{"id":187,"date":"2016-09-04T16:54:41","date_gmt":"2016-09-04T16:54:41","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.celinevonmeijenfeldt.nl\/?page_id=187"},"modified":"2025-06-13T15:48:53","modified_gmt":"2025-06-13T15:48:53","slug":"1-8-3-de-laatste-tien-jaren","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=187","title":{"rendered":"1.8.3. Veldmaarschalk"},"content":{"rendered":"

De afloop van de Russisch-Zweedse Oorlog heeft graaf Johann August von Meijerfeldt jr veel roem gebracht. Een week na het sluiten van de vrede wordt hij benoemd tot Veldmaarschalk van de Zweedse legers. <\/span><\/p>\n

\"\"Graaf Johann August von Meijerfeldt<\/span>, veldmaarschalk<\/span><\/em>
\n<\/span>Kleding:\u00a0<\/span><\/em>V\u00e4rmland regiment, bepoederde pruik, hand links aan
\nzwaard rechts aan veldmaarschalksstaf, <\/span>decoraties Serafijnen\u00a0en Zwaard Orde,
\ngeknoopte zakdoek\u00a0van\u00a0Gustaviaanse coupplegers\u00a01772<\/span>
\nTechniek: <\/span><\/em>Olieverf op canvas doek en paneel<\/span>
\nAfmeting: <\/span><\/em>140 cm hoog x 107 cm breed<\/span>
\n\u00a0<\/span><\/em> Artiest: <\/span><\/em>Per I. Krafft sr (1724-1793) in 1792<\/span>
\n Bezit: <\/span><\/em>V<\/span>\u00e4rmlands Regementes Officersk\u00e5r, Konfrum, Kristinehamn<\/span>
\nBronnen:\u00a0<\/span><\/em>Nationaalmuseum NMGrh 4271<\/span><\/a><\/span>,
\n<\/span><\/em>in 2000 ingekocht met donatie Fritz Ottergren<\/span>
\n Foto: <\/span><\/em>Bo Johanssen<\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n
\"\"Kopie van Krafft, gespiegeld en verjongd<\/span>
\nTechniek: <\/span><\/em>Schildering op ivoren amulet<\/span>
\nAfmeting: <\/span><\/em>53 mm hoog x 40 mm breed<\/span>
\n<\/span><\/em> Artiest: <\/span><\/em>Carl Gustaf Gillberg (1774-1855)<\/span>
\n Bezit: S<\/span><\/em>ynebrychoffin Taidemuseo, Suomen Kansallisgalleria<\/a><\/span>, Helsinki<\/span>
\n Foto: V<\/span><\/em>altion Taidemuseo, Helsinki<\/span><\/td>\n		\"\"<\/p>\n

Kopie van Krafft
\n<\/span><\/em>ander uniform<\/span><\/em><\/td>\n<\/tr>\n

\"\"Tekst: <\/em>“Grefve Joh. Aug. Meyerfeldt
\nEn af Rikets Herrar, Feldtmarskalk, Ridd. of Command. af Kongl. Mt. Orden
\noch Ridd. med St. Korset af Kongl. Mt. Sv. Orden”
\nTechniek: <\/em>Zwart krijt op papier
\nAfmeting: <\/em>30 cm hoog x 22 cm breed
\nArtiest: <\/em>onbekend
\nBezit:<\/em> Museoviraston Kuvakokoelmat<\/a><\/span> (National Board of Antiquities), Helsinki<\/span><\/td>\n		\"\"<\/em>Tekst: “<\/span><\/em>Profilen f\u00f6rest\u00e4llande generalen greve Johan August Meijerfelt d.y. <\/span>som efter att Anjalaf\u00f6rbundet besegrats blev utn\u00e4mnd till bef\u00e4lhavare <\/span>\u00f6ver stridskrafterna till lands i Finland under Gustav III:s ryska krig 1788-<\/span>90″<\/span>
\nArtiest: <\/span><\/em>Carl August Ehrensv\u00e4rd (1745-1800)
\n\"\"Techniek: <\/em>Pentekening in zwart-grijs op papier
\nAfmeting: <\/em>168 mm hoog x 160 mm breed
\nArtiest: <\/em>Carl August Ehrensv\u00e4rd (1745-1800)
\nBezit: <\/em>Nationalmuseum\u00a0NMH212\/1968<\/a><\/span>
\nFoto: <\/span><\/em>\u00c5sa Lund\u00e9n<\/span>
\n<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
\"\"<\/p>\n

Techniek: <\/span><\/em>Pentekening op papier<\/span>
\nAfmeting: <\/span><\/em>300 mm hoog x 180 mm breed<\/span>
\n<\/span><\/em><\/span> Conditie: <\/span><\/em>Vergeeld, kleinere vlekken<\/span>
\nArtiest: <\/span><\/em>Carl August Ehrensv\u00e4rd (1745-1800)<\/span>
\n<\/span><\/em><\/span>Bezit: <\/span><\/em>G\u00f6sta Stenman, Svaneholms slott<\/span><\/span>
\nBukowskis 309721, veiling 12-04-2012<\/span><\/span><\/p>\n<\/td>\n

\"\"
\nTekst: \u201c<\/span><\/em>General Meyerfeld\u00a0comenderar armen anno 1789\u201d<\/span>
\nTechniek: Pentekening
\nArtiest: Carl August Ehrensv\u00e4rd (1745-1800)
\n<\/span><\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Hoe de veldmaarschalk verder te belonen? Een overstap naar het bestuur om net als zijn vader gouverneur-generaal over Zweeds-Pommeren te worden doet de ronde, maar wordt geen realiteit. (1)<\/a> <\/span><\/span>Voorgesteld wordt hem te onderscheiden als Serafijnen Ridder, nu hij alle daarvoor benodigde andere onderscheidingen heeft. Gustaaf III wijst dit voorstel van de hand omdat het adellijk niveau van zijn voorgeslacht onvoldoende zou zijn. Het feit dat zijn vader deze hoge onderscheiding als \u00e9\u00e9n van de eersten\u00a0 aangeboden had gekregen (en afgeslagen), terwijl hij was gehuwd met <\/span>een dochter \u00a0van de burgemeester van Stockholm, was voor de <\/span>bedenker koning Frederik I kennelijk geen beletsel. <\/span>De hoge adellijke graad van\u00a0 zijn schoonvader Barnekow en schoonmoeder Ascheberg telt kennelijk evenmin mee.<\/span>\u00a0<\/span>(2)<\/a><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

In plaats van dit alles begint de koning bij Johann August aan te dringen eindelijk de sinds het Anjala-verbond vereiste eed en veiligheidsacte eens te tekenen, die bij zijn promoties tot generaal in 1789 en veldmaarschalk in 1790 behoren. Deze vindt dat hij zijn loyaliteit bewezen heeft, acht deze formaliteiten overbodig en tracht deze uit de weg te gaan. De koning wil ook voor zijn trouwe officieren geen uitzondering maken en doet hem een dringende aanzegging. Tegen zijn zwager rijksraad Fredrik Sparre \u00a0zegt de koning dat een herhaalde weigering van hem een frequente overtreder maakt en hij er zijn huis en meer mee zou schade. Dit lijkt zijn eerzucht<\/span>\u00a0aan te wakkeren in plaats van te temperen, zodat het conflict 22 maart 1791\u00a0tot een hoogtepunt komt. (3)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Wellicht had zijn vrouw Louise Sparre nog een matigende invloed op de koning kunnen hebben, maar zij was twee jaar eerder teruggetreden als staatsdame aan het Hof. Dit was zeer tegen de wens van de koning geweest en zij had zelfs een aanbod voor een wedde afgeslagen. Het ruim overschrijden van de 40-jarige leeftijd was haar belangrijkste motief. De andere twee grati\u00ebn wilden ook al afscheid nemen vanwege het overschrijden of naderen van hun veertigste levenjaar. (4)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

In de naaste familie zijn er drama\u2019s die hoogstwaarschijnlijk invloed hebben op het besluit van de veldmaarschalk. Op 13 maart verdrinkt de dochter van zijn zus Brita Ekeblad-Horn zich. Op dat moment is Carl Friedrich von Meijerfeldt jr zwaar ziek en op zijn sterfbed smeekt hij zijn broer het eedformulier aan de koning te tekenen. O<\/span>p 27 maart 1791 zet Johan August zijn eergevoel opzij, tekent het eedformulier en zendt het op naar het Krijgscollege. (5)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Ook op 27 maart tekent Johann August een brief waarin hij om ontslag uit de actieve dienst vraagt. Hij verzoekt daarbij tevens om <\/span>pensioen en schadeloosstelling, omdat hij z<\/span>ijn salaris niet kan missen vanwege zijn zware schuldenlast. Koning Gustaaf III verleent hem de volgende dag eervol ontslag en voldoet aan zijn verzoeken. Op een idee gebracht weet de koning op deze manier zich van minder succesvolle officieren als graaf Horn en baron Wrede te ontdoen. (6)<\/a><\/span> Het bevel over het regiment van N\u00e4rke en V\u00e4rmland draagt Johann August over aan baron Gustaf Mauritz Armfelt (1757-1814), wiens oom als Anjala-samenzweerder in de gevangenis zit.<\/span><\/p>\n

In het voorjaar van 1791 overlijden twee graven Von Meijerfeldt. Op 29 april is dat Carl Friedrich jr in zijn landhuis Ugerup. Zijn broer Johann August reist er naar toe en bereidt een kerkdienst op 24 mei en een begrafenis op 26 mei voor. Dwars door deze planning overlijdt zijn eigen zoon Johann August III op 23 mei 1791 in Stockholm aan de verwonding die hij bijna twee jaar eerder in Finland had opgelopen. Op 24 mei vindt de uitvaartdienst van Carl Friedrich jr in de kerk van K\u00f6pinge wel doorgang. De dag daarna wordt Johann August III met een lijkwagen naar de Jakobs Kyrka te Stockholm gereden, waar hij na een klokslag wordt opgebaard op een verhoging (cathafalk). De begrafenis van Carl Friedrich is op<\/span>\u00a026 mei in de kerk van Vittk\u00f6vle<\/span>. <\/span>Johann August erft Nehringen en Ugerup van hem en behoudt ze; de laatste vanwege de pachtinkomsten, want hij verblijft er nooit. De inspecteur blijft de zaken behartigen. Op het landgoed wonen een tuinman, een conci\u00ebrge en vijf bedienden en dienstmeisjes. <\/span>(7)<\/a><\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

In de zomer van 1791 steekt Johan August over naar Pommeren. Het Rotermunderhuis in Stralsund staat tot zijn beschikking, en ook de twee landgoederen. Hij maakt een rondtocht lands zijn pachters. Op Langenfelde is Fabricius opgevolgd door Blasius Hagenow. Op Nehringen\u00a0 heeft hij het oude landhuis geheel vervangen door een nieuw hoofdgebouw. Het heeft negen travee\u00ebn, een zuilenportaal voor de drie middelste, een gestuukte bouw, een mansardedak met verdieping en hoog bovendeel. Het is een familiehuis van een zekere elegantie zonder indrukwekkende representatieve uitstraling. Het is een typisch Zweeds landhuis uit de tweede helft van de achttiende eeuw om de zomer in door te brengen: helder, naar bosbessen geurend en vriendelijk.<\/span><\/p>\n

Het jaar daarop heeft koning Gustaaf III tegenslag. Op de avond van 16 maart 1792 neemt hij – ondanks waarschuwingen van een waarzegster en in een brief – deel aan een gemaskerd bal in de Koninklijke Opera. Een groep \u00a0mannen in zwarte capes sluiten hem in en Anckarstr\u00f6m lost een schot. <\/span>De samenzweerders worden hard aangepakt door politiechef Nils Henrik Liljensparre. Net als de koning was hij altijd bang geweest voor een revolutie van het volk, zoals drie jaar daarv\u00f3\u00f3r in Frankrijk. Nu blijkt dat het gevaar van de adel komt, arresteert hij lukraak. Op de lange lijst verdachten en aangeklaagden van Liljensparre komt de naam Von Meijerfeldt echter niet voor. Louise was weliswaar tegen de zin van Gustaaf III geen hofdame meer en Johann August had geprotesteerd tegen het tekenen van het eedformulier, maar tot de oppositionele adel behoren zij zeker niet.<\/span><\/p>\n

Op zijn sterfbed regelt Gustaaf III zijn opvolging. Zijn zoon Gustaaf IV Adolf is pas 13 jaar oud. Daarom belast hij zijn broer Hertog Karel met het regentschap over het landsbestuur. Getuige hun intensieve briefwisseling is deze<\/span> Johann August jr doorgaans vriendelijk gezind. Hij haalt hem niet terug als veldmaarschalk, maar benoemt hem wel op 26 augustus 1792 tot “E\u00e9n van Rijks Heren”. Het is een door Gustaaf III ingestelde eretitel gebaseerd op persoonlijke bekwaamheid, niet slechts op vriendschap met de koning.\u00a0 I<\/span>n tegenstelling tot een “Rijksraad” is het geen ambt. Voor zijn naam komt op 26 oktober wel Excellentie te staan.<\/span>\u00a0(8)<\/a> \u00a0<\/span><\/p>\n

De veldmaarschalk en zijn vrouw delen hun leven zo in, dat zij de winters in Stockholm zijn en de zomers in Pommeren. Op 31 oktober 1794 is hij in Pommeren nog doopgetuige in de St. Andreaskerk, <\/span>samen met de daar wonende 53-jarige barones Sophia Magdalena von Bl\u00fccher, die 16 jaar eerder <\/span>in Stockholm <\/span>weduwe werd van Friedrich von Vegesack.<\/span><\/p>\n

<\/a>Terug<\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. J. von Konow, \u201c<\/span>Svenska f\u00e4ltmarskalkar. En kortfattad namnpresentation, 2002\u201d, geeft hem echter slechts een score \u201cmiddelmatig<\/span><\/a><\/span>\u201d. <\/span>R.F. Hochschild, <\/span>\u201cMemoarer\u201d, Stockholm 1909, deel 2, <\/span>pag. 177<\/a><\/span>.
\n<\/span>2. O.Th. Sundholm, <\/span>\u201cSveriges F\u00e4ltmarskalkar\u201d, Upsala 1873, <\/span>pag. 200<\/a><\/span>.
\n3. R.F. Hochschild, deel 2, pag. 178<\/a><\/span>.
\n<\/span>4. C.\u00a0Forsstrand, <\/strong>\u201cDe Tre Gracerna. Minnen och anteckningar fr\u00e5n Gustaf III:s Stockholm\u201d, Stockholm 1912, pag 128-129.<\/span>
\n5. C.G. Nordin, \u201cDagboksanteckningar f\u00f6r \u00e5ren 1786-1792\u201d, Historiska Handlingar, deel 7, Stockholm 1868, pag. 140<\/a><\/span>.
\n6. F.O. Nordenflycht, “Die schwedische staats-verfassung in ihrer geschichtlichen entwickelung”, Berlijn 1861, pag. 328<\/span><\/a>.
\n<\/span>7. Stadsarkivet Stockholm. 0008. Jakob och Johannes kyrkoarkiv, F Ia \/ 3. D\u00f6d- och Begravingsb\u00f6cker 1785-1808, folio 39<\/a><\/span>: \u201cJoh. August Meijerfeldt, Grefwe Capit:\u201d LLA. Landsarkivet i Lund, 13234. K\u00f6pinge Kyrkoarkiv,C\/1. D\u00f6d- och Begravningsbok f\u00f6r \u00e4garne till Ugerup 1753-1791, <\/span>folio 124v-125<\/a><\/span>, \u201c\u00c5hr 1771 d. 1 Decemb. Kl. 11. f\u00f6rmiddagen behagade den stora Guden ryttar 9. dagers uti stunden Brustfeber ifr\u00e5n detta\u201d.\u00a0<\/span>Johan August III zou volgens een bron bij zijn oom in K\u00f6pinge zijn bijgezet. De enorme afstand heen en weer in \u00e9\u00e9n dag maakt dat onmogelijk, maar een gezamenlijke begrafenis in de kerk van Vittsk\u00f6vle is wel denkbaar.
\n8. S.G. Adlerbeth,\u00a0 <\/span>\u201cHistoriska Anteckningar\u201d, Lund 1892, deel 1, <\/span>pag. 233-234<\/a><\/span>.\u00a0<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De afloop van de Russisch-Zweedse Oorlog heeft graaf Johann August von Meijerfeldt jr veel roem gebracht. Een week na het sluiten van de vrede wordt hij benoemd tot Veldmaarschalk van de Zweedse legers. Graaf Johann August von Meijerfeldt, veldmaarschalk Kleding:\u00a0V\u00e4rmland regiment, bepoederde pruik, hand links aan zwaard rechts aan veldmaarschalksstaf, decoraties Serafijnen\u00a0en Zwaard Orde, geknoopte … Verder lezen 1.8.3. Veldmaarschalk<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":285,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-187","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187"}],"version-history":[{"count":132,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73418,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/187\/revisions\/73418"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}