{"id":10619,"date":"2018-08-16T20:15:56","date_gmt":"2018-08-16T20:15:56","guid":{"rendered":"http:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=10619"},"modified":"2024-04-03T14:47:35","modified_gmt":"2024-04-03T14:47:35","slug":"1-7-6-een-van-de-drie-gratien","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/?page_id=10619","title":{"rendered":"1.7.8. De drie grati\u00ebn"},"content":{"rendered":"

\"\"I<\/span> grefvinnan<\/span> Meijerfelts<\/span> salong
\nIllustratie in M.S. Schwartz, \u201cDr\u00f6mmelskan p\u00e5 Johan Henrik Kellgrens graf”, Stockholm 1893<\/span>
\n<\/span><\/span><\/em><\/p>\n

Kellgren krijgt in de herfst van 1777 eindelijk het signaal dat hij welkom is in het Meijerfeldtse huis in Stockholm. Hij gaat uitbundig deelnemen aan het Stockholmse leven en gaat \u00e9\u00e9n van de beroemdste dichters van Zweden worden.\u00a0<\/span><\/p>\n

In haar debuutroman \u201cMin salig bror Jean Hendrich\u201d (1993) laat Carina Burman de broer van Kellgren beschrijven hoe zij samen aankomen oktober 1777 aankomen:\u00a0(1<\/a><\/span>)
\n\u201cZo reden wij naar Meijerfeldts paleis, gelegen in het kwartier H\u00e4sthuvudet, midden tegenover Kungstr\u00e4dg\u00e5rden. Het grafelijke huis was het mooiste dat ik zag, ja, zelfs het bischopshuis in Klara stond er bij in de schaduw. Er waren tapijten aan de muren, glimmende spiegels en vergulde fauteuils. De gangen waren vol met portretten en fresco\u2019s en draperie\u00ebn in alle kleuren van de hemel. Voor ons leidde een trap omhoog naar de adelsverdieping. Ik stond daar maar met open mond, ik, de 30-jarige priester! Een buitengewoon mooi kamermeisje wees ons naar onze kamer, en het scheen geen verwondering te wekken dat Jean zijn broer had meegenomen.
\nEr waren veel trappen te gaan, en spoedig verdwenen zowel marmer als vergulsel, en maakten plaats voor grijze steentrappen en matgekleurde gangen. De kamer was schoon en mooi, met lichte kleuren en vierkant gestoelte. \u00c9\u00e9n van de bedden was ruim genoeg voor ons beiden geweest, maar wij hadden inmiddels de leeftijd bereikt waarop ieder zijn eigen verblijf heeft. In Jean\u2019s kamer stond een lessenaar en hij plaatste er meteen zijn boeken op. Ik bladerde er zo\u2019n beetje doorheen, liet Voltaire en La Mettrie terzijde en bleef hangen in enkele heel mooie stukken in \u00c9lite des po\u00e8sies fugitives.
\n\u201cIk geloof dat ik mij ga vermaken\u201d, zei Jean, \u201cEen mooi kamermeisje, daarnet. En de gravin moet goddelijke schoonheid hebben. Heel Stockholm praat over haar, en noemt haar \u2018de knappe Meijerfeldt\u2019\u2026\u201d
\n\u201cIn een fraai huis woont niet altijd deugd en godvruchtigheid\u201d.
\nJean lachte. \u201cNee maar, dat was ik toch vergeten! En helemaal herinner ik me dat niet voor gouverneurs en dienstvolk, omdat het hier niet om een dochter des huizes gaat \u2013 maar hoe zit dat met de huisvrouw, mag men haar het hof maken?\u201d
\n(\u2026)
\n\u201cEn, hoe was de graaf?\u201d
\n\u201cLang, lelijk en mager, maar vrolijk en gewoon. Wij hebben elkaar getroffen toen ik voor het eerst uit Finland overkwam. De gravin, daarentegen, was een eerste ontmoeting. Niet jeugdig, maar aantrekkelijk \u2013 een klein vrouwelijk gezicht, zwarte wenkbrauwen\u2026 De kleine graven lijken uiterlijk meer op vader dan moeder, en zijn wel zoals adeljongens gebruikelijk zijn. Gekleed in elegante hemden, \u00e9\u00e9n van hen heeft een ladder in zijn kous \u2013 moordgeschreeuw van de gravin, wie heeft kleine Adolf kapotte kousen aangedaan? Kinderjuffrouwen geroepen, opgewonden verhoor, tot de graaf zelf op het idee komt Adolf te vragen, die erkende dat hij met keukengerei speelde. Rust weergekeerd. Kleine Johan August stond de hele tijd rustig, boosaardig en gedeisd.\u201d
\n\u201cHoe oud zijn ze?\u201d
\n\u201cDe gravin is wel zeker dertig \u2013 van jouw leeftijd dus.\u201d Ik fronste, en Jean ging door. \u201cOf waren het de jongens waar je naar vroeg? Johan August is elf en Adolf acht. Ik ga onmiddellijk beginnen de jonge graven in de Franse taal te onderwijzen.\u201d
\n\u201cPraten zij niet Frans?\u201d
\n\u201cNee, ik sprak met het heerschap in goed Westgotisch \/ Duits. De graven antwoordden in het Zweeds en de gravin in Hofzweeds, hoc est Franse woorden met Zweedse verbuigingen. \u2013 Ja, zo gaat het. Het gravenpaar zou het appreci\u00ebren om mij en mijn heer fr\u00e8re vanavond aan het souper te zien. Wat kun jij aantrekken?\u201d (\u2026)<\/i><\/span><\/p>\n

Tijdens het souper praat de broer van Kellgren met Clewberg en een bewoner, kanselarijschrijver Carl Peter Lenngren (1750-1827). Hem valt op dat het grafelijke wapen overal staat afgebeeld, zelfs op het porselein. Later luistert hij het geroddel van de gravinnen af over de nieuwe gouverneur. Enkele dagen later ziet een dienstmeid zijn broer voor Kellgren aan, neemt hem mee naar een geheime kamer in het paleis, waar de gravin in dunne ochtendjapon binnenkomt en na wederzijdse verbazing het tot een hartstochtelijk nacht komt. Als hij het aan zijn broer opbiecht, blijkt deze ook dergelijke ontmoetingen te hebben. Tot zover de roman.<\/span><\/p>\n\n\n\n\n
Gravin Lovia Augusta von Meijerfeldt, geb. Wrede-Sparre<\/span><\/em><\/td>\n<\/tr>\n
\"\"<\/span><\/em>Afbeelding: <\/span><\/em>Pastel, blauwe jurk, kant, roze corsage
\nTechniek: <\/span><\/em>Olieverf op canvas<\/span>
\nAfmeting: <\/span><\/em>65 x 49 cm<\/span>
\nJaartal: <\/span><\/em>1763<\/span><\/span><\/span>
\nArtiest:<\/span><\/em> Jacob Bj\u00f6rck (1726-1793), kopie van <\/span><\/span><\/span>Gustaf Lundberg (1795-1786)<\/span>
\nFoto:\u00a0<\/span><\/em>Statens Konstmuseer 1924:1538<\/span>
\nBronnen:\u00a0<\/span><\/em>Jeffares\u00a0J.503.1514<\/a>
\nBezit: <\/span><\/em>1898 gravin Stephanie von Wedel,\u00a0<\/span>09-12-1919, <\/span>veiling Bukowskis, <\/span>13-11-1975<\/span> Auktionsverk SEK 7.500<\/span><\/span>
\n<\/span><\/span><\/td>\n		\"\"Foto: <\/span><\/em>Ristell<\/span><\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Kellgren ontvangt een hoog salaris en volgt de familie naar de verschillende landgoederen. Aanvankelijk komt hij niet erg tot schrijven, maar al snel vloeit het ene meesterwerk na het andere uit zijn pen, onder andere omdat hij als zo velen onder de invloed van de gravin raakt. (2)<\/a><\/span> Een van zijn meesterwerken noemt Kellgren \u201cDe grati\u00ebn gedoopt<\/i>\u201c, waarin hij de schoonheid van drie hofdames bezingt (Ulla von Fersen geh. Von H\u00f6pken, Augusta von Fersen geh. L\u00f6wenheim en Louise Sparre geh. Von Meijerfeldt). Hoewel Louise langer hofdame is dan de andere twee, wordt een eenvoudig alfabetische volgorde aangehouden. Ook achter de zin dat zij de mooiste hofdame was tot de komst van de andere twee moet vermoedelijk niet meer worden gezocht dan het op gelijke voet plaatsen van de drie grati\u00ebn.\u00a0\u00a0Kellgren maakt later een gedicht dat apart aan Louise is gewijd. (3)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Marie Sophie Schwartz (zie illustratie hierboven) schreef al in 1866 een korte roman waarin de verhouding tussen gravin von Meijerfeldt en Kellgren een hoofdrol speelt. (4)<\/a><\/span> Zij deed dat door een inmiddels getrouwde jeugdvriendin op te voeren die nog altijd verliefd was op Kellgren, maar wanhopig inzag dat zij het moet afleggen tegen de “onweerstaanbaar gracieuze<\/em>” gravin.<\/span>
\n“Ik verliet het Meijerfeldt\u2019s huis bedroefd en depressief. Het was me duidelijk dat Kellgren, met zijn gevoel voor schoonheid en fijne smaak, door de dagelijkse omgang met zo\u2019n lieftallige dame moest worden blootgesteld aan een gevaar dat onvermijdelijk de vrede van zijn hart zou verstoren. Enkele dagen na het bezoek aan het Meijerfeldt\u2019s huis werd het eerste nummer van Stockholms-Posten uitgegeven door Kellgren en Carl Lenngren. Bijna tegelijkertijd won hij een prijs in de Academie van Getuigen voor het gedicht \u201cDe intrede van een jonge man in de wereld\u201d, en om deze reden gaf de gravin Lovisa von Meijerfeldt een klein feestje bij haar thuis voor de ingenieuze priv\u00e9-leraar. Ik was \u00e9\u00e9n van de uitverkorenen die was uitgenodigd voor dit kleine feestje. <\/em>Met een luid kloppend hart ging ik de salon van de gravin binnen, waar iedereen al verzameld was. Ik heb echter maar twee mensen gezien, de gravin en Kellgren. <\/em>Ik moest een paar seconden wachten om kracht te verzamelen voordat ik de nicht van mijn man kon benaderen en haar begroeten. Wat een verleidelijk schepsel was ze, dat kun je je misschien voorstellen als je je herinnert dat Kellgren haar een van de drie grati\u00ebn noemde. <\/em>Deze avond omvatte zo veel pijn voor mij dat ik niet wil stilstaan \u200b\u200bbij de herinnering eraan. <\/em>Kellgren, de held van de dag, had alleen oog voor gravin von Meijerfeldt. <\/em>Hij, die anders zo gevoelig was voor vrouwelijke schoonheid en vrij gemakkelijk in vlammen opging, had nauwelijks naar mij gekeken. Gravin von Meijerfeldt was, zo leek het, een onbeperkte heerseres over zijn ziel, dat wil zeggen, zoveel als een vrouw zou kunnen zijn over een man als Kellgren. Het dagelijkse samenzijn, samen met de aanbidding die hij voor haar opofferde, zorgden ervoor dat ze zijn smaak verfijnen en zijn beoordelingsvermogen aanzienlijk verscherpten. Ik zag dat haar invloed behoorlijk groot was, en ik realiseerde me ook dat ze, zolang het duurde, zijn genie zou boeien binnen de ketenen van conventie en oppervlakkigheid, en zo zijn hogere vlucht zou belemmeren. Een keer bracht ik het gesprek op zijn moeder, en toen zei hij:
\n\u2014 Door haar leerde ik de vrouw te respecteren.
\n\u2014 En toch laat haar zoon het zichzelf toe\u2026. Ik hield mezelf tegen.
\n\u2014 Wat? vroeg Kellgren, mij aankijkend.
\n\u2014 Van een getrouwde vrouw houden, voegde ik eraan toe, maar durfde hem niet aan te kijken. Kellgren zweeg en ik tilde mijn neergeslagen oogleden op. Zijn blik was op mij gericht met een scherpe uitdrukking, die me ertoe bracht te hechten:
\n\u2014 Als ik erover nadenk dat Johan Henrik Kellgren zichzelf tot slaaf heeft gemaakt tijdens een ongeoorloofde neiging, kan ik moeilijk begrijpen dat dit het geval is. Ook al zou Lovisa von Meijerfeldt nog boeiender zijn dan ze is, had ze nooit mijn bewondering mogen opwekken, beaamde Kellgren. Valt dit dan te verwijten? Zij is het belangrijkste sieraad van het hof, en waarom zou ik niet mijn hulde mogen brengen aan de schoonheid.”<\/em><\/span>
\n<\/span><\/p>\n

Kellgren staat ook bekend om zijn satirische en moralistische geschriften. Graaf von Meijerfeldt ontkomt daar niet aan, omdat hij \u201cniet alleen\u00a0werkt om als gunsteling te worden behandeld, maar er ook echt om bedelt<\/em>\u201c.\u00a0Na een ruzie beschrijft hij hem als een \u201cheel simpel en glad heerschap, die zeer ingenomen is met zichzelf\u201d<\/i>. (5)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Op 24 februari 1780 besluit de koning een keer naar een souper van Louise te komen, waardoor er veel gasten zijn en een strikt protocol moet worden nageleefd. De koning eet niet, hij speelt schaak<\/a><\/span>. (6)<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Vanaf 1777 raken beide jongens Johann August III en Axel Friedrich met het militaire vak vertrouwd in het onder bevel van hun vader staande regiment van Westerbotten. De eerste op 24 februari als verkenner, de tweede op 24 december als sergeant. (7)<\/a> <\/span><\/span>Kellgren leidt ze drie jaar lang op. Over zijn opleiding van Axel Fredrik zijn twee zaken bekend. Hij laat de 8-jarige jongen een klassieke rede voeren voor het genootschap van een speelgoedorde en publiceerde dit in zijn krant Stockholmsposten. (8)<\/a><\/span> Ter ondersteuning van zijn theorie dat adellijkheid uit verdienste en niet door geboorte bestaat, snijdt hij zowel Axel Fredrik als een zoon van de rentmeester in de vinger. Beide jongetjes blijken rood bloed te bezitten. <\/a><\/span><\/p>\n

Terug<\/a><\/span>\u00a0 \u00a0***\u00a0 \u00a0Verder<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

1. C. Burman, \u201cMin salig bror Jean Hendrich\u201d, Stockholm 1993, pag. 101-102.<\/span>
\n2. R. Nisbet Bain, pag. 272<\/a><\/span>.<\/span>
\n3. C. Forsstrand, \u201cDe Tre Gracerna. Minnen och anteckningar fr\u00e5n Gustaf III:s Stockholm\u201d, Stockholm 1912, pag. 172-186. H.Sch\u00fcck, \u201cKellgrens bref till Rosenstein\u201d, in Samlaren Tidskrift utgiven af Svenska Literaturs\u00e4llskapets Arbetsutskott, Uppsala 1887, blz. 44-47 (bijlage F).<\/span>
\n4. M.S. Schwartz<\/a><\/span>, \u201cDr\u00f6mmerskan p\u00e5 Johan Hendrik Kellgrens graf\u201d, Stockholm 1866, in Svea Folk-Kalender f\u00f6r 1867, pag. 65-79<\/a><\/span>.
\n5. “Biographiskt Lexicon \u00f6fver Namnkunnige Svenska m\u00e4n”, Stockholm 1843, deel 9, pag. 66, “arbetade icke blott att vara ansedd f\u00f6r favorit, utan han lopp derefter<\/em>“. S. Ek, “Kellgren, skalden och kulturk\u00e4mpen”, Stockholm 1965, pag. 104-105.<\/span>
\n6. G.J. Ehrensv\u00e4rd,\u00a0<\/span> deel 2, <\/span>pag. 78<\/span><\/a>.<\/span>
\n7. Krigsarkivet Sverige, 0321. Meritf\u00f6rteckningar, I\/30, blad 251<\/a><\/span>. G. Elgenstierna, <\/span>\u201cDen introducerade svenska adelns \u00e4ttertavlor\u201d, Stockholm 1930, deel 5, <\/span>pag. 226-227<\/span><\/a>, draait de data om.
\n<\/span>8. M. Lamm, \u201cBidrag till k\u00e4nnedomen om Kellgrens journalistika verksamhet i Stockholmsposten\u201d, Samlaren, tidskrift utgiven af Svenska Literaturs\u00e4llskapets Arbetsutskot, Uppsala 1913.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

I grefvinnan Meijerfelts salong Illustratie in M.S. Schwartz, \u201cDr\u00f6mmelskan p\u00e5 Johan Henrik Kellgrens graf”, Stockholm 1893 Kellgren krijgt in de herfst van 1777 eindelijk het signaal dat hij welkom is in het Meijerfeldtse huis in Stockholm. Hij gaat uitbundig deelnemen aan het Stockholmse leven en gaat \u00e9\u00e9n van de beroemdste dichters van Zweden worden.\u00a0 In … Verder lezen 1.7.8. De drie grati\u00ebn<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-10619","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10619","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10619"}],"version-history":[{"count":66,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63043,"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/10619\/revisions\/63043"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/meijenfeldt.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}