{"id":149,"date":"2016-09-04T16:50:17","date_gmt":"2016-09-04T16:50:17","guid":{"rendered":"http:\/\/wordpress.celinevonmeijenfeldt.nl\/?page_id=149"},"modified":"2024-07-14T22:51:12","modified_gmt":"2024-07-14T22:51:12","slug":"1-4-de-lange-weg-naar-moskou","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=149","title":{"rendered":"1.5. Moskovi\u00eb"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/span>Tsaar Peter de Grote van Rusland<\/span><\/em><\/p>\n

Samenvatting 1707-1709<\/strong><\/span><\/p>\n

Johann August von Meijerfeldt neemt deel aan de veldtocht tot de Russische grens<\/a><\/span>, aan de discussies over\u00a0welke route<\/a><\/span> te volgen en lijdt in de tocht zuidwaarts aan een beenbreuk en de vrieskou<\/a><\/span>. Hij neemt net als zijn broer Carl Friedrich deel aan de Slag bij Poltava<\/a>.<\/span> De tweede overleeft het niet en de eerste raakt in Russische gevangenschap<\/a><\/span>. Na een omstreden vrijlating<\/a><\/span> weet hij zich in veiligheid te brengen\u00a0op Turkse bodem<\/a><\/span>. Daar geeft koning Karel XII hem\u00a0een nieuwe opdracht<\/a><\/span>, die hem na een moeilijke reis\u00a0over de Karpaten<\/a><\/span> in Stockholm brengt.<\/span><\/p>\n

Achtergronden<\/strong><\/span><\/p>\n

In Saksen beraadt de Zweedse koning Karel XII zich wat hem te doen staat om de grootmacht van Zweden te verzekeren. De andere Europese grootmachten houden deze onverslaanbare nieuweling angstvallig in de gaten, ondermeer door voortdurend ambassadeurs naar Altranst\u00e4dt te zenden. Karel overweegt ten gunste van Frankrijk in de Spaanse Successieoorlog in te grijpen, maar de geallieerde opperbevelhebber \u2013 de Engelse John Churchill, Hertog van Marlborough \u2013 slaagt er in hem daarvan te weerhouden door hem te prijzen als beschermheer van het protestantse geloof. Ook een veldtocht tegen de Duitse keizer in Wenen wordt overwogen maar uiteindelijk verworpen. Daarmee is voor Wolmar Johann von Meijerfeldt de weg vrij om daar in dienst te treden.<\/span><\/p>\n

Uit het oosten komen berichten die Karel XII tot zijn besluit brengen. Tsaar Peter de Grote van Rusland dringt steeds verder op. In de Baltische gebieden zijn nog maar enkele steden in Zweedse handen en in Polen zijn de Moskovieten heer en meester. Na Narva en Grodno besluit hij alsnog tot veldtocht om Rusland helemaal uit te schakelen. Peter de Grote voelt dat aan en doet driemaal een vredesvoorstel. In het laatste voorstel gaat hij zelfs zo ver om al zijn veroveringen op te geven, met uitzondering van het kleine Ingermanland met inbegrip van zijn nieuwe in 1703 gebouwde hoofdstad Sint Petersburg. Karel XII vertrouwt dit voorstel niet en geeft toe aan de druk van de grootmachten om Moskou klein te maken door een\u00a0 vrede met geweld.<\/span><\/p>\n

Karel XII geeft zijn troepen het sein zich gereed te maken voor een veldtocht oostwaarts. Hij laat echter onzekerheid bestaan over de vraag wat hij wil: zijn Baltische provincies bevrijden, het Russische leger in de pan hakken of Peter de Grote van de troon stoten. Eerder had hij voor de laatste tactiek gekozen, toen hij in Polen verstrikt raakte en plotseling met August in zijn eigen land Saksen afrekende. De Russische operatie lijkt onmogelijk: een leger bewapend met zware artillerie over een ongehoord lange afstand door het meest barre gebied en klimaat van Europa loodsen.<\/span><\/p>\n

Handschriften<\/strong><\/span><\/p>\n

Over de hier volgende belevenissen van Johann August zijn diverse handschriften beschikbaar. Het belangrijkste is zijn eigen memoires over de periode 1705-1738:<\/p>\n

\"\"
\nMemoires 1705-1738<\/span><\/em><\/a><\/span><\/p>\n

Johann August volgt vanaf zijn verhoging tot baron in juli 1705 veel van zijn collega\u2019s in het (laten) noteren van zijn belevenissen. Dat doet hij niet als dagboek onderweg, maar als memoires achteraf. Zijn taal is Duits en het verhaal is in de derde persoon enkelvoud: \u201cDieses ist zu observiren, dass wenn solches geschrieben als von einem tertium geschrieben und nicht von mich selbst<\/i>.\u201d Ondanks zijn hoge positie en favorietenrol dicht bij de koning zijn de aantekeningen nooit gepubliceerd. Carlson, Hallendorff, S\u00f6rensson en Villius citeren er wel uit, maar zij wijzen er op dat ze relatief weinig tekst en onthullingen bevatten en over de Russische veldtocht onbetrouwbaar zijn.\u00a0(1)<\/a><\/span>\u00a0De stukken tot 1714 worden bewaard in de Koninklijke Bibliotheek te Stockholm en de stukken over zijn periode als gouverneur-generaal in Pommeren zijn volgens een sticker aan de binnenzijde van het kaft in 1883 overgebracht naar het Nationaal Archief.\u00a0(2)<\/a><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Johan August maakt in 1709 een moeilijke reis over de Karpaten naar huis. De superintendent bisschop Dani\u00ebl Krman uit Slowakije en de reisprediker van prins Max Johann Wendel Bardili uit W\u00fcrttemberg houden een dagboek bij van die reis. (3)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Dagboek Krman<\/b>\"\"<\/span><\/td>\nDagboek Bardili<\/b>\"\"<\/span><\/td>\n<\/tr>\n
D. Krman<\/a><\/span>, \u201cItinerarium\u201d, Budapest 1894, vert. G. Viktory, \u201cCestovny Dennik z rok\u00f3v 1708-1709\u201d, Bratislava 1969.<\/span><\/span><\/td>\nJ.W. Bardili, \u201cSchwedische Rei\u03b2-Beschreibung von Pultawa nach Bender \/ Und durch die Wallachey und Moldau nach Teutschland\u201d, Stralsund 1715,<\/span>\u00a0pag. 71-99<\/a>.<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
171?. Geschreven in Latijn, handschrift bewaard in Weense Hofbibliotheek.<\/em><\/span><\/td>\n1715. Geschreven in Duits \u2013 v<\/em>olgens sommigen door Johann August<\/span> zelf \u2013 en g<\/em>epubliceerd in Stralsund (illustratie).<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1894. Gepubliceerd met titel \u201cHistoria ablegationis Dni superintendentis Danielis Krmann et Dni Samuelis Pohorszky ad regem Sueci\u00e6 Carolum XII\u201d<\/i> in \u201cMonumenta Hungari\u00e6 historica\u201d, deel 23, nr. 486.<\/em><\/span><\/td>\n1721. Geparafraseerd in Nederlands door Le Long, deel 4, pag. 648-657.<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1922. Beiden reisverslagen geparafraseerd en becommentarieerd in<\/em> Hongaars door Ballagi.\u00a0<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1931 en 1934. Ballagi vertaald in Duits door Beck met voetnoten in<\/em>\u00a0Zweeds.<\/em>
\n<\/em><\/span><\/td>\n<\/tr>\n
1969. V<\/em>ertaald uit Latijn (in bijlage pag. 305-509) in Slowaaks met titel \u201cCestovny denn\u00edk z rokov 1708-1709\u201d met veel voetnoten door Viktory (illustratie),\u00a0<\/em><\/span>
\n<\/em><\/td>\n		\u00a0<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Over de samenstelling van de groep, de data van de reis en de (spelling van de) plaatsnamen zijn de twee verslagleggers en hun vertalers het vaak niet eens, maar dat is voor dit verhaal niet relevant genoeg.<\/span><\/p>\n

Terug<\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. C.\u00a0<\/b>Hallendorf,\u00a0\u201c<\/b>Karl XII och Lewenhaupt \u00e5r 1708\u201d, Uppsala Universitets \u00c5rsskrift 1902:3,\u00a0pag. 41-42<\/a><\/span>. P.K.\u00a0S\u00f6rensson<\/a><\/span>, \u201cUr General Meijerfelts dagboksanteckningar. Ett Karl XII:s \u00e4ventyr i Polen 1706\u2033, Stockholm 1912\/1919. H.\u00a0Villius<\/a><\/span>,\u00a0\u201cKarl XII:s ryska f\u00e4ltt\u00e5g\u201d, K\u00e4llstudier, Lund 1951,\u00a0pag. 126-128.<\/span>
\n2. Kungliga Biblioteket Sverige, Handskrifter,\u00a0Engestr\u00f6mska Samlungen\u00a0B.VII.1.1<\/a><\/span>, onder de misleidende titel \u201cKongl. r\u00e5det grefve J.A. Meijerfelts brefv\u00e4xling\u201d. In de Rijksarchief is het tweede gedeelte (nog) niet gevonden.
\n3. Beide reisverslagen worden gebruikt en vergeleken door A. Ballagi, \u201cXII. K\u00e1roly \u00e9s a sv\u00e9dek \u00e1tvonul\u00e1sa Magyarorsz\u00e1gon 1709-1715\u201d, Budapest 1922, vertaald in Duits door Edm. Beck, \u201cZur Geschichte der Heimkehr Karls XII. und des Schwedischen Heeres durch Ungarn\u201d, KF\u00c5 1931, pag. 180-198<\/a><\/span>.
\n<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tsaar Peter de Grote van Rusland Samenvatting 1707-1709 Johann August von Meijerfeldt neemt deel aan de veldtocht tot de Russische grens, aan de discussies over\u00a0welke route te volgen en lijdt in de tocht zuidwaarts aan een beenbreuk en de vrieskou. Hij neemt net als zijn broer Carl Friedrich deel aan de Slag bij Poltava. De … Verder lezen 1.5. Moskovi\u00eb<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":285,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-149","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=149"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65246,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/149\/revisions\/65246"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}