho bethlenovsk\u00e9ho rodu a rovnako ako Areltt je mu\u017e v\u00e1\u017eny, u\u010den\u00fd a jeho stareck\u00fd vek ozdobuje cnos\u0165. Areltt sa m\u00f4jmu pr\u00edchodu a spr\u00e1ve nadmieru te\u0161il a prosil, aby som v za\u010datom priate\u013estve pokra\u010doval listami. <\/span><\/span><\/p>\n

D\u0148a 3. septembra, ke\u010f sme dostali komis\u00e1ra,<\/span>[<\/span>747<\/span><\/a>]<\/span> odi\u0161li sme od p\u00e1na pod\u017eupana a obedovali sme v meste Chust, ktor\u00e9 m\u00e1 na vy\u0161\u0161om kopci mestu vl\u00e1dnuci hrad a je spolu s celou Marmaro\u0161skou stolicou pod sedmohradsk\u00fdm pr\u00e1vom, lebo sadmohradsk\u00e9 knie\u017eat\u00e1 t\u00fato a in\u00e9 stolice odtrhli od Uhorska<\/span>[<\/span>748<\/span><\/a>]<\/span> pr\u00e1vom <\/span>zbrane a a\u017e do tohto d\u0148a sa te\u0161ia titulu: p\u00e1ni \u010diastok uhorsk\u00e9ho kr\u00e1\u013eovstva. <\/span><\/span><\/p>\n

Dejepisci naz\u00fdvaj\u00fa t\u00fato stolicu Marmatiou, poskytuj\u00facou po\u010diatok Tise a te\u0161iacou sa so\u013en\u00fdm baniam, v ktor\u00fdch sa doluje so\u013e<\/span>[<\/span>749<\/span><\/a>]<\/span> podobn\u00e1 mramoru, a to v takom mno\u017estve, \u017ee by sta\u010dilo celej Sk\u00fdtii.<\/span>[<\/span>750<\/span><\/a>]<\/span>Hovor\u00ed sa aj, \u017ee v t\u00fdchto baniach so\u013e tvrdne na najumeleckej\u0161\u00ed tvar amfor, misiek, so\u013eni\u010diek a in\u00fdch u\u017eito\u010dn\u00fdch n\u00e1dob. Dnes sa po Tise odv\u00e1\u017ea marmaro\u0161sk\u00e1 so\u013e do Tokaja a do krajov uzn\u00e1vaj\u00facich tureck\u00fa spr\u00e1vu, odv\u00e1\u017ea sa aj do r\u00f4znych \u010dast\u00ed Uhorska, z \u010doho si mo\u017eno urobi\u0165 \u00fasudok o ro\u010dn\u00fdch pr\u00edjmoch, plyn\u00facich z t\u00fdchto ban\u00ed sedmohradsk\u00e9mu knie\u017ea\u0165u. <\/span><\/span><\/p>\n

V tom istom \u010dase cis\u00e1rski vtrhli do sedmohradsk\u00e9ho mesta re\u010den\u00e9ho Nagy B\u00e1nya,<\/span>[<\/span>751<\/span><\/a>]<\/span> te\u0161iaceho sa baniam na najv\u00fdbornej\u0161ie zlato, a ke\u010f odviedli miestneho richt\u00e1ra a far\u00e1ra reformovan\u00e9ho n\u00e1bo\u017eenstva, vr\u00e1tili sa k svojim do Bystrice, a ke\u010f potom z me\u0161\u0165anov vy\u017em\u00fdkali nieko\u013eko tis\u00edc na vyk\u00fapenie zajat\u00fdch, prepustili ich, n\u00e1m v\u0161ak, vzdialen\u00fdm od B\u00e1nye sotva \u0161tyri m\u00edle, nahnali strach. <\/span><\/span><\/p>\n

Do\u0161li sme v\u0161ak d\u0148a 3. septembra do nejakej dediny,<\/span>[<\/span>752<\/span><\/a>]<\/span> vzdialenej od Chustu dve m\u00edle, obyvate\u013emi opustenej pre ka\u017edodenn\u00e9 v\u00fddavky na ochabuj\u00face vojsko. D\u0148a 4. septembra sme ne\u010dakali na pokro\u010dil\u00fd de\u0148 a pri\u0161li sme najprv do Kir\u00e1lyh\u00e1zy,<\/span>[<\/span>753<\/span><\/a>]<\/span>kde sme zazreli spustnut\u00fd hrad Nyal\u00e1b,<\/span>[<\/span>754<\/span><\/a>]<\/span> odtia\u013e sme pri\u0161li do mesta Nagy Sz\u00f6l\u00f6s,<\/span>[<\/span>755<\/span><\/a>]<\/span> ktor\u00e9ho obyvatelia, domnievaj\u00fac sa, \u017ee sme cis\u00e1rski vojaci, dr\u017eiaci Sedmohradsko, zbierali svoje batohy a usilovali sa utiec\u0165 do susedn\u00fdch h\u00f4r. Tu sme sa naobedovali so stoli\u010dn\u00fdm not\u00e1rom a ob\u010derstvili sme sa od nejakej vdovy Per\u00e9nyi\u010dky<\/span>[<\/span>756<\/span><\/a>]<\/span>poslan\u00fdmi dvoma f\u013ea\u0161ami jemn\u00e9ho v\u00edna, aj najslad\u0161\u00edm hroznom, taktie\u017e malinami a brosky\u0148ami, ak\u00e9 n\u00e1\u0161 p\u00e1n Meijerfelt e\u0161te nikdy nevidel. <\/span><\/span><\/p>\n

V tomto meste s\u00fa vz\u00e1cne ka\u0161tiele ve\u013ekomo\u017en\u00fdch p\u00e1nov Per\u00e9nyiovcov, potomkov onoho Petra Per\u00e9nyiho,<\/span>[<\/span>757<\/span><\/a>]<\/span> ktor\u00fd bol prv\u00fdm patronom evanjelikov v Uhorsku a svojou palat\u00ednskou v\u00e1\u017enos\u0165ou v prv\u00fdch za\u010diatkoch Lutherovej reform\u00e1cie ve\u013emi hojne podporoval evanjelick\u00fa z\u00e1le\u017eitos\u0165 na svojich panstv\u00e1ch, ktor\u00e9 mal ve\u013emi roz\u013eahl\u00e9. <\/span><\/span><\/p>\n

U\u017e na p\u00f4de Nagy Sz\u00f6l\u00f6su sme uvideli mnoh\u00e9 vinice, ktor\u00fdm v\u0161ak mr\u00e1z <\/span>pominulej zimy tak ve\u013emi u\u0161kodil, \u017ee mnoh\u00e9 vini\u010de vyschli a na mnoh\u00fdch miestach sa nemohlo urodi\u0165 alebo ni\u010d, alebo m\u00e1lo hrozna. Okolo z\u00e1padu slnka sme do\u0161li do nejakej dediny,<\/span>[<\/span>758<\/span><\/a>]<\/span> polo\u017eenej pod kopcom, a ke\u010f sa minula noc na \u00fasvite d\u0148a 5. septembra bol som ja s p\u00e1nom Pohorsk\u00fdm a Meijerfeltov\u00fdm tajomn\u00edkom, zvan\u00fdmi Bardili, poslan\u00fd vopred do Muka\u010deva ku knie\u017ea\u0165u, maj\u00fac \u017eiada\u0165 od jeho jasnosti listinu bezpe\u010dn\u00e9ho [prechodu].<\/span><\/span><\/p>\n

* <\/span><\/p>\n

Preklad<\/span> Olofom Hermelinom vlastnoru\u010dne p\u00edsan\u00e9ho listu, adresovan\u00e9ho Danielovi Krmanovi, zaviazan\u00e9ho medzi 412. a 413. stranu Itineraria. <\/span><\/span><\/p>\n

* <\/span><\/p>\n

Najd\u00f4stojnej\u0161\u00ed a najurodzenej\u0161\u00ed pane! <\/span><\/p>\n

Nie \u013eahko nach\u00e1dzam pr\u00ed\u010dinu, pre\u010do by V\u00e1s, pripraven\u00fdch a ochotn\u00fdch v\u0161etko z\u00e1rove\u0148 zn\u00e1\u0161a\u0165, do cestovnej dru\u017einy n\u00e1\u0161 plukovn\u00edk<\/span>[<\/span>759<\/span><\/a>]<\/span> nebol pripustil. Podozrievam, \u017ee sa skr\u00fdva nie\u010do, \u010do sa doteraz nedalo zavetri\u0165. Zatia\u013e \u013eutujem V\u00e1\u0161 \u00fadel: a kie\u017e by som ho mohol zmierni\u0165! Tu V\u00e1m toti\u017e bude \u0165a\u017eko dosta\u0165 sprievod prv, ne\u017e sa <\/span>plukovn\u00edk vr\u00e1ti. Domnievaj\u00fa sa, \u017ee ke\u010f sa takto vysk\u00fama, Vy nast\u00fapite cestu bezpe\u010dnej\u0161ie. Pravda, bude mrzut\u00e9 vy\u010dk\u00e1va\u0165 onen \u010das: ale vid\u00edm, \u017ee sotva ost\u00e1va in\u00e1 rada. Pok\u00fdm bud\u00fa breh Dnepra svojimi pos\u00e1dkami dr\u017ea\u0165 Z\u00e1poro\u017eci, d\u00fafam, prechod bude v\u017edy vo\u013en\u00fd; ale pusti\u0165 sa do pustatiny rov\u00edn bez n\u00e1le\u017eit\u00e9ho sprievodu bude silne neobozretn\u00e9. Tieto sa toti\u017e prestieraj\u00fa na tridsa\u0165 m\u00ed\u013e okolo, k\u00fdm sa d\u00f4jde k rieke Bugu, odtia\u013e do Moldavska je cesta troch dn\u00ed. Iste obrovsk\u00e1 vzdialenos\u0165, aj ak sa ide priamou cestou. Od ktorej ke\u010f sa bude treba \u010dastej\u0161ie odkloni\u0165, aby sa vyhlo neist\u00fdm alebo menej spo\u013eahliv\u00fdm miestam, n\u00e1maha sa zdvojn\u00e1sob\u00ed. Chcel by som V\u00e1s v\u0161ak ubezpe\u010di\u0165, \u017ee poskytnem v\u0161etku pomoc, aby sa Va\u0161im \u017eelaniam stalo zados\u0165; hoci e\u0161te nevid\u00edm, \u010do by som v tejto veci mohol vykona\u0165. Bu\u010fte zdrav\u00fd. <\/span><\/span><\/p>\n

Najd\u00f4stojnej\u0161ieho V\u00e1\u0161ho mena naj\u00factivej\u0161\u00ed slu\u017eobn\u00edk Olof Hermelin <\/span><\/p>\n

V Budi\u0161\u00edne d\u0148a 17. apr\u00edla roku 1709. <\/span><\/p>\n

Adresa na rube listu: <\/span><\/p>\n

Najd\u00f4stojnej\u0161iemu a najurodzenej\u0161iemu mu\u017eovi p\u00e1novi Danielovi Kermannovi, superintendentovi <\/span>evanjelick\u00fdch cirkv\u00ed v Uhorsku najv\u00e1\u017eenej\u0161iemu.<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/td>\n

\n

Terwijl we herstelden in onze herberg, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>711<\/span><\/a> ] <\/span>zijne koninklijke majesteit, die meneer Meijerfelt naar Zweden wilde sturen via Hongarije en de naburige provincies, werd aan mij herinnerd en verzamelde bij ministers wat voor soort vriendelijkheid zij mij hadden getoond toen ik in het kamp was. En toen ze antwoordden dat ik door de woede van die dagen niet met enige <\/span>speciale vriendelijkheid was begiftigd, zei de koninklijke majesteit dat het niet goed was gedaan, dat ik – die hij religieus noemde, geleerd, nederig en allemaal liever geduldig dan er een veroorzaakte enige moeilijkheid – ik ben het waard om meer service te verlenen. Dit oordeel van zijne majesteit over mij in zoveel woorden onthulde mij – mij in hetzelfde uur ontmoet – de heer Klingenstierna, de procureur van de Koninklijke Kamer en voor de kennis van de Turkse taal voor de koning destijds zeer waardevol, en beval mij een goede geest te zijn.<\/span><\/span><\/p>\n

De volgende dag, <\/span>1<\/span>9 augustus, gaf Mr. Meijerfelt opdracht naar mij te zoeken en toen ze me vonden, nodigde hij me naar hem uit. Zodra ik de man benaderde, zegt hij: “Misschien is je vruchtbaarheid gekomen, ik ben de kostbaarste gast.” Mr. Klingenstierna was ook aanwezig, en ze vertelden me allebei over de aanstaande reis naar Hongarije, predikende me om klaar te zijn voor morgen, en zij vermanen mij niet te vertrekken, de koning groeten, want zijne majesteit zal mij goed zijn. De heer Meijerfelt onderbrak echter dat hij al met de koning had gesproken over zijn komst en dat hij de koning onmiddellijk zou bezoeken en om een <\/span>\u200b\u200b<\/span>publiek zou <\/span>vragen. We staan <\/span>\u200b\u200b<\/span>op van de tafel en volgen Mr. Meijerfelt, krassend voor de zwelling van mijn voeten, waarvan ik nog niet helemaal vrij ben geweest.<\/span><\/span><\/p>\n

Terwijl de heer Meijerfelt al meer dan een uur met de koning praat, ben ik met de heer D\u00fcben, commandant van het koninklijk hof, en heb ik verschillende dingen met hem besproken, ge\u00eberd door verschillende uitingen van gelukzaligheid. Dan, wanneer de heer Meijerfelt uit de koning komt, word ik geroepen en naar de koning geleid, in de Turkse rust, waartoe ik waarschijnlijk op deze manier heb gesproken:<\/span><\/p>\n

De slimste en krachtigste koning, mijnheer, mijnheer meest gracieuze!Het zal uw allerheiligste majesteit bekend zijn dat het nu precies een jaar is dat ik in het kamp van uw geheiligde majesteit ben geweest. En hoewel de geheime ministers van uw Majesteit me hebben gewaarschuwd om naar het Moskou-volk te gaan en een veilige doorgang wilden aanvragen, wilde ik dat niet alleen doen om constant respect en het meest bescheiden respect van mijn en het Hongaarse volk te tonen aan uw Majesteit.<\/span><\/p>\n

Omdat ik vandaag echter begrijp dat de barmhartige <\/span>wil van uw meest heilige majesteit deze is: laat me generaal Meijerfelt vergezellen naar Hongarije, ik wilde niet weggaan, uw majesteit niet begroeten. Ik bied daarom mijn majestueuze dankbaarheid aan uwe majesteit voor de meest genadige beslissing van onze verzoeken, voor het bieden van deze gelegenheid om terug te keren naar mijn superieuren, en voor honderd talers, onlangs aan mij, die zich voorbereiden op terugkeer naar mijn thuisland, verleend aan graaf Piper. Moge de meest welwillende God de meest genereuze beloning van uw grote genade voor uw koninklijke majesteit belonen, uw majesteit herstellen naar uw vroegere gezondheid en u gelukkig maken zodat het zijn huidige ongeval kan doorstaan <\/span>\u200b\u200b<\/span>met zijn moedige en heldhaftige geest, gebaseerd op de barmhartige wil van God goedheid, en geloof er vast in dat dit ongeval, ingevoegd na de voortdurende opeenvolging van overwinningen, de meest bekende gelegenheid zal zijn om hero\u00efsche deugd te ontwikkelen, dat zelfs de grootste ellende de beroemdste, de meest gekwelde maakt, zodat uw majesteit zich spoedig van mij en de onze bewust wordt evangelische staten <\/span>Ik mis geen religieuze gebeden om te vragen. <\/span><\/span><\/p>\n

Nu, Uwe Majesteit, ik beveel Gods genade, steeds opnieuw smekend, Uwe Majesteit om genadig onze gemartelde evangelische staten te herinneren en, als er iets is dat aan hen zou kunnen worden overgelaten, genadig achter te laten; ze zijn zeker zo soulvol voor je majesteit dat ik weet dat ze zichzelf de taken van hun grootste geluk zullen beschouwen als ze bij elke gelegenheid die dankbaar is, dankbaarheid aan je majesteit kunnen tonen. <\/span><\/p>\n

Zijne koninklijke majesteit antwoordde dat hij me bedankte voor mijn religieuze wensen en bewezen dienst; er is niets dat onze staten meer kan nalaten, maar hij belooft zijn genade aan hen. <\/span><\/p>\n

Toen ik dit hoorde, begon ik mijn verzoek in te dienen om de vrijlating van de heer Hermelin te bespoedigen en ik wilde op de voeten van zijne majesteit vallen om hem te redden. Toen zijne majesteit het verzoek hoorde, vroeg hij wie ik meenam. En toen ze Hermelina hoorde spreken, wilde ze weten waarom ik hem smeekte om vernederd te worden. <\/span><\/p>\n

Ik antwoordde dat ik daarom tussenbeide kom voor deze man, want ik weet veilig dat hij religieus <\/span>is en graag de evangelische religie wil beveiligen, en niet alleen zijn meest heilige majesteit, maar ook de mensen die hartelijk aan ons zijn toegewijd. Zijne majesteit antwoordde: “Als hij leeft, als hij leeft, zullen we hem veilig zo snel mogelijk bevrijden.” Toen, hem dankend voor deze genade, bevrijdde zijn majesteit, ondersteund door mijn handen, mijn lichaam, mij van haar opgewekte gezicht. <\/span><\/span><\/p>\n

Ik ging terug naar de herberg met Mr. Pohorsk\u00fd – die, ik weet niet om welke reden, niet uit de hal kwam voor een glimp van de koning – en met welke snelheid het kon worden gedaan, zorgden we voor de reisbehoeften en de Jood bracht ons onverwacht een tartaarmerrie we hebben verkregen, betalen twaalf talenten en zonder lange en valse woorden. <\/span><\/p>\n

Rond middernacht verwees de secretaris van de heer Meijerfelt, Bardili, mij zeer veel gezondheid door de heer D\u00fcben, meester van het koninklijk hof, en legde een zak geld voor mij in handen die bestemd was voor mijn reis in opdracht van de Koninklijke Majesteit. Ik was verbaasd over de boodschapper van het onverwachte, en ik kon zelfs geen persoon in de dikke duisternis kennen, maar toen hij de dank <\/span>hoorde, vertrok hij onmiddellijk. <\/span><\/span><\/p>\n

Toen de dag aanbrak, begon ik met de heer Pohorski te praten, bezig rond de wagen en paarden, om te spreken over de goddelijke voorzienigheid, die perfect werd onthuld aan mij, nu in slaap, en eerder vaker, aan haar wantrouwende en wantrouwende, en zijn filosofische reden, en , Ik stopte een zak vol dikke tenen en liet het voelen; toen hij hem zag, schrok hij om de verbazing te vertellen hoeveel het bevatte, maar ik leg het terug op de verplichte overweging van goddelijke voorzienigheid en overgave. Als we de dienaren van de heer Meijerfelt onmiddellijk op de weg zien, zijn we in naam van de Heer oneindig blij om een <\/span>\u200b\u200b<\/span>reis naar het zoete vaderland te maken, zoals Joden die met zoveel vreugde terugkeren uit de Babylonische ballingschap <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>713<\/span><\/a> ]<\/span> dat ze gelukkig leken te zijn ze dromen gewoon. <\/span><\/span><\/p>\n

Het was de dag van 20 augustus, bij het aanbreken van de dag vertrokken we <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>714<\/span><\/a>],<\/span> en op 22 augustus kwamen we rond 16.00 uur aan in de stad Iaa, vijfentwintig uur en evenveel mijlen. Zo groot was de drukte van generaal Meijerfelt. Bijna twee mijl van de stad Iasi moest een verre bevaarbare rivier, de Rod <\/span>genoemd, met een boot worden overwonnen. Het rijst op uit de Karpaten direct tegenover de Marmara-stoel, steekt het Galicische land over en neemt toe met de Cheremo\u0161-rivier en de Moldava-rivier <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>715<\/span><\/a> ]<\/span> dieper dan de speer, stroomt snel en irrigeert tussen de oevers. <\/span><\/span><\/p>\n

Ia is een stad tussen heuvels, met een buitengewoon en goed versterkt klooster op de aangrenzende heuvel <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>716<\/span><\/a> ],<\/span> die het uiterlijk van een kasteel voorstelt, maar de stad zelf is langwerpig, met kleine houten huizen, met de residentie van de hertog, niet te onderscheiden van anderen. De hertog van Moldavi\u00eb, bekend als de “huishouder”, heette Michal Voda Rakovica, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>717<\/span><\/a> ]<\/span> die, toen hij een brief ontving van een bender bass, een vat wijn en koopwaar naar de heer Meijerfelt stuurde en twee kapiteins begeleidde met vierentwintig soldaten. dat er geen gevaar meer is omdat hij onlangs de Moldavische heuvels van de bandieten heeft opgeruimd. Naast deze zesentwintig mensen, in Bender, kregen we een Turkse kapitein, aga genaamd, die in het dorp voor eten, drinken en verse paarden zorgde. <\/span><\/span><\/p>\n

Op 23 augustus vertrokken we van hier en op 25 bereikten we Su\u010dava, <\/span>ongeveer vijftien mijl verderop. Overal langs deze weg zagen we twee of drie dorpen, integendeel de meest verlaten woestenij, ontdaan van stenen en hout. De dorpen en dorpen van Polen, Litouwen en Oekra\u00efne, of Kozakie, zijn bijna allemaal hout en kunnen heel gemakkelijk alle gebouwde plaatsen verbranden en zo groot is de ontbering van al deze landen en de stenen die in het Prinsdom Noord-Ierland niet eens een paar goud zullen krijgen \u00e9\u00e9n rots, zelfs als u twintig of dertig mijlen aflegt. We zagen daar ook zelden verbrande stenen. In Moldavi\u00eb, dat dichter bij de heuvel ligt, niet zonder bewondering, hebben we echter stenen bruggen gezien die, volgens de Turkenorde, zelfs de kleinste rivieren overspanden. <\/span><\/span><\/p>\n

Su\u010dava ligt vijftien mijl van Jas, en uit het oosten heeft het een kasteel, dat ooit goed was versterkt, maar toen het onder de Turkse wet viel, werd het van alle kanten opgebroken. Ze genoot ook van de kerk, ongeveer vijftien, meestal verlaten en ingestort, evenals een herenhuis gebouwd van steen. Bijna alle andere huizen zijn van hout, of die ooit steen waren, liggen in de ru\u00efnes. Uit angst voor rebellie willen de Turken geen kastelen in deze regio hebben. De positie van de hertog van Moldavi\u00eb zelf is <\/span>echter ellendig, omdat geen dag veilig is voor zijn mede-westerlingen. Als een van hen de Clear Ottoman Port veel meer belooft dan de vastgestelde vergoeding, zullen ze de rang en rechten van de hertog bereiken en, in aanwezigheid van hun voorganger, het script dat hem door Jasna Porta is gegeven, uitdrijven en al zijn bezittingen in beslag nemen. <\/span><\/span><\/p>\n

Van Su\u010dava verhuisden we naar Kimpulung en kwamen daar de volgende dag aan, 26 augustus. <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>719<\/span><\/a> ]<\/span> Het is een stad gelegen aan de voet van de Moldovische heuvels, beginnend in Hongarije en zich uitstrekkend naar de Zwarte Zee, maar niet zo hoog als hier. We zijn echter opmerkelijk getoond door door de Moldavische woestenij te gaan en de naam van de Karpaten te behouden. Hoe dichter we bij Su\u010dava waren, hoe meer ze kwamen opdagen, en omdat ze zich ook in de breedte verspreidden, konden we in twee richtingen naar hen toe komen en ons grasbedden geven, en we vragen ons af: veilig. Onder de heuvels zijn verschillende herbergen, vanwege reizigers gebouwd in de buurt van de kasteelweg, waarin wijn, cognac, brood, kaas en boomfruit werden gevonden. Kimpulung heeft echter veel huizen, artistiek <\/span>gemaakt van sparren, evenals kopers van Ruthenians die verschillende goederen importeren uit Polen en Transsylvani\u00eb. <\/span><\/span><\/p>\n

Tot dusver is meneer Meijerfelt zeer geraadpleegd of hij zich een weg zou moeten banen door Transsylvani\u00eb of door de Moldavische heuvels; echter, bang dat de keizerlijke mannen die Transsylvani\u00eb met hun bemanningen vasthielden, hem niet zouden vasthouden totdat hij toestemming kreeg om vrij door Wenen te gaan en zijn weg door de heuvels te kiezen. Tegelijkertijd kwam hier een student, Samuel Meiss, een Transsylvani\u00eb uit Hermannstadt, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>721<\/span><\/a> ]<\/span>terugkerend van de academies naar zijn thuisland door Polen, en was de grondlegger en adviseur om geen zeer smalle en steile wegen naar Transylvani\u00eb te nemen. ruiters konden nauwelijks overwinnen. Hoewel het niet mogelijk was om door te gaan met auto’s, zelfs niet door de Moldavische heuvels, en we onze onderdelen hier tegen een lage prijs moesten verkopen, zouden we de onderdelen weggooien. Voor ons, gekocht voor zes Rijngoud, konden we nauwelijks meer dan \u00e9\u00e9n zadel bereiken, houten en kaal en waar, met veel verzoeken. <\/span><\/span><\/p>\n

Nu alle zesentwintig mensen eindelijk zijn verzameld <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>722<\/span><\/a> ]<\/span>om ons te begeleiden, en de Turkse aga beval om verse paarden uit de smokkelaars van Kimpulun te halen, eerst los te laten, weggevoerd waar ze maar konden grijpen, aan boord van onze weg en de rivier Moldova oversteken meer dan een dag eerder bevinden ze zich tussen Su\u010dava en Kimpulung, waar ze ons tien keer aanbood om over te steken. En om te voorkomen dat we vaker tegen de bergstroom moesten vechten, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>723<\/span><\/a> ]<\/span>moesten we paden kiezen en prte, stapten over een steile heuvel met meer geiten dan paarden. <\/span><\/span><\/p>\n

Al snel beklommen we een hoge heuvel waaruit een andere, een grotere, wiens nok als we passeerden, mijn paard, anders heel sterk, twee of drie keer gedraaid, uit elkaar gedraaid voor veel uitputting. Toen we onze paarden een uur rustten, krabben we onszelf op de hoogste berg en rusten we na zonsondergang onder dennentakken, die we hebben versterkt met de meest hardnekkige, tweedaagse regenbui door regenjassen en tapijten, maar een ijdele inspanning omdat al onze kleding waren doorweekt met deze dag- en nachtregeners en de uitgeputte paarden profiteerden veel meer. <\/span><\/p>\n

Met de eerste dageraad naderen we de hogere heuvel van alle anderen, en totdat we denken dat er niets meer is nadat het voorbij is, zie, we zullen een andere zien vanaf de eerste steiler, en we hebben al gedacht dat we de wolkengrens zullen raken. <\/span><\/p>\n

Afgezien van de voortdurende stortbui waren er nog andere moeilijkheden. Waar onze heuvels de hoogste waren, waren we bang voor outlaws, maar we geloofden dat ze bang waren door een aantal reizigers en dat ze weggingen naar de schaduwrijke bergen toen ze kwamen opdagen voor hun leidende bewakers om onze gidsen te zien. Op deze hoge heuvels was ons pad gehuld <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>726<\/span><\/a> ] met<\/span> schaduwrijke hoogste bomen om de aanval van de vijand uit te stellen; de benen van de paarden die naar de ene kant liepen en de andere de kuilen uitgraven en vervolgens met water vulden, en de paarden, ergens anders tot hun knie\u00ebn, werden ertoe gebracht om in hen op te stijgen, omdat ze geloofden dat deze kuilen, op dezelfde afstand opgegraven, gekruist waren, of ze wilden ze omzeilen, ze moesten over de toppen van dikke bomen springen, of ze liepen in schaduwrijke struiken. Maar waar noch een put noch een hoge <\/span>boom was, waren er zeker enkele van de moeilijkste om de kei te overwinnen. Toen onze gidsen niet konden klauteren, op hun paarden rijdend, waren ze meer gesleept dan ze liepen, met behulp van paardenstaarten om te helpen; maar zelfs zonder het leven in gevaar te brengen, was het niet veilig om voor langere afstand van anderen weg te gaan. <\/span><\/span><\/p>\n

Op de bergkammen van deze bergen ontmoetten we verschillende kuruc, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>727<\/span><\/a> ]<\/span>gestuurd naar een Moldavische boer die ons instrueerde over de stand van zaken in hun thuisland. <\/span><\/span><\/p>\n

Waar we echter moesten afdalen in de valleien van Marmaros, daalden deze even steil af als nauwelijks daken van huizen; om het te overwinnen, moesten we heen en weer gaan, en als het in zo’n plotselinge plotselingheid niet toegestaan <\/span>\u200b\u200b<\/span>was om van paarden af <\/span>\u200b\u200b<\/span>te komen, geloof ik, verzwakt door de langdurige dysenterie en steilheid van de weg. met zijn Zweedse zadel, zonder staartriem, reed hij naar het hoofd van het paard, hoewel ik een goedgordelzadel had. Ik werd echter bijgestaan <\/span>\u200b\u200b<\/span>door een paar mannen, aangemoedigd door vooraf afgetrokken groschen. <\/span><\/span><\/p>\n

Toen we al deze moeilijkheden hadden overwonnen, stroomde een <\/span>gemorste en behoorlijk diepe stroom door ons <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>729<\/span><\/a> ]<\/span> die, toen we heel vaak passeerden, de Marmara-bodem bereikten, waar we een bewaker van Rakoczi-soldaten vonden, van wie een de ruiter had van tevoren onze aankomst aangekondigd en haastte zich naar het dorp Borshch, waar ik een voorhoede moest doen met Pohorsky en onze vier Wallachi\u00ebrs. <\/span><\/span><\/p>\n

En dit zijn dus de Moldavische heuvels, die Polen scheiden van Transsylvani\u00eb, omsloten door aaneengesloten zeer hoge en zeer steile ruggen die bijna uit de zeer Zwarte Zee opstijgen en worden gebogen door verschillende bochten naar Hongarije, terwijl hun valleien worden herleefd door talloze kreken die gedenkwaardig zijn. kouder water, maar ook een stroom water, die grotere stenen en bomen sleept en tussen zeer hoge heuvels loopt – en dit zijn gedenkwaardige wegen, steile en drukke dichte struiken, en daarom zijn er waterpassages die niet gemakkelijk in de ogen vallen. <\/span><\/p>\n

Er is gemeld dat de bergkammen van deze bergen zo koud zijn dat ze nauwelijks toelaten dat sneeuwherders elkaar gedurende twee maanden, minder dan twee maanden, solderen. Ik kan ze niet voldoende weergeven met pen en tong, en om ze te <\/span>overwinnen, zou ik willen dat het geiten waren in plaats van christelijke mensen, maar wilde geiten of honden, Turken en wijnstokken, of veroordeelde dood veroordeeld; Ik dank God, want ik heb ze met behulp van zichzelf in twee volle dagen overtroffen, op dezelfde dag van mijn lichamelijke verjaardag, op 28 augustus <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>731<\/span><\/a> ],<\/span> die ik zesenveertig jaar van mijn leeftijd, maar zevenenveertig koos. Zeker als de dag van mijn geboorte was voor de Tataarse inval. 1663 <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>732<\/span><\/a> ]<\/span> en de verwoesting van de troon van Trencin door vuur en het zwaard van mij, geboren op de vlucht, erg gevaarlijk en bijna fataal, dus zelfs deze dag was gevaarlijk voor zoveel ongelukken en herinnerde me mijn hele leven. <\/span><\/span><\/p>\n

In het dorp Borsi wees de kapitein van de plaats ons verschillende huizen toe, waarin we wachtten op verdere bevelen van de heer Podzupan <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>733<\/span><\/a> ],<\/span> aan wie de heer Pohorsky was gestuurd. De volgende dag arriveerde de bediende, die twee flessen goede wijn bracht, wiens verslinding, geassocieerd met Hongaars eten en gezondere lucht, me volledig vrijspeelde en me bevrijdde van mijn dysenterie tot de buitengewone verbazing van generaal Meijerfelt, voor meer zuur voedsel, dan kaas gekookt in melk en de Hongaarse bryndza <\/span>verdreef de kracht van de ziekte waarvan hij geloofde dat deze kon worden teruggedreven door de tegenovergestelde methode, altijd volgens mijn Bender’s belofte, mij en mijn metgezel aan mijn tafel, versierd met zoete saus, suiker en rozijnen, en dwong zelfs om tegen te trouwen zoetere dingen. <\/span><\/span><\/p>\n

Op 30 augustus, volgens het bevel van de heer Pod\u017eupan, die vervolgens in het landhuis verbleef en daarom zijn afwezigheid rechtvaardigde, was onze gids de minister <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>735<\/span><\/a> ]<\/span> na de vrijlating van de eerste leiders, van wie de bender aga twintig dukaten ontving als compensatie voor zijn pensioen en trouwe diensten. , <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>736<\/span><\/a> ]<\/span> \u00e9\u00e9n paar geweren en \u00e9\u00e9n artistiek gemaakt Engels horloge, maar Moldovische Murza ontving tien dukaten van dezelfde Mr. Meijerfelt, een jood, die talenkennis bij de Bender Agu had, ontving acht gouden munten, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>737<\/span><\/a> ] de<\/span>andere vierentwintig mannen <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>738<\/span><\/a> ]<\/span> ze kregen elk drie dikke tenen, en dus kregen ze allemaal ongeveer driehonderd rhen goud, behalve een horloge dat minstens veertig talers kostte, en wapens die nauwelijks voor tien talers konden worden gekocht. De dienaar, die ons een halve dag vergezelde, kreeg twee goud, maar stelde in zijn plaats een van de samenzwerende kameraden van de <\/span>beroemde Marmaroska aan, die ons naar de hooggeboren undercloop leidde, wachtend op de komst van de heer Meijerfelt in Siget, vijf mijl van Bors. <\/span><\/span><\/p>\n

Deze mijlen <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>739<\/span><\/a> ]<\/span> waren zo groot dat, hoewel we begin <\/span>3<\/span>1 augustus waren vertrokken en de diepe nacht in waren gegaan, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>740<\/span><\/a> ],<\/span> we geen drie mijl konden maken, paarden staken, en de volgende dag in Sigeto aankwamen, 1 September, rond negen uur ’s ochtends. De heer Podzupan Frantisek Darvay ontving ons heel eerlijk en we brachten deze dag hier door. Het viel op de veertiende zondag van de Drie-eenheid, waarin de jeugd van de gereformeerde religie de gehoorzame heer Meijerfelt eerde met zingen en korte schuldgevoelens en zes talenten van hem ontving. In de Hongaarse taal presenteerde ze slechts twee verzen uit Davids Psalter, met een verhoogde en langzamere stem, met de gebruikelijke hervormde woorden, en voegde een paar Latijnse woorden toe waarop de heer Meijerfelt antwoordde door mijn interpretatie. <\/span><\/span><\/p>\n

Op 2<\/span> september<\/span> [ <\/span><\/span><\/a>741<\/span><\/a> ]<\/span> nam de bemanning van de heer Meijerfelt zijn koets en bracht hem naar zijn adellijke herenhuis in het dorp Vajnag, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>742<\/span><\/a> ]<\/span> toen we de beroemdste Hongaarse <\/span>rivier Tisza, in het Latijn, overstaken naar Tibiscus. In dit dorp werden we ontvangen door de waardigste dienaar van het avondmaal, aan wie de heer Meijerfelt mevrouw Darvaycka een gouden ring gaf, onderbroken door het portret <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>743<\/span><\/a> ] van<\/span> zijn koning Karel. <\/span><\/span><\/p>\n

Er waren verschillende expats uit Seven, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>744<\/span><\/a> ]<\/span> onder wie de heer J\u00e1n Areltt, Saksisch in Sas, een bureaucraat burgher, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>745<\/span><\/a> ]<\/span>een vertrouwenspersoon van de slimste Prins van Zeven, Francis R\u00e1k\u00f3czi. Met de heer Meijerfelt begroetten we ook graaf Michael Mike\u0161 de Z\u00e1bo\u013e, Sikula <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>746<\/span><\/a> ]<\/span> en generaal, en ik ontmoette graaf John Bethlen, die uit een oude Bethlen-familie kwam en, net als Areltt, een serieuze, geleerde man en zijn oude leeftijd is siert deugd. Areltt was zeer tevreden met mijn komst en administratie en smeekte me om mijn vriendschap met brieven voort te zetten. <\/span><\/span><\/p>\n

Op <\/span>3 september<\/span>, toen we de commissaris ontvingen, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>747<\/span><\/a> ]<\/span>vertrokken we van de ondergeroofde man en lunchten in de stad Khust, die een heersend kasteel heeft op de hogere heuvel van de stad, en valt onder de wet van Marmaros. de krukken werden gescheiden van Hongarije <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>748<\/span><\/a> ] <\/span>door het recht van wapen, en genieten tot op de dag van vandaag de <\/span>titel: meesters van delen van het Koninkrijk Hongarije. <\/span><\/span><\/p>\n

Historici noemen deze ontlasting Marmatia, die het begin van Tis vormt en genieten van zoutmijnen waarin het marmerachtige zout <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>749<\/span><\/a> ]<\/span> wordt gedolven, in een zodanige hoeveelheid dat het genoeg zou zijn voor de hele Scythia. <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>750<\/span><\/a> ]<\/span> Er wordt ook gezegd dat in deze mijnen het zout verhardt tot de meest artistieke vorm van amforen, kommen, zoutvaatjes en andere bruikbare containers. Vandaag, na de Tisza, wordt het Marmara-zout getransporteerd naar Tokaj en naar door de Turkse overheid erkende regio’s, en ook naar verschillende delen van Hongarije, waardoor het jaarlijkse inkomen van deze mijnen aan de Prins van Zeven kan worden beoordeeld. <\/span><\/span><\/p>\n

Tegelijkertijd vielen de keizerlijke stad Zeven binnen, gesproken door Nagy B\u00e1nya, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>751<\/span><\/a> ]<\/span> genietend van de beste goudmijnen, en toen ze de lokale burgemeester en pastoor van de gereformeerde religie namen, keerden ze terug naar die van hen in Bystrice. maar ze waren nauwelijks vier mijl verwijderd van Banya, namen ze gevangen. <\/span><\/span><\/p>\n

Op <\/span>3 september<\/span> kwamen we echter aan in een dorp <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>752<\/span><\/a> ]<\/span>twee mijl van Khust, <\/span>verlaten door bewoners voor dagelijkse uitgaven aan een vervagend leger. Op <\/span>4 september<\/span> wachtten we niet op een geavanceerde dag, en eerst kwamen we naar Kir\u00e1lyh\u00e1za, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>753<\/span><\/a> ]<\/span> waar we het Nyal\u00e1b-kasteel zagen liggen, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>754<\/span><\/a> ]<\/span> van waar we aankwamen in Nagy Sz\u00f6l\u00f6s, <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>755<\/span><\/a> ]<\/span> wiens inwoners dachten dat we keizerlijke soldaten waren terwijl ze Transsylvani\u00eb vasthielden, verzamelden ze hun rugzakken en probeerden ze naar de naburige bergen te vluchten. Hier hebben we geluncht met een notaris en ons verfrist van een weduwe van Per\u00e9nyi\u010dka <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>756<\/span><\/a> ]<\/span> gestuurd door twee flessen goede wijn, zelfs de zoetste druiven, ook frambozen en perziken die onze Meijerfelt nog nooit eerder had gezien. <\/span><\/span><\/p>\n

In deze stad zijn de kostbare herenhuizen van de oversten van de Per\u00e9nyi, afstammelingen van de Peter Per\u00e9nyi <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>757<\/span><\/a> ],<\/span> die de eerste beschermheilige van de protestanten van Hongarije was en, met zijn palatine achting in het vroege begin van de hervorming van Luther, de protestantse affaire in zijn landgoederen zeer steunde. <\/span><\/span><\/p>\n

Reeds in Nagy Sz\u00f6l\u00f6s hebben we veel wijngaarden gezien, maar de vorst van de afgelopen winter is zo erg geweest dat veel wijnstokken zijn opgedroogd en op veel <\/span>plaatsen geen of niets of weinig druiven konden opleveren. Rond de zonsondergang kwamen we aan in een dorp <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>758<\/span><\/a> ]<\/span> dat onder een heuvel lag, en toen de nacht op <\/span>5 september<\/span>overging, werd ik, met de secretaris van de heer Pohorsk\u00fd en Meijerfelt, Bardili genoemd, van tevoren naar Mukachevo gestuurd om de prins te vragen de duidelijkheid van de veilige [overgang]. <\/span><\/span><\/p>\n

*<\/span><\/p>\n

Vertaling door<\/span> Olof Hermelin in een handgeschreven brief gericht aan Daniel Krman, gebonden tussen de 412e en 413e pagina’s van Itineraria. <\/span><\/span><\/p>\n

* <\/span><\/p>\n

Meest waardige en meest natuurlijke heer! <\/span><\/p>\n

Het is niet eenvoudig om de reden te vinden waarom onze kolonel <\/span>[ <\/span><\/span><\/a>759<\/span><\/a> ]<\/span> u niet zou toelaten, bereid en bereid om alles tegelijkertijd te dragen. Ik vermoed dat er iets is dat tot nu toe niet kon worden vervaagd. Tot nu toe heb ik spijt van uw deal: en ik wou dat ik het kon verzachten! Hier zal het moeilijk voor je zijn om de escort te krijgen voordat de kolonel terugkeert. Ze denken dat wanneer je dit onderzoek doet, je je weg veiliger zult maken. Het is <\/span>waar dat het vervelend is om die tijd te wachten: maar ik zie dat er nauwelijks ander advies is. Zolang de Zaporizi’s hun bemanning op de Dnjepr houden, hoop ik dat de overtocht altijd vrij zal zijn; maar zonder de juiste begeleiders aan de woestenij van de vlakte beginnen, zal zwaar onoplettend zijn. Deze zijn dertig kilometer lang afgelegd totdat de rivier de Bugu arriveert, vanwaar de reis naar Moldavi\u00eb drie dagen duurt. Zeker een enorme afstand, zelfs als het rechtdoor gaat. Waarvan, wanneer het nodig wordt om vaker te bewegen om onzekere of minder betrouwbare plaatsen te vermijden, de inspanning zal verdubbelen. Ik wil u echter verzekeren dat ik alle hulp zal geven die ik wens om uw wensen te behagen; hoewel ik nog steeds niet zie wat ik hieraan kan doen. Wees gezond. <\/span><\/span><\/p>\n

De meest waardige naam is de meest respectvolle dienaar Olof Hermelin <\/span><\/p>\n

Gedaan te Buda\u0161\u00edn, op 17 april 1709. <\/span><\/p>\n

Omgekeerd adres: <\/span><\/p>\n

De meest waardige en meest natuurlijke man, de heer Daniel Kerman, de opzichter van de evangelische kerken in <\/span>Hongarije, de meest gerespecteerde.<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n
\n

Gust\u00e1v Viktor\u00fd<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

[<\/span>711<\/span><\/a>] <\/span>K\u00fdm sme sa zotavovali na na\u0161ej hospode<\/span> \u2014 pod\u013ea za\u010diatku nasleduj\u00faceho odstavca: \u201eNasleduj\u00faceho d\u0148a, 19. augusta\u201c pripad\u00e1 tu nasleduj\u00faci de\u0148 na 18. august<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>712<\/span><\/a>] <\/span>za sto toliarov, ned\u00e1vno mne\u2026 udelen\u00fdch p\u00e1nom gr\u00f3fom Piperom<\/span> \u2014 ide tu o dar, ktor\u00fd dostal Krman 10. apr\u00edla 1709<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>713<\/span><\/a>] <\/span>podobn\u00ed \u017eidom, navracaj\u00facim sa z babylonsk\u00e9ho zajatia<\/span> \u2014 nar\u00e1\u017eka na 1. a 2. ver\u0161 126. \u017ealmu, v ktorom sa vyjadruje rados\u0165 \u017eidovsk\u00e9ho n\u00e1roda nad n\u00e1vratom, ktor\u00fd im z babylonsk\u00e9ho zajatia r. 538 pred n. l. povolil perzsk\u00fd panovn\u00edk K\u00fdros<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>714<\/span><\/a>] <\/span>Bol de\u0148 20. augusta, na \u00fasvite ktor\u00e9ho sme odi\u0161li<\/span> \u2014 touto vetou sa za\u010d\u00edna Krmanovo podanie desa\u0165d\u0148ov\u00e9ho pochodu (20. \u2014 29. augusta), na ktorom Meijerfeltov konvoj pre\u0161iel vy\u0161e 400 km. Priebeh cesty z Bendier do Jasov pod\u013ea Bardiliho je v kr\u00e1tkosti tento: 20. augusta pre\u0161li cez dve dediny, v tretej nocovali na tr\u00e1ve pod hol\u00fdm nebom; 21. augusta vyrazili o 4. hod. r\u00e1no, nenatrafili na nijak\u00fa dedinu, popoludn\u00ed odpo\u010d\u00edvali v osamelom hostinci, potom pokra\u010dovali v ceste do 7. hod. ve\u010der, nocovali v hore pri potoku; 22. augusta vyrazili zav\u010das r\u00e1na, okolo poludnia pri\u0161li k Prutu, popoludn\u00ed do\u0161li do Jasov, kde prenocovali.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>715<\/span><\/a>] <\/span>zv\u00e4\u010d\u0161uje sa riekou \u010ceremo\u0161 a Moldava<\/span> \u2014 rieka \u010ceremo\u0161 tvorila hranicu medzi Bukovinou a Hali\u010dou; Moldava <\/span>nie je pr\u00edtokom Prutu, ale Seretu<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>716<\/span><\/a>] <\/span>na susednom kopci m\u00e1 neoby\u010dajn\u00fd a dobre opevnen\u00fd kl\u00e1\u0161tor<\/span> \u2014 je to kl\u00e1\u0161tor-pevnos\u0165 Cet\u0103\u0163uia, postaven\u00e1 r. 1672, bohat\u00e1 na v\u00fdtvarn\u00e9 a stavebn\u00e9 pamiatky<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>717<\/span><\/a>] <\/span>Moldavsk\u00fd vojvoda\u2026 mal meno Michal Voda Rakovica<\/span> \u2014 Voda je titul vojvodu; Rakovica pre podozrenie, \u017ee mal styky s Rusmi, bol zbaven\u00fd hodnosti u\u017e r. 1709<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>718<\/span><\/a>] <\/span>na sprievod ustanovil dvoch kapit\u00e1nov s dvadsiatimi \u0161tyrmi vojakmi<\/span> \u2014 tento Krmanov \u00fadaj je chybn\u00fd. Krman tu spo\u010d\u00edtava 20 \u0161v\u00e9dskych vojakov a ich kapit\u00e1na, ktor\u00ed patrili do konvoja u\u017e z Bendier, so 4 Valachmi a ich kapit\u00e1nom, ktor\u00ed doplnili konvoj a\u017e v Jasoch, a tak vznik\u00e1 chybn\u00fd \u00fadaj, akoby cel\u00fd tento sprievod bol ustanovil a\u017e Rakovica v Jasoch. Jadrom konvoja bol trin\u00e1s\u0165\u010dlenn\u00fd zbor d\u00f4stojn\u00edkov, ktor\u00fd tvorili: 1. gener\u00e1lmajor Meijerfelt, 2. Johan L\u00f6wenheim, gener\u00e1lny sudca, 3. Kristian Binnet, kapit\u00e1n gardy, 4. J. W. Bardili, Meijerfeltov tajomn\u00edk, 5. Jakub Vallrave, kr\u00e1\u013eovsk\u00fd drabant, 6. Kristian Oxhufvud, kr\u00e1\u013eovsk\u00fd drabant, 7. Robert Gust\u00e1v Frahser, drag\u00fansky kapit\u00e1n z Hjelmovho pluku, 8. Fridrich Arnkiel, rotmajster \u00d6rnstedtovho pluku, 9. Peter Rydell, dvorn\u00fd kazate\u013e, 10. Peterson, kapit\u00e1n kr\u00e1\u013eovsk\u00fdch drag\u00fanov, 11. Karol Piper, kapit\u00e1n V\u00e4stmanlandsk\u00e9ho pluku, 12. Johan de Gerten, plukovn\u00edk Smalandsk\u00e9ho pluku, 13. Aron Holm, sudca toho ist\u00e9ho pluku. Tento zbor sprev\u00e1dzalo 20 radov\u00fdch vojakov na \u010dele s kapit\u00e1nom, ako sprievodcu pripojil bendersk\u00fd ba\u0161a agu s tlmo\u010dn\u00edkom a napokon spolucestuj\u00faci boli Krman s Pohorsk\u00fdm, teda spolu 38 os\u00f4b. <\/span>K tomuto sprievodu pripojil Rakovica kapit\u00e1na.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>719<\/span><\/a>] <\/span>Zo Su\u010davy sme pohli do Kimpulungu a do\u0161li sme ta nasleduj\u00faceho d\u0148a, 26. augusta<\/span>\u2014 dnes: C\u00e2mpulung Moldovenesc. <\/span>Konvoj 25. augusta cez Su\u010davu precestoval a nocoval len za \u0148ou.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>720<\/span><\/a>] <\/span>P\u00e1n Meijerfelt sa doteraz ve\u013ea radil<\/span> \u2014 v Kimpulungu bola porada, kadia\u013e maj\u00fa \u010falej cestova\u0165. Z Kimpulungu bolo mo\u017en\u00e9 prejs\u0165 do Sedmohradska priesmykom Borgoprundsk\u00fdm, konvoj si v\u0161ak vybral cestu cez priesmyk Stiolsk\u00fd, le\u017eiaci vo v\u00fd\u0161ke 1418 m n. m.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>721<\/span><\/a>] <\/span>\u0161tudent\u2026 z Herman\u0161tadtu<\/span> \u2014 dne\u0161n\u00fd Sibiu<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>722<\/span><\/a>] <\/span>Ke\u010f sa teraz kone\u010dne posch\u00e1dzalo v\u0161etk\u00fdch dvadsa\u0165\u0161es\u0165 os\u00f4b<\/span> \u2014 t\u00fdmito slovami sa za\u010d\u00ednaj\u00fa udalosti 27. augusta<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span><\/a>723<\/span><\/a>] <\/span>A aby sme \u010dastej\u0161ie nemuseli bojova\u0165 proti bystrine<\/span> \u2014 t\u00fdmito slovami sa za\u010d\u00edna opis deja 28. augusta, hoci prv\u00fd \u00fasvit tohto d\u0148a spom\u00edna Krman a\u017e na nasleduj\u00facej strane<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>724<\/span><\/a>] <\/span>po z\u00e1pade slnka odpo\u010d\u00edvame pod jed\u013eov\u00fdmi kon\u00e1rmi<\/span> \u2014 pr\u00edchod na sedlo Stiolsk\u00e9ho priesmyku<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>725<\/span><\/a>] <\/span>Kde boli na\u0161e kopce najvy\u0161\u0161ie, b\u00e1li sme sa zbojn\u00edkov<\/span> \u2014 cel\u00e1 t\u00e1to veta, ako aj predch\u00e1dzaj\u00faci odstavec, za\u010d\u00ednaj\u00fa sa slovami \u201eS prv\u00fdm \u00fasvitom\u201c, neopisuje udalosti d\u0148a, nasleduj\u00faceho za noc\u013eahom pod jed\u013eov\u00fdmi kon\u00e1rmi, ale je pr\u00edkladom Krmanovho dodato\u010dn\u00e9ho vracania sa k udalostiam u\u017e op\u00edsan\u00fdm<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>726<\/span><\/a>] <\/span>Na t\u00fdchto vysok\u00fdch vrchoch bol n\u00e1\u0161 chodn\u00edk zahatan\u00fd<\/span> \u2014 prek\u00e1\u017eky na ceste, najm\u00e4 balvany a ko\u0148mi <\/span>vy\u0161liapan\u00e9 jamy spom\u00edna Bardili a\u017e po noci na sedle priesmyku pri zostupe z h\u00f4r. Pod\u013ea toho by t\u00e1to Krmanova veta patrila u\u017e k opisu deja 29. augusta, k\u00fdm nasleduj\u00faca veta hovor\u00ed o strmom v\u00fdstupe, teda o deji z 28. augusta. Av\u0161ak preto\u017ee 28. augusta musel konvoj prekon\u00e1va\u0165 v\u00fdstupy i zostupy, je rovnako dobre mo\u017en\u00e9, \u017ee tentoraz nie Krman, ale Bardili pren\u00e1\u0161a pozorovanie predch\u00e1dzaj\u00faceho d\u0148a na de\u0148 nasleduj\u00faci.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>727<\/span><\/a>] <\/span>Na hrebe\u0148och t\u00fdchto h\u00f4r sme stretli nieko\u013ek\u00fdch kurucov<\/span> \u2014 stretnutie s nimi v de\u0148 v\u00fdstupu (28. aug.) kladie Bardili na za\u010diatok d\u0148a, a to na prvom hrebeni, na ktor\u00fd sa dostali z \u00fadolia rieky Bistri\u0163a a na ktorom sa otv\u00e1rala hora, a p\u00ed\u0161e: \u201eStretli sme nieko\u013ek\u00fdch Uhrov, ktor\u00fdch sme nepokladali za najlep\u0161\u00edch, ale na na\u0161e ot\u00e1zky, odkia\u013e s\u00fa a kam id\u00fa, dali n\u00e1m dobr\u00fa odpove\u010f, \u017ee toti\u017e id\u00fa z Uhorska do Moldavska.\u201c Hne\u010f zat\u00fdm p\u00ed\u0161e Bardili o sala\u0161i, ktor\u00fd tam uvidel, a vysvet\u013euje, pre\u010do obyvatelia vyh\u00e1\u0148aj\u00fa ovce a\u017e sem. Krmanovi nebol sala\u0161 nijakou zvl\u00e1\u0161tnos\u0165ou, preto sa o \u0148om ani nezmie\u0148uje.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>728<\/span><\/a>] <\/span>Kde sme v\u0161ak museli zostupova\u0165 do marmaro\u0161sk\u00fdch dol\u00edn<\/span> \u2014 touto vetou sa za\u010d\u00edna opis deja 29. augusta<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>729<\/span><\/a>] <\/span>be\u017eala n\u00e1m v \u00fastrety\u2026 dos\u0165 hlbok\u00e1 bystrina<\/span> \u2014 je to rie\u010dka Vi\u015faul<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>730<\/span><\/a>] <\/span>kde sme na\u0161li str\u00e1\u017e r\u00e1k\u00f3cziovsk\u00fdch vojakov<\/span> \u2014 pod\u013ea Krmanovho podania sa d\u00e1 uzatv\u00e1ra\u0165, \u017ee po stretnut\u00ed s r\u00e1k\u00f3cziovskou str\u00e1\u017eou cel\u00fd konvoj zastal na ceste do Bor\u0161e pokra\u010doval a\u017e potom, ke\u010f kapit\u00e1n v Bor\u0161i po prijat\u00ed Krmanovho predvoja vr\u00e1til posla s povolen\u00edm vstupu do Bor\u0161e<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>731<\/span><\/a>] <\/span>sam\u00e9ho d\u0148a svojich telesn\u00fdch naroden\u00edn, 28. augusta<\/span> \u2014 tieto slov\u00e1 s\u00fa najspo\u013eahlivej\u0161\u00edm Krmanov\u00fdm \u00fadajom d\u0148a jeho narodenia; pod telesn\u00fdmi narodeninami treba rozumie\u0165 rodn\u00fd de\u0148 na rozdiel od \u201educhovn\u00fdch naroden\u00edn\u201c, t. j. od d\u0148a krstu, ktor\u00fdm bol 2. sept. 1663<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>732<\/span><\/a>] <\/span>tat\u00e1rsky v\u00fdpad r. 1663<\/span> \u2014 podrobnej\u0161ie o tom v \u017eivotopise Daniela Krmana<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>733<\/span><\/a>] <\/span>sme vy\u010dk\u00e1vali \u010fal\u0161ie nariadenia p\u00e1na pod\u017eupana<\/span> \u2014 t\u00fdmto pod\u017eupanom bol Franti\u0161ek Darvay, ktor\u00fd sa ako pr\u00edvr\u017eenec R\u00e1k\u00f3cziho stal pod\u017eupanom Marmaro\u0161skej stolice r. 1706. Mo\u017eno predpoklada\u0165, \u017ee Krman s Pohorsk\u00fdm a s Valachmi pri\u0161li do Bor\u0161e skoro popoludn\u00ed, tam sa dozvedeli, \u017ee pod\u017eupan je pr\u00e1ve v sl\u00fa\u017enovskom, t. j. v okresnom s\u00eddle, a preto\u017ee pr\u00edchod \u0161v\u00e9dskeho konvoja bol v\u00e1\u017enou udalos\u0165ou, Pohorsk\u00fd hne\u010f pokra\u010doval v ceste za pod\u017eupanom. T\u00fdmto \u00fadajom sa v Krmanovom podan\u00ed kon\u010d\u00ed opis udalost\u00ed 29. augusta.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>734<\/span><\/a>] <\/span>Nasleduj\u00faceho d\u0148a priletel sl\u00fa\u017eny<\/span> \u2014 t. j. administrat\u00edvny \u00faradn\u00edk v starom stoli\u010dnom a okresnom zriaden\u00ed<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>735<\/span><\/a>] <\/span>D\u0148a 30. augusta\u2026 bol na\u0161\u00edm sprievodcom onen sl\u00fa\u017eny<\/span> \u2014 v tejto vete slovo \u201esprievodca\u201c nemo\u017eno ch\u00e1pa\u0165 doslovne, ale v zmysle \u201eopatrovn\u00edk\u201c, ktor\u00fd \u201epreuk\u00e1zal cudzincom v\u0161etku zdvorilos\u0165, ozn\u00e1mil ich pr\u00edchod pod\u017eupanovi a rozk\u00e1zal, aby im vo v\u0161etk\u00fdch obciach preukazovali v\u0161emo\u017en\u00fa podporu a obstarali bezpe\u010dn\u00fd a slobodn\u00fd sprievod\u201c. Odmena, ktor\u00fa sl\u00fa\u017eny dostal, platila za pol d\u0148a t\u00fdchto slu\u017eieb a nie za pol d\u0148a cestovn\u00e9ho sprievodu.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>736<\/span><\/a>] <\/span>moldavsk\u00fd murza v\u0161ak dostal\u2026 desa\u0165 duk\u00e1tov<\/span> \u2014 ak je tento Krmanov \u00fadaj spr\u00e1vny, <\/span>d\u00e1 sa pod\u013ea v\u00fd\u0161ky odmeny uzatv\u00e1ra\u0165, \u017ee tento murza \u0161iel s konvojom u\u017e z Jasov a \u017ee Bardilim spom\u00ednan\u00e9 v\u00fdmeny sprievodcu v Su\u010dave a Kimpulungu sa t\u00fdkali iba spom\u00ednan\u00fdch \u0161tyroch Valachov<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>737<\/span><\/a>] <\/span>\u017eid\u2026 dostal osem zlat\u00fdch minc\u00ed<\/span> \u2014 t. j. duk\u00e1tov; po\u013en\u00e1 kancel\u00e1ria Karola XII. na tureckom \u00fazem\u00ed zamestn\u00e1vala viacer\u00fdch tlmo\u010dn\u00edkov \u2014 \u017eidov<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>738<\/span><\/a>] <\/span>ostatn\u00ed dvadsiati \u0161tyria mu\u017ei\u2026<\/span> \u2014 Krman sa tu prid\u0155\u017ea svojho predo\u0161l\u00e9ho \u00fadaja, ktor\u00fd poklad\u00e1me za s\u00fa\u010det po\u010dtu Valachov s po\u010dtom \u0161v\u00e9dskych radov\u00fdch vojakov<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>739<\/span><\/a>] <\/span>Tak\u00e9 ve\u013ek\u00e9 boli tieto m\u00edle<\/span> \u2014 nad ve\u013ekos\u0165ou t\u00fdchto m\u00ed\u013e sa pozastavuje aj Bardili a podobne ako Krman ud\u00e1va, \u017ee toho d\u0148a nepre\u0161li viacej ako tri m\u00edle. T\u00e1to vzdialenos\u0165 bola ozna\u010dovan\u00e1 m\u00ed\u013eov\u00fdmi kame\u0148mi pod\u013ea starej uhorskej miery, v ktorej sa jedna uhorsk\u00e1 m\u00ed\u013ea rovnala dvom nemeck\u00fdm.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>740<\/span><\/a>] <\/span>postupovali do hlbokej noci<\/span> \u2014 Bardili ud\u00e1va, \u017ee cestovali desa\u0165 hod\u00edn, a to cez Targumen (rum.: Dragomire\u015fti), nocovali v nemenovanej dedine<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>741<\/span><\/a>] <\/span>D\u0148a 2. septembra<\/span> \u2014 Krmanovo podanie vyvol\u00e1va dojem, akoby sa v\u0161etky udalosti, op\u00edsan\u00e9 v dvoch odstavcoch a\u017e po slov\u00e1 \u201eD\u0148a 3. septembra\u2026\u201c boli odohrali vo Vajnagu. Pod\u013ea Bardiliho podania sa v\u0161ak zd\u00e1, \u017ee n\u00e1v\u0161teva gener\u00e1la Mike\u0161a a zozn\u00e1menie s gr\u00f3fom Bethlenom sa stali pred popolud\u0148aj\u0161\u00edm prevozom cez Tisu, a to cestou zo Sigeta ku kompe v \u0164a\u010deve, vzdialenom od Sigeta vy\u0161e 25 km.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>742<\/span><\/a>] <\/span>v dedine Vajnag<\/span> \u2014 dne\u0161n\u00fd n\u00e1zov tejto dediny, le\u017eiacej asi 4 km severov\u00fdchodne od obce Bu\u0161tino v Zakarpatskej oblasti Ukrajinskej SSR, sa nepodarilo <\/span>zisti\u0165. Cestou do Vajnagu pre\u0161li cez Tisu pod\u013ea Ballagiho pri \u0164a\u010deve.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>743<\/span><\/a>] <\/span>prstienok, puncovan\u00fd podobiz\u0148ou<\/span> \u2014 do ktor\u00e9ho bola vyrazen\u00e1 podobize\u0148<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>744<\/span><\/a>] <\/span>sedmohradsk\u00ed vyhnanci<\/span> \u2014 R\u00e1k\u00f3cziho pr\u00edvr\u017eenci, ktor\u00ed u\u0161li zo Sedmohradska pred cis\u00e1rskym vojskom<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>745<\/span><\/a>] <\/span>me\u0161tan bystrick\u00fd<\/span> \u2014 me\u0161\u0165an z mesta Bistri\u0163a v dne\u0161nom Rumunsku<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>746<\/span><\/a>] <\/span>Sikul<\/span> \u2014 Sikulovia, ktor\u00ed \u017eij\u00fa hlavne v hornat\u00fdch krajoch v\u00fdchodn\u00e9ho Sedmohradska, boli r. 1691 uznan\u00ed popri Ma\u010faroch a Nemcoch za tret\u00ed hlavn\u00fd n\u00e1rod Sedmohradska; ako \u0161tvrt\u00e1 n\u00e1rodnos\u0165 boli r. 1863 uznan\u00ed Rumuni<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>747<\/span><\/a>] <\/span>ke\u010f sme dostali komis\u00e1ra<\/span> \u2014 slovo komis\u00e1r tu treba rozumie\u0165 v prvotnom zmysle, t. j. spolu poslan\u00fd, sprievodca<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>748<\/span><\/a>] <\/span>t\u00fato a in\u00e9 stolice odtrhli od Uhorska<\/span> \u2014 J\u00e1n Z\u00e1po\u013esk\u00fd ako protikr\u00e1\u013e Ferdinanda I. vydobyl r. 1530 Sedmohradsko a\u017e po Sibiu, a tak bolo oddelen\u00e9 Sedmohradsko, ktor\u00e9 trvalo a\u017e do r. 1690<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>749<\/span><\/a>] <\/span>v ktor\u00fdch sa doluje so\u013e<\/span> \u2014 dodnes sa dob\u00fdva so\u013e najm\u00e4 v Uioara de-Sus v Sedmohradskom rudohor\u00ed<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>750<\/span><\/a>] <\/span>\u017ee by sta\u010dilo celej Sk\u00fdtii<\/span> \u2014 n\u00e1zov Sk\u00fdtia tu Krman pou\u017e\u00edva ako spolo\u010dn\u00e9 ozna\u010denie celej v\u00fdchodnej Eur\u00f3py. V staroveku sa tzv. eur\u00f3pska Sk\u00fdtia rozprestierala od Donu a\u017e po Vislu a Karpaty.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>751<\/span><\/a>] <\/span>Nagy B\u00e1nya<\/span> \u2014 dnes rumunsk\u00e9 mesto Baia Mare<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>752<\/span><\/a>] <\/span>Do\u0161li sme v\u0161ak\u2026 do nejakej dediny<\/span> \u2014 Meijerfeltov konvoj v tejto nemenovanej dedine prenocoval. Ballagi <\/span>predpoklad\u00e1, \u017ee to bola \u201erusk\u00e1 dedina Verecze\u201c.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>753<\/span><\/a>] <\/span>pri\u0161li sme najprv do Kir\u00e1lyh\u00e1zy<\/span> \u2014 dne\u0161n\u00e9 Korolevo na \u00fazem\u00ed Zakarpatskej oblasti Ukrajinskej SSR<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>754<\/span><\/a>] <\/span>hrad Nyal\u00e1b<\/span> \u2014 pod\u013ea \u00fadaja Ballagiho bol Nayal\u00e1bv\u00e1r v \u010dase Krmanovej cesty u\u017e 40 rokov pust\u00fd; dne\u0161n\u00fd n\u00e1zov zr\u00facaniny sa n\u00e1m nepodarilo zisti\u0165<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>755<\/span><\/a>] <\/span>Nagy Sz\u00f6l\u00f6s<\/span> \u2014 dne\u0161n\u00e9 mesto Vinogradov. N\u00e1zov Sev\u013eu\u0161, ktor\u00fd malo toto mesto pred druhou svetovou vojnou si dodnes podr\u017eala jedna jeho \u0161tvr\u0165.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>756<\/span><\/a>] <\/span>od nejakej vdovy Per\u00e9nyi\u010dky<\/span>\u2014 nevedno o ktor\u00fa vdovu i\u0161lo. Koncom 17. stor. bol nad\u017eupanom ugo\u010dskej stolice Gabriel Per\u00e9nyi a r. 1707 bol R\u00e1k\u00f3cziho plukovn\u00edkom Mikul\u00e1\u0161 Per\u00e9nyi.<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span>757<\/span><\/a>] <\/span>Peter Per\u00e9nyi<\/span> (1502 \u2014 1548) \u2014 sedmohradsk\u00e9 knie\u017ea, str\u00e1\u017eca uhorskej koruny, kancel\u00e1r Ferdinanda I., jeden z prv\u00fdch \u0161\u013eachtick\u00fdch pr\u00edvr\u017eencov Lutherovej reform\u00e1cie v Uhorsku<\/span><\/span><\/p>\n

[<\/span><\/a>758<\/span><\/a>] <\/span>Okolo z\u00e1padu slnka sme do\u0161li do nejakej dediny<\/span> \u2014 Bardili ud\u00e1va, \u017ee to bola dedina Bene; le\u017e\u00ed v bl\u00edzkosti Beregova, jej dne\u0161n\u00fd n\u00e1zov sa nepodarilo zisti\u0165 <\/span><\/span><\/p>\n

Na doplnenie obrazu \u010fal\u0161ej cesty \u0161v\u00e9dskeho konvoja, s ktor\u00fdm pravdepodobne a\u017e do Pre\u0161ova \u0161iel aj Krman, pod\u00e1vame v preklade dokon\u010denie Bardiliho podania vo <\/span>Schwedische Reis-Beschreibung<\/span>. Nasleduj\u00faci Bardiliho text nadv\u00e4zuje bezprostredne na jeho vy\u0161\u0161ie spomenut\u00fa spr\u00e1vu, \u017ee konvoj pri\u0161iel do Muka\u010deva a\u017e v noci. Bardiliho text dop\u013a\u0148ame datovan\u00edm v z\u00e1tvork\u00e1ch a do <\/span>nich kladieme Bardiliho znenie zemepisn\u00fdch n\u00e1zvov. <\/span><\/span><\/p>\n

\u201eKnie\u017ea, ktor\u00e9 tu skuto\u010dne bolo pr\u00edtomn\u00e9, malo nasleduj\u00faceho d\u0148a (6. sept.) svoj p\u00f4stny a sviato\u010dn\u00fd de\u0148 a nemohli sme teda tak skoro, ako sme si \u017eelali, obdr\u017ea\u0165 pasy, ktor\u00e9 sme ve\u013emi potrebovali pre jeho pos\u00e1dky, a zv\u00e4\u010d\u0161a cez ne sme museli prech\u00e1dza\u0165. K\u00fdm sme tu boli, pri\u0161iel od Moskovanov z Po\u013eska posol, preto sme boli potichu, aby sme sa neprezradili. K\u00fdm sme dostali pasy, zadr\u017eali n\u00e1s tu \u0161tyri dni (6. a\u017e 9. sept. popoludn\u00ed), ale mali sme tu medzit\u00fdm dobr\u00e9 dni a \u010das dosta\u0165 do seba zasa to, \u010do sme predt\u00fdm stratili. B\u00fdvali sme v meste\u010dku, mrchavom a ne\u00fah\u013eadnom mieste, podobnom skorej dedine. Predsa v\u0161ak je tu jeden dom, v ktorom m\u00f4\u017ee knie\u017ea e\u0161te dos\u0165 dobre b\u00fdva\u0165. Asi pol \u0161tvr\u0165hodinky odtia\u013eto le\u017e\u00ed ch\u00fdrny z\u00e1mok rovnak\u00e9ho mena a aj sme dostali povolenie prezrie\u0165 si ho. <\/span><\/p>\n

Len \u010do sme od knie\u017ea\u0165a dostali pas a sprievod, op\u00e4\u0165 sme pokra\u010dovali vo svojej ceste do Nemecka a pre\u0161li sme cez rieku Latoricu (Latorza). Ale preto\u017ee sme neskoro vyrazili, vl\u00e1dali sme tohto d\u0148a (9. sept.) urazi\u0165 iba dve m\u00edle a dosta\u0165 sa do Stredn\u00e9ho (Seredine), kde sme aj prenocovali. Nasleduj\u00faceho d\u0148a (10. sept.) cez mesto U\u017ehorod (Ungwar), ktor\u00e9 m\u00e1 opevnen\u00fd z\u00e1mok a meno od rieky Uh (Ung), te\u010d\u00facej pod z\u00e1mkom, pre\u0161li sme do Michaloviec (Neigmitier) a tak sme (11. sept.) pri\u0161li cez Vranov (Wranau) a vrchmi odtia\u013e do Pre\u0161ova (Eperies). Tu sme od vzne\u0161en\u00fdch i prost\u00fdch po\u017e\u00edvali ve\u013ek\u00fa zdvorilos\u0165 a priate\u013eskos\u0165 a hostili n\u00e1s dva dni (12. a 13. sept.) aj dvaja R\u00e1k\u00f3cziho ministri, ktor\u00ed tam b\u00fdvali. Odtia\u013e sme cez Sabinov (Zelin) a Levo\u010du (Leutschau), ve\u013ek\u00e9 to bansk\u00e9 mesto, \u0161li do Ke\u017emarku (Kesmarck). A\u017e potia\u013eto siahal <\/span>n\u00e1\u0161 R\u00e1k\u00f3cziho pas a sprievod. Lebo m\u00ed\u013eu od tohto mesta boli cis\u00e1rske str\u00e1\u017ee. Museli sme tu str\u00e1vi\u0165 dva dni, lebo od cis\u00e1rskych sme nijak\u00fd pas dosta\u0165 nemohli a pas od \u0161v\u00e9dskeho kr\u00e1\u013ea zasa oni prija\u0165 nechceli, ale najprv sa o tom chceli sp\u00fdta\u0165 na cis\u00e1rskom dvore. <\/span>A my sme si mysleli, \u017ee n\u00e1s oni prich\u00fdlia ako priate\u013eov. Boli sme preto prin\u00faten\u00ed rozdeli\u0165 sa a riskova\u0165, toti\u017e jedni odv\u00e1\u017ei\u0165 sa na cestu do Sliezska (Schlesien) cez Spi\u0161 (Zipser-Land), ktor\u00fd a\u017e dovtedy patril jedn\u00e9mu z Lubomirsk\u00fdch z Po\u013eska, druh\u00ed poru\u010di\u0165 sa milosti a nemilosti cis\u00e1rskych a h\u013eada\u0165 si \u010fal\u0161iu cestu cez Uhorsko. <\/span><\/span><\/p>\n

U\u017e som sa zmienil, \u017ee a\u017e po sliezske hranice sa Karpatsk\u00e9 pohorie pomaly str\u00e1ca, ale v tomto kraji Uhorska, najm\u00e4 v Ke\u017emarku a e\u0161te \u010falej na sever je vo svojej v\u00fd\u0161ke e\u0161te tak\u00e9 ve\u013ek\u00e9, \u017ee skuto\u010dne mo\u017eno poveda\u0165, \u017ee jeho kon\u010diare siahaj\u00fa nad oblaky, \u010do pri jasnom slne\u010dnom svetle celkom zrete\u013ene vidie\u0165, lebo tie kon\u010diare vidno tr\u010da\u0165 ponad tmav\u00e9 oblaky a nad nimi modr\u00e9 nebo. Pri zamra\u010denom po\u010das\u00ed to v\u0161ak v\u00f4bec nepozna\u0165, preto\u017ee za mra\u010dn\u00e9ho po\u010dasia z \u00fadolia nevidie\u0165 na jeho hrebene. Ke\u010f sme sa tu niektor\u00ed u\u017e vy\u0161e mesiaca zdr\u017eali a a\u017e na nie\u010do spotrebovali v\u0161etky svoje prostriedky a \u0161atstvo a tu nebolo dosta\u0165 v\u00f4bec ni\u010d a v\u0161etci sme pred sebou mali e\u0161te stom\u00ed\u013eov\u00fa cestu, nechcelo sa n\u00e1m mrha\u0165 tu \u010das a zunova\u0165 sa t\u00fdm, vo\u010di ktor\u00fdm sme predsa prechov\u00e1vali najbezpe\u010dnej\u0161iu a najistej\u0161iu d\u00f4veru a ktor\u00fdm sme boli na \u0165archu. Poddala sa v\u0161ak aj t\u00e1to \u0165a\u017ekos\u0165, tak\u017ee sme \u2014 pravda, s ve\u013ek\u00fdm nebezpe\u010denstvom, \u010do n\u00e1m hrozilo od potuluj\u00facich sa \u2014 zo Sv\u00e4t\u00e9ho Petra (St. Peter) cez Sv\u00e4t\u00fd Mikul\u00e1\u0161 (St. Nicolai), Liptovsk\u00fa Tepl\u00fa (Deplo) at\u010f. pri\u0161li do Ru\u017eomberka (Rosenberg) a tam sme kv\u00f4li v\u00e4\u010d\u0161ej bezpe\u010dnosti aj s ko\u0148mi sadli na vodu a tak sme po <\/span>V\u00e1hu (Wag) na pltiach pre\u0161li popri Su\u010danoch (Susan) do Budat\u00edna (Budiezin), kde sme zak\u00fapen\u00e9 plte museli zanecha\u0165 a pokra\u010dova\u0165 v \u010fal\u0161ej ceste po suchej zemi cez Kysuck\u00e9 Nov\u00e9 Mesto (Neust\u00e4ttel). <\/span><\/span><\/p>\n

Takto sme kone\u010dne, pravda\u017ee, nie bez ve\u013ek\u00fdch prek\u00e1\u017eok a nebezpe\u010dn\u00fdch ciest, dosiahli koniec Uhorska, toti\u017e Jablunkovsk\u00fd priesmyk (Schantze Jablunka), ktor\u00fd rozde\u013euje Sliezsko, Uhorsko a Po\u013esko, a t\u00fdm sme dosiahli aj koniec v\u0161etk\u00e9ho nebezpe\u010denstva. Potom, hoci sme pred sebou mali e\u0161te hodn\u00fd kus cesty, neob\u00e1vali sme sa u\u017e nijakej pohromy a \u0161li sme teda spokojne na Te\u0161\u00edn v Sliezsku a \u010fakovali sme bohu, \u017ee n\u00e1m \u0161\u0165astne a\u017e potia\u013eto pomohol. <\/span><\/p>\n

[<\/span>759<\/span><\/a>] <\/span>\u2026 n\u00e1\u0161 plukovn\u00edk<\/span> \u2014 vala\u0161sk\u00fd plukovn\u00edk Sandul, ktor\u00fd 11. apr\u00edla 1709 v Nov\u00fdch Sen\u017earoch odmietol vzia\u0165 Krmana na \u010fal\u0161iu cestu. D\u00e1tum 17. apr\u00edla udal Hermelin iste pod\u013ea \u0161v\u00e9dskeho kalend\u00e1ra, teda list bol p\u00edsan\u00fd 27. apr\u00edla pod\u013ea gregori\u00e1nskeho kalend\u00e1ra, \u010do bolo v sobotu pred \u0161v\u00e9dskymi ve\u013ekono\u010dn\u00fdmi sviatkami, ktor\u00e9 tr\u00e1vil Krman vo Chv<\/span><\/span>ederk\u00e1ch.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/td>\n

Voetnoten<\/span> van Gustav Viktory<\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>711<\/span><\/a> ]<\/span> Terwijl we herstelden in onze herberg<\/span> – volgens het begin van de volgende paragraaf: “De volgende dag, 9 augustus”, valt de volgende dag hier op 8 augustus.<\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>712<\/span><\/a> ]<\/span> voor honderd talers, onlangs voor mij … verleend door graaf Piper<\/span> – dit is het geschenk dat Krman ontving op <\/span>10 april<\/span> 1709 <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>713<\/span><\/a> ]<\/span> vergelijkbaar met Joden die terugkeren uit de Babylonische ballingschap<\/span> – een toespeling op vers 1 en 2 van Psalm 126, die de vreugde van het Joodse volk uitdrukken over hun terugkeer uit de Babylonische ballingschap. 538 v.Chr., De Perzische heerser Cyrus toegestaan <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>714<\/span><\/a> ]<\/span> Het was de dag van 20 augustus, bij het ochtendgloren dat we vertrokken<\/span> – deze zin begint met de tiendaagse mars van Krman (20-29 augustus), waar het konvooi Meijerfelt meer dan 400 km is gepasseerd. In het kort is het verloop van de reis van Bendier naar Jasy volgens Bardili als volgt: op 10 augustus trokken ze door twee dorpen, en op de derde brachten ze de nacht door op het gras in de open lucht; <\/span>2<\/span>1 augustus vertrok om 16.00 uur ’s morgens vonden ze geen dorp,’ s middags rustten ze in een eenzame herberg en vervolgden hun reis tot 7 uur ’s ochtends. ’s avonds sliepen ze in de bergen bij de beek; Op <\/span>2<\/span>2 augustus vertrokken ze vroeg in de ochtend, kwamen rond 12 uur aan in Prut en in de middag kwamen ze aan in Jasy, waar ze de nacht doorbrachten. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>715<\/span><\/a> ]<\/span> neemt toe met de rivier de \u010ceremo\u0161 en de rivier Moldava<\/span> – de rivier de \u010ceremo\u0161 vormde de grens tussen Bukovina en Galici\u00eb; Moldava is geen zijrivier van de Rod, maar een Seret <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>716<\/span><\/a> ]<\/span> op de aangrenzende heuvel heeft een ongewoon en goed versterkt klooster<\/span> – het is een klooster-fort van Cet\u0103\u0163uia, gebouwd r. 1672, rijk aan kunst en bouwmonumenten <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>717<\/span><\/a> ]<\/span> Hertog van Moldavi\u00eb … had de naam Michal Voda Rakovica<\/span> – Water is de titel van de hertog; Rakovica voor het vermoeden dat hij contacten had met de Russen, was al beroofd van rang r. 1709 <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>718<\/span><\/a> ]<\/span> benoemde twee kapiteins met vierentwintig soldaten om te escorteren<\/span> – deze indicatie van Krman klopt niet. Hier telt Krman 20 Zweedse soldaten en hun kapitein, die tot het konvooi van Bendier behoorden, met 4 Wallachi\u00ebrs en hun kapitein, die het konvooi in Jasy voltooiden, en cre\u00ebert zo een valse indicatie, alsof deze hele parade door Rakovica in Jasy werd opgezet. De kern van het konvooi was een korps van 13 leden, bestaande uit: 1. majoor generaal Meijerfelt, 2. Johan L\u00f6wenheim, rechter-generaal, 3. Kristian Binnet, wachtkapitein, 4. JW Bardili, Meijerfelt secretaris, 5. Jakub Vallrave, Royal Drabant, 6. Kristian Oxhufvud, Royal Drabant, 7. <\/span>Robert Gustav Frahser, Dragoon Captain of Hjelm’s Regiment, 8. Frederick Arnkiel, Sergeant of \u00d6rnstedt’s Regiment, 9. Peter Rydell, Preacher of the Court, 10. Peterson, Captain of the Royal Dragons, 11. <\/span>Karol Piper, Captain of the V\u00e4stmanland Regiment 12. Johan de Gerten, kolonel van het Smaland-regiment, 13. Aron Holm, rechter van hetzelfde regiment. Dit korps werd vergezeld door 20 reguliere soldaten onder leiding van een kapitein, terwijl een gids werd vergezeld door <\/span>bender bass agu met een tolk en uiteindelijk de passagiers Krman en Pohorsk\u00fd waren, dat wil zeggen in totaal 38 mensen. Bij deze entourage voegde Rakovica zich bij de kapitein. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>719<\/span><\/a> ]<\/span> We verhuisden van Su\u010dava naar Kimpulung en kwamen de volgende dag aan, 16 augustus<\/span> – vandaag: C\u00e2mpulung Moldovenesc. Het konvooi op 25 augustus reisde door Su\u010dava en bleef er alleen achter. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>720<\/span><\/a> ] De<\/span> heer Meijerfelt is tot nu toe zeer geraadpleegd<\/span> – er was een bijeenkomst in Kimpulung waar verder kon worden gereisd. Vanuit Kimpulung was het mogelijk om via de Borgoprundpas naar Transsylvani\u00eb te komen, maar het konvooi koos ervoor om de Stiolpas over te steken, liggend op een hoogte van 1418 meter boven zeeniveau. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>721<\/span><\/a> ]<\/span> student … uit Hermanstadt<\/span> – de huidige Sibiu <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>722<\/span><\/a> ]<\/span> Nu alle zesentwintig mensen zich eindelijk hebben verzameld<\/span> – deze woorden beginnen de gebeurtenissen van 17 augustus <\/span><\/span><\/p>\n

Om te voorkomen dat je vaker tegen de torrent moet vechten<\/span> , beginnen deze woorden met een beschrijving van het verhaal op 28 augustus, hoewel Krman alleen de eerste dageraad van de dag op de volgende pagina vermeldt. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>724<\/span><\/a> ]<\/span> Na zonsondergang rusten we onder dennentakken<\/span> – aankomst in het zadel van Stiol Pass <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>725<\/span><\/a> ]<\/span> Waar onze heuvels het hoogst waren, vreesden we boeven<\/span> – deze hele zin, evenals de vorige paragraaf, beginnend met de woorden “First Dawn”, beschrijft niet de gebeurtenissen van de dag na de nacht onder de dennentakken, maar is een <\/span>voorbeeld van Krman’s extra terugkeer. naar de reeds beschreven evenementen <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>726<\/span><\/a> ]<\/span> Op deze hoge heuvels was ons pad ingekort<\/span> – obstakels op de weg, met name keien en kuilen met paardenkuilen, teruggeroepen door Bardili na een nacht op het zadel van de pas terwijl deze afdaalt uit de bergen. Dienovereenkomstig zou de stelling van deze Krman al deel uitmaken van het verhaal van <\/span>2<\/span>9 augustus, terwijl de volgende zin spreekt van een steile klim, die van het verhaal van <\/span>2<\/span>8 augustus. Omdat het konvooi echter op <\/span>2<\/span>8 augustus zowel de beklimmingen als de afdalingen moest overwinnen, is het even mogelijk dat dit keer niet Krman, maar Bardili de waarnemingen van de vorige dag naar de volgende verzendt. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>727<\/span><\/a> ]<\/span> Op de bergkammen van deze bergen hebben we verschillende kurucs ontmoet<\/span> – ze ontmoet op de dag van opstijging (<\/span>2<\/span>8 augustus) door Bardili aan het begin van de dag, op de eerste bergrug die ze bereikten vanuit de vallei van de rivier Bistri\u0163a en waarop de berg zich opende en schrijft: “We hebben een paar Uhrov ontmoet, die we niet als de beste beschouwden, maar ons een goed antwoord gaven op onze vragen over waar ze zijn en waar ze naartoe gaan van Hongarije naar Moldavi\u00eb.” hij zag, en legt uit waarom de inwoners hier schapen drijven. Krman was geen herder en daarom vermeldt hij het niet. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>728<\/span><\/a> ]<\/span> Waar we echter moesten afdalen in de valleien van Marmaros<\/span> – deze zin begint het verhaal van <\/span>2<\/span>9 augustus <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>729<\/span><\/a> ]<\/span> rende op ons af … een behoorlijk diepe stroom<\/span> – het is de rivier Vi\u015faul <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>730<\/span><\/a> ]<\/span> waar we de bewaker van de Rakoczi-soldaten vonden<\/span> – volgens de inzending van Krman <\/span>bleef het hele konvooi na de ontmoeting met de Rakoczi-bewaker op weg naar Borsh nadat de kapitein in Borsh de boodschapper had teruggestuurd met toestemming om Borsh binnen te gaan <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>731<\/span><\/a> ]<\/span> Op de dag van zijn lichamelijke verjaardagen, 18 augustus, zijn<\/span> deze woorden de meest betrouwbare indicatie van de geboortedatum van Krman; lichamelijke verjaardagen moeten worden opgevat als verjaardagen in tegenstelling tot “geestelijke verjaardagen”, dat wil zeggen de dag van de doop, die 2 september was. 1663 <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>732<\/span><\/a> ]<\/span> Tandsteenval r.<\/span> 1663<\/span> – meer in detail in de biografie van Daniel Krman <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>733<\/span><\/a> ]<\/span> we wachtten op verdere bevelen van de<\/span> ondergeroofde – deze ondergeroofde was Franti\u0161ek Darvay, die, als een aanhanger van R\u00e1k\u00f3czi, ondergeroofd werd van de Marmaro\u0161sk\u00e1 stolica r. 1706. Aangenomen kan worden dat Krman met Pohorsk\u00fd en Gelding aan het begin van de middag naar Borsh kwamen, waar ze hoorden dat de pod\u017eupan zich net in Sl\u00fa\u017enovsk\u00e9 bevindt, dwz in de provinciehoofdstad, en omdat de komst van het Zweedse konvooi een ernstige gebeurtenis was, volgde Pohorsk\u00fd onmiddellijk het pad van pod\u017eupan. Deze informatie be\u00ebindigt de beschrijving van de gebeurtenissen op 19 augustus in de inzending van Krman. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>734<\/span><\/a> ]<\/span> De volgende dag arriveerde een bediende<\/span> – dat wil zeggen een administratief bediende in de oude stoel en het graafschap <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>735<\/span><\/a> ]<\/span> Op <\/span>3<\/span>0 augustus … was onze gids degene die diende<\/span> – in deze zin kon het woord “gids” niet letterlijk worden begrepen, maar in de zin van “voogd” die “alle hoffelijkheid toonde aan buitenlanders, hun aankomst <\/span>aan de onderbuik aankondigde en hen bestelde gemeenten toonden alle mogelijke steun en zorgden voor een veilige en gratis escort \u201d. De vergoeding die hij ontving, betaalde voor een halve dag van deze diensten en niet voor een halve dag van de escort. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>736<\/span><\/a> ]<\/span> Moldavische murza ontving echter … tien dukaten<\/span> – als het cijfer van deze Krman correct is, kan worden geconcludeerd op basis van de hoeveelheid beloning dat deze murza met een konvooi van Jasy ging en dat Bardilim de uitwisseling van gidsen in Su\u010dava en Kimpulung noemde alleen de vier Wallachi\u00ebrs betrof. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>737<\/span><\/a> ] <\/span>een <\/span>Jood … ontving acht gouden munten<\/span> – dukaten; veldkantoor van Karel XII. op Turks grondgebied werkten verschillende tolken – Joden <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>738<\/span><\/a> ] De<\/span> andere vierentwintig mannen …<\/span> – Krman klampt zich vast aan zijn vorige figuur, die we beschouwen als de som van het aantal Wallachi\u00ebrs met het aantal Zweedse gewone soldaten. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>739<\/span><\/a> ]<\/span> Deze mijlen waren zo groot<\/span> – boven de grootte van deze mijlen pauzeert Bardili, en net als Krman zeggen ze dat ze die dag niet meer dan drie mijl hebben afgelegd. Deze afstand werd gemarkeerd door mijlpalen volgens de oude Hongaarse koers, waarbij \u00e9\u00e9n Hongaarse mijl gelijk was aan twee Duitse. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>740<\/span><\/a> ]<\/span> ging de diepe nacht in<\/span> – Bardili meldt dat ze 10 uur door Targumen (rum.: Dragomire\u015fti) reisden, ’s nachts in een niet genoemd dorp <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>741<\/span><\/a> ]<\/span> Op 2<\/span> september<\/span> – Krman’s presentatie wekt de indruk dat alle gebeurtenissen beschreven in de twee paragrafen tot de woorden “Op <\/span>3september<\/span>…” plaatsvonden in Vajnag. Volgens <\/span>Bardili lijkt het echter dat het bezoek en bezoek van generaal Mike\u0161 aan graaf Bethlen plaatsvond v\u00f3\u00f3r de middagboot die Tisza oversteeg, op weg van Sigetz naar het kompas in Tachev, meer dan 25 km van Sigetz. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>742<\/span><\/a> ]<\/span> in het dorp Vajnag<\/span> – de huidige naam van dit dorp, gelegen op ongeveer 4 km ten noordoosten van het dorp Bu\u0161tina in de regio Transcarpathian van de Oekra\u00efense SSR, kon niet worden vastgesteld. Op weg naar Vajnag passeerden ze Tisza volgens Ballagi bij Tchaeve. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>743<\/span><\/a> ]<\/span> ring,<\/span> gestempeld met een <\/span>portret<\/span> – waarin een portret werd gegaufreerd <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>744<\/span><\/a> ]<\/span> Zevenjarige expatriates<\/span> – aanhangers van R\u00e1k\u00f3czi die ontsnapten uit Transsylvani\u00eb voor het keizerlijke leger <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>745<\/span><\/a> ]<\/span> Barstende<\/span> burgers – burgers uit de stad Bistri\u0163a in het huidige Roemeni\u00eb <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>746<\/span><\/a> ]<\/span> Sikul<\/span> – Sikulovi, die voornamelijk in de bergachtige gebieden van Oost-Transsylvani\u00eb wonen, waren r. 1691 erkend naast Hongaren en Duitsers als de derde grote natie van Transsylvani\u00eb; als de vierde nationaliteit waren r. 1863 erkend door de Roemenen <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>747<\/span><\/a> ]<\/span> Toen we de commissaris ontvingen<\/span> , moet het woord commissaris hier in de primaire zin worden begrepen, dwz samen gestuurd, gids <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>748<\/span><\/a> ]<\/span> deze en andere ontlasting brak weg van Hongarije<\/span> – J\u00e1n Z\u00e1po\u013esk\u00fd als de tegenhanger van Ferdinand die ik in 1949 won. 1530 Transsylvani\u00eb naar Sibiu, en werd gescheiden Transsylvani\u00eb, die duurde tot r. 1690 <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>749<\/span><\/a> ]<\/span> waarin zout<\/span> wordt gedolven – zout wordt nog steeds gedolven, vooral in Uioara de-Sus in Transsylvani\u00eb <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>750<\/span><\/a> ]<\/span> zou genoeg zijn voor heel Scythia<\/span> – de naam van Scythia hier gebruikt Krman als een algemene naam in heel Oost-Europa. In de oudheid de zogenaamde. De Europese Scythia strekte zich uit van Don tot de Vistula en de Karpaten. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>751<\/span><\/a> ]<\/span> Nagy B\u00e1nya<\/span> – vandaag de Roemeense stad Baia Mare <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>752<\/span><\/a> ]<\/span> We kwamen echter … naar een dorp<\/span> – het konvooi van Meijerfelt bracht de nacht door in dit naamloze dorp. Ballagi neemt aan dat het “het Russische dorp Verecze” was. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>753<\/span><\/a> ]<\/span> We kwamen voor het eerst naar Kir\u00e1lyh\u00e1zy<\/span> – de huidige Korolevo in de Transcarpathian regio van de Oekra\u00efense SSR <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>754<\/span><\/a> ]<\/span> Nyal\u00e1b Castle<\/span> – Volgens Ballagi was Nayal\u00e1bv\u00e1r 40 jaar verlaten ten tijde van de reis van Krman; We konden de ru\u00efnenaam van vandaag niet vinden <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>755<\/span><\/a> ]<\/span> Nagy Sz\u00f6l\u00f6s<\/span> – de stad Vinograd van vandaag. De naam Sev\u013eu\u0161, die deze stad v\u00f3\u00f3r de Tweede Wereldoorlog had, heeft een van zijn districten behouden. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>756<\/span><\/a> ]<\/span> van een weduwe van Per\u00e9nyi\u010dka<\/span> – niet <\/span>zeker<\/span> welke weduwe het was. Eind 17e eeuw. Gabriel Per\u00e9nyi was een superreus van de Ugoc ontlasting en r. 1707 was R\u00e1k\u00f3cziho kolonel Mikul\u00e1\u0161 Per\u00e9nyi. <\/span><\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>757<\/span><\/a> ]<\/span> Peter Per\u00e9nyi<\/span> (1502 – 1548) – Prins van zeven, beschermer van de Hongaarse kroon, kanselier Ferdinand I, een van de eerste nobele aanhangers van <\/span>de Lutherse Reformatie in Hongarije <\/span><\/span><\/p>\n

Rond zonsondergang kwamen we aan bij een dorp<\/span> – Bardili geeft aan dat het het dorp Bene was; ligt in de buurt van Beregov, de huidige naam kon niet worden bepaald <\/span><\/span><\/p>\n

Om het beeld te vervolledigen van een reis van een ander Zweeds konvooi, die waarschijnlijk ook Krman naar Pre\u0161ov volgde, vertalen we de voltooiing van Bardili’s presentatie in de <\/span>Schwedische Reis-Beschreibung<\/span> . De volgende Bardili-tekst volgt onmiddellijk zijn bovengenoemde rapport dat het konvooi ’s nachts naar Mukachevo was gekomen. De tekst van Bardili wordt aangevuld met daten tussen haakjes en we plaatsen Bardili’s formulering van geografische namen. <\/span><\/span><\/p>\n

\u201cDe prins die daadwerkelijk aanwezig was, had de volgende dag (6 september) zijn vastende en feestelijke dag, dus we konden de paspoorten die we nodig hadden voor zijn bemanning niet krijgen, en meestal via hen, zodra we wilden we moesten erdoorheen. Terwijl we hier waren, kwam een <\/span>\u200b\u200b<\/span>boodschapper van de Moscovieten uit Polen, dus we waren stil om onszelf niet te onthullen. Terwijl we de paspoorten kregen, werden we hier vier dagen vastgehouden (<\/span>6<\/span>–<\/span>9<\/span> september<\/span>, middag), maar ondertussen hadden we goede dagen en tijd om te krijgen wat we verloren hadden. We woonden in een klein stadje, een hobbelige en onaantrekkelijke plaats, als een vroeg dorp. Toch is er \u00e9\u00e9n huis waar de prins nog redelijk goed kan leven. Ongeveer een kwartier van hier ligt een kasteel met dezelfde naam en we kregen toestemming om het te zien. <\/span><\/span><\/p>\n

Zodra we het paspoort en de escort van de prins hadden ontvangen, vervolgden we onze reis naar Duitsland en staken de rivier de Latorica over. Maar omdat we laat waren, regeerden we deze dag (<\/span>9 september<\/span>) om slechts twee mijl af te leggen en naar Seredine te gaan, waar we ook overnachten. De volgende dag (<\/span>10 september<\/span>) door de stad Uzhgorod (Ungwar), met een versterkt kasteel en een naam uit de rivier Uh (Ung) die onder het ka<\/span><\/span><\/p>\n

steel stroomt, passeerden we Michalovce (Neigmitier) en zo kwamen we (1<\/span>1<\/span> september) tegen Vranov (Wranau) en bergen van daar naar Presov (Eperies). Hier genoten we van grote hoffelijkheid en vriendelijkheid van zowel de nobele als de eenvoudige, en we werden twee dagen (<\/span>1<\/span>2 en <\/span>1<\/span>3 september) ontvangen door twee R\u00e1k\u00f3czi-ministers die daar woonden. Vandaar gingen we door Sabinov (Zelin) en Levoca (Leutschau), een groot mijnstadje, naar Kezmarck. Tot zover bereikten ons paspoort en escort van R\u00e1k\u00f3czi. Voor een mijl van deze stad waren de keizerlijke wachten. We moesten hier twee dagen doorbrengen, omdat we geen paspoort van de keizer konden krijgen en ze wilden het paspoort niet ontvangen van de koning van Zweden, maar eerst wilden ze erover vragen aan het keizerlijke hof. En we dachten dat ze naar ons toe zouden komen als vrienden. We werden daarom gedwongen om te verdelen en risico’s te nemen, namelijk sommigen durven naar Silezi\u00eb (Schlesien) te reizen via Spis (Zipser-Land), die tot die tijd tot een van de Lubomir uit Polen behoorden, anderen om de genade van het keizerrijk te overwinnen en een andere manier te zoeken door Hongarije. <\/span><\/span><\/p>\n

Ik heb al gezegd dat tot aan de Silezische grens de Karpaten langzaam verdwijnen, maar in deze regio van Hongarije, vooral in Ke\u017emarok en zelfs verder naar <\/span>het noorden, is het nog steeds zo groot in zijn hoogte dat kan worden gezegd dat de uiteinden ervan boven de wolken reiken. die heel duidelijk te zien is in fel zonlicht, want die ledematen steken uit boven donkere wolken en blauwe luchten erboven. Bij bewolkt weer weet ik het echter helemaal niet, omdat bij bewolkt weer de vallei niet te zien is. Toen sommigen van ons hier meer dan een maand waren geweest en al onze middelen en kleding hadden opgebruikt, en er helemaal niets was, en we allemaal een geweldige reis voor de boeg hadden, ze hadden het veiligste en meest zelfverzekerde vertrouwen dat we moesten hebben. Deze moeilijkheid is echter ook bezweken, dus we zijn – met groot gevaar, dat ons dreigde te dwalen – van St. Peter door St. Nicholas, Liptovska Tepla (Deplo), enz. aangekomen in Ruzomberok (Rosenberg) en daar voor een betere veiligheid, zelfs met paarden gingen we op het water zitten en dus gingen we op de gewichten (Wag) op de vlotten langs Su\u010dany (Susan) naar Budat\u00edn (Budiezin), waar we de gekochte vlotten moesten verlaten en doorgaan weg op het droge door Kysuck\u00e9 Nov\u00e9 Mesto (Neust\u00e4ttel). <\/span><\/span><\/p>\n

Op deze manier hebben we eindelijk het einde van Hongarije bereikt, namelijk de Jablunkov-pas (Schantze Jablunka), die Silezi\u00eb, Hongarije en Polen scheidt, en daarmee hebben we het einde van alle gevaar bereikt. Hoewel we nog een lange weg te gaan hadden, waren we niet langer bang voor een ramp en dus gingen we gelukkig naar Cieszyn in Silezi\u00eb en bedankten God dat hij ons zo gelukkig heeft geholpen. <\/span><\/p>\n

[ <\/span><\/a>759<\/span><\/a> ]<\/span> \u2026 onze kolonel<\/span> – Walachijse kolonel Sandul, die weigerde om Krman op een andere reis te nemen op 1<\/span>1<\/span> april 1709 in New Senjara. 17 april Hermelin wist zeker dat de datum op de Zweedse kalender stond, dus de <\/span>brief werd op 27 april geschreven volgens de Gregoriaanse kalender, die zaterdag was voordat de Zweedse paasvakantie Krman in Chvederka doorbracht.<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Daniel Krman, \u201eItinerarium\u201c Latijns handschrift in Weense\u00a0Hofbibliotheek \u201eHistoria ablegationis dni superintendentis Danielis Krmann et dni Samuelis Pohorszky ad regem Sueci\u00e6 Carolum XII. ex manuscripto pr\u00e6fati dni \u00a0superintendentis transcripta\u201d, \u00a0rkp. asi z roku 1780\u201c,\u00a0in \u201cMonumenta Hungari\u00e6 historica\u201d,\u00a0deel 23, Budapest 1894. Gust\u00e1v Viktor\u00fd, pastor, vertaling Latijn-Slowaaks, \u201eCestovn\u00fd denn\u00edk z\u00a0rokov 1708-1709\u201c, Bratislava 1969 Google Translate Slowaaks-Nederlands, \u201eReisdagboek 1708 … Verder lezen Krman<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-23567","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23567","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=23567"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23567\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51999,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/23567\/revisions\/51999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=23567"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}