1.8. Bevelhebber in Finland

De Meijerfeldts zijn actief met hun landgoederen in de weer. Johan August verkoopt het door hem verwaarloosde landgoed Sövdeborg in 1778 aan Carl Gustaf Piper. Medrow koopt hij terug van zijn broer. Omdat daar geen landhuis staat om de zomers te vertoeven en te onderhouden, moet het hem vooral te doen zijn om de zo noodzakelijke afdrachten van pachter Blasius Hagenow. Zijn broer Carl Fredrik wil met wat meer allure op Nehringen wonen en laat rond 1780 een nieuw landhuis bouwen. Het heeft negen traveeën, een zuilenportaal voor de drie middelste, een gestuukte bouw, een mansardedak met verdieping en hoog bovendeel. Het is een familiehuis van een zekere elegantie zonder indrukwekkende representatieve uitstraling. Het is een typisch Zweeds landhuis uit de tweede helft van de achttiende eeuw om de zomer in door te brengen: helder, naar bosbessen geurend en vriendelijk.

Voor Johan August roept de plicht. Nadat de Zweedse koning Gustaaf III met steun van de soldaten en boeren begin jaren zeventig zijn macht had vergroot ten opzichte van de adel in de Rijksdag, is zijn gezag geleidelijk aan het afkalven. Hij zoekt naar hernieuwing van de steun en zoals absolute vorsten vaker doen kijkt hij hoe hij verloren gegane gebieden van Zweden kan terugwinnen. Zijn ogen richten zich op zijn nicht tsarina Catharina de Grote, die steeds verder naar het westen opdringt. In Midden-Europa is de eerste deling van Polen een feit en in Zuid-Europa is de Krim op het Ottomaanse Rijk veroverd. Op Britse en Pruisische aandrang zendt Gustaaf een sterke vloot naar de Fins-Russische grens en versterkt zijn landtroepen in het grensgebied. Bij zijn defensieve operatie behoort ook een offensief alternatief: doorstoten naar de maar 200 km over de grens gelegen Russische hoofdstad St. Petersburg.

Johan August steekt met zijn regiment over naar Finland. In juli 1778 krijgt hij tevens het bevel over het regiment van Östergotha. Een maand later arriveren deze regimenten in de plaats Lovisa (Loviisa). Daar geeft de koning Johan August opdracht het bevel over de troepen in Anjala over te nemen. In oktober verenigen zich daar alle Zweedse regimenten onder zijn bevel, tot hij besluit het winterkwartier in Lovisa op te slaan. Op 10 december krijgt Johan August het bevel over het gehele Zweedse leger in Finland. Een bevordering tot luitenant-generaal volgt op 27 december. 

Johan August III en Axel Fredrik zijn nog te jong om naar Finland te gaan. De eerste is in 1778 lid van de Koninklijke Lijfwacht en wordt op 12 juni 1780 kornet bij het re­giment lichte dragonders. Medio 1780 vertrekt Kellgren en volgt ene Berger hem op.

Na een noodoproep van inspecteur Hindrichsson komt Johan Gustaf Horn zijn moeder vanwege haar geestesziekte van Ugerup ophalen. Zij sterft op 30 maart 1779 op het buiten Hornsberg bij Tryserum in de provincie Kalmar. (1) In 1780 dient de laatste ziekte van Louise’s moeder zich aan. Zij zou naar haar dochter hebben gesmacht en zij zagen elkaar kort voor haar dood. Uit haar laatste uren komt evenwel onbetwistbaar een indruk van isolement naar voren. (2)

Op 10 augustus 1779 wordt Johan August jr commandant van het regi­ment van Närke en Värmland. Zijn zoon Axel Fredrik wordt op dezelfde dag benoemd tot sergeant in hetzelfde regiment. (3)

Op 2 september 1782 neemt Johan August deel aan de ceremonie in het Koninklijk Paleis om hem de onderscheiding Commandeur in de Zwaard Orde met Grootkruis te verlenen. Daar is zijn broer Carl Fredrik niet bij, want hij heeft de onderscheidingen niet om binnen te mogen. Hij steekt pas 16 september van Pommeren naar Ystad over, op 16 november weer naar Stralsund terug en 24 mei 1783 opnieuw naar Ystad.

In 1784 meldt Johan August zich aan als lid van de Patriottische Vereniging. Door de grote voet waarop de familie leeft zijn de financiën aanhoudend een bron tot zorg. In 1784 gaat Johan August zelfs zo ver zijn vrouw te vragen familiejuwelen te mogen verkopen. De neven Carl en Fredrik Sparre zijn hier zo boos over dat zij hem onder voogdij willen plaatsen en een echtscheiding willen aanvragen. Geen van tweeën is er van gekomen.

De dan 14-jarige graaf Axel Fredrik Meijerfeldt gaat in de winter 1783-1784 regelmatig spelen met de dan 6-jarige kroonprins, de latere koning Gustaaf IV Adolf. (4) Hij wordt in 1785 bevorderd tot luitenant in zijn regiment en volgt het leger naar Finland, waar hij onder andere dienst doet als adjudant van zijn vader en koning Gustaaf III. Axel Fredrik keert daarna terug naar het Hof, waar hij onder andere op uitnodiging van de kroonprins deelneemt aan de in zwang zijnde quadrille: in een vierhoek van vier paren voorgeschreven figuren dansen. Op 29 maart 1787 is barones Cederström zijn partner en op 30 maart Charlotta Wrangel, met wie hij na een opfrisser ook nog een menuet danst. Een jaar later  herhaalt hij het met barones Düben. (5) Johan August III wordt op 22 april 1788 tot luitenant in zijn regiment benoemd.

 

1. Kyrckoarchiv Tryserum, C / 3. Död- och begravningsböcker 1747-1789, folio 484
2. Leijonhufvud, “Carl Gustaf Tessin och hans Akerö­krets”, Stock­holm 1933., pag. 96.

3. C.O. Nordensvan, “Värmlands Regementes (Närke och Värmlands Reg:tes) Historia”, Stockholm 1904, pag. 156-157.
4. M.J. Crusenstolpe, ”Historisk Tafla af högstsalig f.d. Konung Gustaf IV Adolphs första lefnadsår”, Stockholm 1837.
5. Inrikes Tidningar, 29-03-1787, 05-04-1787 en 17-03-1788.