4.4.3. Een gevluchte gravenzoon?

Volgens hardnekkige geruchten binnen de Nederlandse familie is de dood van één van de echte zoons van de Zweedse graaf geënsceneerd om hem vanwege een samenzwering kans te geven naar het buitenland te vluchten. Dat kan niet zonder onderzoek blijven.

Welke samenzweringen zijn er geweest die de verbanning of vlucht van Johan August III of Axel Fredrik en een enscenering van hun dood zouden kunnen verklaren? Rond die tijd komen er vier verbanningen of vluchten uit Zweden in aanmerking:
1788: de ontmanteling van het Anjala-verbond,
1792: de moord op koning Gustaaf III,
1793: de staatsgreep van Armfelt en
1809: de arrestatie van koning Gustaaf IV Adolf.
Een vijfde mogelijkheid is een schandaal binnen de familie.

Het Anjala-verbond:
Dit verbond is uitvoerig beschreven in het eerste deel. De samenzweerders worden op 7 januari 1789 door generaal Johan August jr zelf gearresteerd. Zijn beide zoons zijn rond die tijd bij het Zweedse leger in Finland, Johan August III als luitenant in het regiment lichte dragonders en Axel Fredrik in zijn vaders’s  regiment van Närke-Värmland. Vermelding behoeft dat Axel Fredrik in 1790 adjudant is bij de koning en zijn vader. Als Johan August jr ontdekt dat één van zijn zoons bij de samenzwering betrokken is, lijkt een verbanning in plaats van een arrestatie niet denkbeeldig. 

De moord op koning Gustaaf III:
De samenzweerders, die in maart 1792 op een gemaskerd bal in de Opera van Stockholm toesloegen, werden hard aangepakt door politiechef Nils Henrik Liljensparre. 
Op zijn lange lijst verdachten en aangeklaagden komt geen Meijerfeldt voor. Als bondgenoot van Armfelt moet Axel Fredrik Meijerfeldt het wel ontgelden. Hij wordt in september 1792 gearresteerd en een maand later vrijgelaten met het bevel naar huis te gaan. Het vluchtverhaal lijkt hier mee te kloppen en ook de timing: een half jaar later monstert Johan August von Meijenfeldt aan bij de Admiraliteit van Amsterdam.

De staatsgreep van Armfelt:
Hertog Karel slaat aanvankelijk een liberale koers in, maar januari 1793 slaat de angst voor het volk opnieuw toe vanwege het aangedikte Ebel oproer en het einde van Lodewijk XVI onder de Franse guillotine. Gelijk wordt  de Gustaviaanse oppositie aangepakt, door Liljensparre naar Stralsund en  Armfelt naar Napels te demoveren. Armfelt probeert zijn positie als regent terug te veroveren met steun van Catharina de Grote. Als zijn plannen uitlekken vlucht hij naar Rusland om aan zijn doodvonnis in 1794 te ontkomen. 
Het tijdstip is te laat, omdat Johan August von Meijenfeldt inmiddels voor Paramaribo ligt.

De arrestatie van koning Gustaaf IV Adolf:
In 1809 wordt de Zweedse koning gearresteerd. Armfelt was door de koning in 1799 uit Rusland  teruggehaald. Vanwege de komst van de nieuwe koning vertrekt Armfelt naar Finland en treedt weer in dienst van de Russische tsaar. In Nederland is Johan August von Meijenfeldt in die tijd zijn gezin aan het opbouwen en is hij bezig van Amsterdam naar Rotterdam te verhuizen.

Familieschandaal:
Van de beide jonge graven Meijerfeldt zijn enkele jeugdanekdotes bekend, maar over een schandaal is niets te vinden, ondanks de enorme stapels documenten en literatuur over het Zweedse hofleven van die tijd. Er zijn vele familieschandalen terug te vinden: denk aan de liefdesaffaire van hun nicht Brita Horn met hertog Karel, aan haar latere zelfmoord, aan de minnaressen van hun moeder, van hun oom Adam Horn en zijn vergeefse pogingen om van zijn geesteszieke vrouw Anna Catharina Meijerfeldt te scheiden en aan de bastaard van de kroonprins op de stoep van het huis van hun moeder.